Γράφει η Έφη Κατσόγιαννου Τριανταφύλλου
Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την πανδημία COVID-19, παρατηρείται αυξανόμενη συμμετοχή της νεολαίας στη διατήρηση και προώθηση της παράδοσης. Ιδιαίτερα οι νέες γενιές, που ήρθαν στο προσκήνιο, παρουσιάζουν χαρακτηριστικά εντελώς διαφορετικά από τις προηγούμενες γενιές, είναι ανεξάρτητες, τεχνολογικά εγγράμματες, συμμετοχικές και δημιουργικές. Η παρουσία της φέρνει μια μικρή επανάσταση στη διατήρηση και διάδοση του πολιτισμού, καθώς οι νέοι/νέες δεν περιορίζονται σε παθητική λήψη γνώσης, αλλά γίνονται ενεργοί ερευνητές/ ενεργές ερευνήτριες, παραγωγοί και πολλαπλασιαστές πολιτισμικών γεγονότων.
Μέσα από αυτή τη διαδικασία, η νεολαία επαναπροσδιορίζει το ποντιακό στοιχείο μέσω ψηφιακών μέσων, μετατρέποντας τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης σε πεδία πολιτισμικής δράσης και δημόσιας παρουσίασης.
Η πολυτροπική επικοινωνία, εικόνα, ήχος και αφήγηση, λειτουργεί ως βασικό εργαλείο πολιτισμικής αναπαράστασης, δημιουργώντας ένα ισχυρό πολιτισμικό brand που βασίζεται στη βιωματική συμμετοχή και απομακρύνεται από στατικές ή φολκλορικές αναπαραστάσεις.
Η ψηφιακή προβολή χορών, δρώμενων και συλλογικών πρακτικών διαμορφώνει ένα αποκεντρωμένο δίκτυο νέων φορέων πολιτισμού, οι οποίοι δρουν οριζόντια, χωρίς θεσμικές διαμεσολαβήσεις. Πρόκειται για μια μορφή πολιτισμικού ακτιβισμού, όπου η παράδοση δεν αρχειοθετείται παθητικά, αλλά διεκδικείται, επανερμηνεύεται και επανεντάσσεται δυναμικά στον σύγχρονο δημόσιο χώρο, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα της πολιτισμικής μνήμης και της συλλογικής ταυτότητας.
Ταυτόχρονα, η υπερπληθώρα ψηφιακής πληροφορίας καθιστά αναγκαία την επιστημονική εγρήγορση και τον κριτικό ψηφιακό γραμματισμό. Όταν η πληροφορία αποσυνδέεται από το ιστορικό της πλαίσιο, γεννώνται πολιτισμικά fake news που αλλοιώνουν τη συλλογική μνήμη. Στην επικοινωνία εμφανίζεται το λεγόμενο φαινόμενο του <<Κούκου>> το οποίο δανείζεται την ονομασία του από το γνωστό πουλί, όπου ο κούκος είναι διάσημος για την «παρασιτική» αναπαραγωγική του συμπεριφορά, καθώς γεννά τα αυγά του στις φωλιές άλλων πουλιών, τα οποία οι «θετοί» γονείς αναθρέφουν, ενώ ο νεοσσός του διώχνει τα αυγά ή τους νεοσσούς των άλλων, εξασφαλίζοντας την τροφή και την επιβίωσή του. Με παρόμοιο τρόπο, στο ψηφιακό περιβάλλον η εικόνα και η ταχύτητα διάδοσης μπορούν να καλύψουν την αλήθεια, αντικαθιστώντας την επιστημονική τεκμηρίωση. Η αντιμετώπισή του απαιτεί διασταύρωση πηγών, συνεργασία νεολαίας, πολιτιστικών φορέων και επιστημονικής κοινότητας.
Η σύγχρονη πολιτισμική συνθήκη επιβάλλει όλες αυτές τις διαδικασίες να υλοποιούνται μέσω ψηφιακών μέσων και εργαλείων. Η συγκρότηση διεπιστημονικών ομάδων, η παροχή έγκυρης πληροφόρησης και η επανένταξη της ιστορίας στα πολιτιστικά σωματεία μπορούν να επιτευχθούν μέσα από ψηφιακές πλατφόρμες, διαδικτυακές βάσεις γνώσης και συμμετοχικά δίκτυα.
Η αξιοποίηση της τεχνολογίας επιτρέπει νέους, καινοτόμους τρόπους διάχυσης της γνώσης, ενισχύοντας τη συλλογική συμμετοχή και τον κοινοτισμό. Σε αυτό το πλαίσιο, δεν υφίστανται «αυθεντίες», αλλά ειδικότητες που συνδιαλέγονται, συνεργάζονται και συνδημιουργούν, ώστε να διαμορφωθεί μια ψηφιακή πολιτισμική κοιτίδα, ικανή να διασφαλίσει την ιστορική τεκμηρίωση, να αντιμετωπίσει την παραπληροφόρηση και να στηρίξει τη βιωσιμότητα της άυλης πολιτισμικής κληρονομιάς και τη διεκδίκηση της ιστορικής αλήθειας.
Ήρθε η ώρα να δούμε τα πράγματα μέσα από την εποχή μας!
