Μια χαρτογράφηση της πορείας των χορών από τον ιστορικό Πόντο στη σύγχρονη Ελλάδα επιχειρεί ο Ιωακείμ Καρεπίδης.
Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Ο υποψήφιος Διδάκτωρ Λαογραφίας στο Ε.Κ.Π.Α. στην εισήγησή του στο πλαίσιο του 9ου Πανελλήνιου Συνεδρίου «Ο Χορός στην Κοινότητα: Τελετουργίες, Δρώμενα, Πανηγύρια, Εκπαίδευση», το οποίο θα πραγματοποιηθεί το διήμερο 26-28 Σεπτεμβρίου 2025 στην Καρδίτσα, εστιάζει στις διαδικασίες μέσα από τις οποίες το χορευτικό ρεπερτόριο διαμορφώθηκε και προσαρμόστηκε στο νέο κοινωνικό περιβάλλον μετά την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923.
Ο τίτλος της εισήγησης είναι «Διαγενεακή διαμόρφωση και μετασχηματισμοί των ποντιακών χορών στον ελλαδικό χώρο: Η ιστορική και κοινωνική τους πορεία».
Σκοπός της έρευνας είναι να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο οι Πόντιοι πρόσφυγες μετέφεραν, διέσωσαν και εν τέλει μετέπλασαν τη χορευτική τους παράδοση, αλλά και το πώς αυτή η παράδοση συνέβαλε στη συγκρότηση μιας κοινής παμποντιακής ταυτότητας.
«Μέσα από ιστορικά στοιχεία, θεωρητικό πλαίσιο -τραύμα, εθνοτοπική ταυτότητα, προσέγγιση των γενεών- και τεκμηριωμένη ανάλυση, η μελέτη εξετάζει τις επιρροές που δέχθηκαν οι ποντιακοί χοροί, τις αλλαγές στον τρόπο διδασκαλίας και παρουσίασή τους καθώς και τον ρόλο που έπαιξαν οι πολιτιστικοί σύλλογοι και τα φεστιβάλ στη διάδοση και την τυποποίηση του χορευτικού ρεπερτορίου του Πόντου», αναφέρει στο Pontos Voice ο κ.Καρεπίδης.
Ποια είναι η μεθολογία που ακολουθήθηκε για αυτήν τη σημαντική μελέτη, η οποία φωτίζει τον τρόπο που διαμορφώθηκαν τα ποντιακά χορευτικά ήθη στη μητροπολιτική Ελλάδα; «Η μεθοδολογία της εισήγησης συνδυάζει ιστορική και κοινωνιολογική προσέγγιση, αντλώντας στοιχεία από αρχειακές πηγές, βιβλιογραφία και στατιστικά δεδομένα, με στόχο να παρουσιαστεί μια σφαιρική εικόνα της εξέλιξης των χορών στον χρόνο», απαντά ο ερευνητής ο οποίος στέκεται στα κοινωνικά χαρακτηριστικά αυτής της εξέλιξης.
«Τα ερευνητικά ερωτήματα επικεντρώνονται στους παράγοντες που καθόρισαν τη διαμόρφωση του ρεπερτορίου, στον τρόπο προσαρμογής των χορών στον ελλαδικό χώρο, καθώς και στον ρόλο που διαδραμάτισαν η τεχνολογική πρόοδος, η αστικοποίηση και οι κατά καιρούς ερευνητές στη διαμόρφωση του σημερινού χορευτικού τοπίου», σημειώνει.
Πρόκειται για μια εισήγηση που φιλοδοξεί να προσφέρει μια σφαιρική εικόνα της ιστορικής διαδρομής και της σημερινής θέσης των ποντιακών χορών. «Φωτίζει πτυχές που σχετίζονται με τη διατήρηση, τη διαγενεακή μεταβίβαση και τον μετασχηματισμό τους στο πλαίσιο της ελληνικής κοινωνίας», υπογραμμίζει ο κ. Καρεπίδης.
Λίγα λόγια για το συνέδριο «Ο χορός στην κοινότητα»
Με πλούσιες εισηγήσεις και έμφαση στην παράδοση, συνεχίζεται το Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου 2025 το συνέδριο λαογραφίας στην Καρδίτσα. Η τέταρτη συνεδρία θα πραγματοποιηθεί στις 17.00 στην αίθουσα εκδηλώσεων του ξενοδοχείου Kierion, με προεδρείο τον λαογράφο και τ. ερευνητή του Κέντρου Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών Παναγιώτη Καμηλάκη και την επίκουρη καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Ελένη Τσομπανάκη.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εισηγήσεις που φωτίζουν διαφορετικές πτυχές του λαϊκού πολιτισμού, από τα τελετουργικά δρώμενα έως τη διασπορά και τις μεταμορφώσεις της χορευτικής παράδοσης.
-
Ο Νικόλαος Φίλος, λογοθεραπευτής και χοροδιδάσκαλος, θα μιλήσει για το χειμερινό σεργιάνι και την τελετουργία του στο Προάστιο Καρδίτσας.
-
Η Βασιλική Χρυσανθοπούλου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Κοινωνικής Λαογραφίας στο ΕΚΠΑ, θα παρουσιάσει τη διαμόρφωση της χορευτικής παράδοσης στην ελληνική διασπορική κοινότητα του Tarpon Springs, στη Φλόριντα.
-
Η Θωμαή Ζαρκουδήμου, υποψήφιος διδάκτορας ΤΕΦΑΑ/ΑΠΘ, θα αναλύσει τον χορό της «Γκαγκελώνας» και τη σύνδεσή του με τη συλλογική μνήμη και την πολιτισμική ανθεκτικότητα στη Δυτική Μακεδονία.
-
Ο Βασίλης Δημητρόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Δασκάλων Δημοτικού Χορού, θα αναφερθεί στη δυναμική του δημοτικού χορού μέσα από την εισήγηση με τίτλο «Όλα καλάς… κι όλα ωραία».
-
Ο Στέλιος Ιωαννίδης, βαλκανολόγος και υποψήφιος διδάκτορας Ιστορίας στο ΑΠΘ, θα εστιάσει στους ποντιακούς χορούς μέσα από τα κείμενα των λογίων της πρώτης γενιάς ποντιακής καταγωγής.
-
Ο Ιωακείμ Καρεπίδης, υποψήφιος διδάκτορας Λαογραφίας στο ΕΚΠΑ και καθηγητής ιστορίας, θα αναπτύξει το θέμα: «Διαγενεακή διαμόρφωση και μετασχηματισμοί των ποντιακών χορών στον ελλαδικό χώρο: Η ιστορική και κοινωνική τους πορεία».
-
Η Πατρίτσια Λάζου, χορογράφος και θεατρολόγος, θα μιλήσει για την κοινωνική πειθαρχία και την πίστη στην εκτελεστική λατρευτική τελετουργία.
Η συνεδρία θα ολοκληρωθεί με διάλειμμα στις 18.45.
Η εκδήλωση αναμένεται να συγκεντρώσει το ενδιαφέρον ερευνητών, τοπικών φορέων αλλά και φίλων της παράδοσης, επιβεβαιώνοντας τον ζωντανό χαρακτήρα της λαογραφικής έρευνας και της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
