Ένα χωριό που είχε χαθεί κάτω από τα νερά του φράγματος Καρακούρτ άρχισε να έρχεται και πάλι στην επιφάνεια, στην περιοχή του Σαρίκαμις, στον νομό Καρς της σημερινής βορειοανατολικής Τουρκίας.
Η πτώση της στάθμης των υδάτων αποκάλυψε τμήματα του παλαιού χωριού Καρακούρτ, το οποίο είχε κατακλυστεί μετά την κατασκευή του ομώνυμου υδροηλεκτρικού φράγματος.
Στα εναέρια πλάνα που καταγράφηκαν με μη επανδρωμένο αεροσκάφος διακρίνονται τα θεμέλια και οι τοίχοι παλιών κατοικιών, το τέμενος του χωριού, δρόμοι του οικισμού, καθώς και μία ιστορική εκκλησία.
Οι εικόνες αποτυπώνουν ένα σχεδόν απόκοσμο σκηνικό: τα ερείπια ενός τόπου όπου κάποτε υπήρχαν σπίτια, καταστήματα, χώροι λατρείας και καθημερινή ζωή, να αναδύονται μέσα από τη λάσπη και τα υποχωρούντα νερά.
Κάτω από το νερό από το 2020
Το παλαιό Καράκουρτ βρισκόταν στην κοιλάδα του ποταμού Αράξη, κοντά στον οδικό κόμβο που συνέδεε το Καρς, το Ερζερούμ και το Ιγκντίρ. Το φράγμα άρχισε να συγκρατεί νερό στα τέλη του 2019, με αποτέλεσμα ο παλαιός οικισμός να εγκαταλειφθεί και σταδιακά να κατακλυστεί.
Οι κάτοικοί του μεταφέρθηκαν σε νέο οικισμό, ενώ τα δημογραφικά στοιχεία αποτυπώνουν την ανατροπή που προκάλεσε το έργο: από 989 κατοίκους το 2018, ο πληθυσμός μειώθηκε στους 388 το 2020 και στους 292 το 2022.
Η εικόνα του βυθισμένου χωριού είχε προκαλέσει αίσθηση και κατά το παρελθόν, όταν πάνω από την επιφάνεια του νερού διακρινόταν μόνο ο μιναρές του τεμένους. Ανάλογη ανάδυση των παλαιών κατασκευών είχε καταγραφεί και τον Νοέμβριο του 2025, όταν η πτώση της στάθμης αποκάλυψε σπίτια και ιστορικά κτίσματα.
Η εκκλησία του Καράκουρτ
Το σημαντικότερο ιστορικό κτίσμα που εμφανίστηκε είναι η εκκλησία του Καράκουρτ. Σύμφωνα με το επίσημο Μητρώο Πολιτιστικής Κληρονομιάς του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού, πρόκειται για βασιλική του 19ου αιώνα, χτισμένη κατά τον άξονα ανατολής–δύσης από κατεργασμένους λίθους ηφαιστειακής προέλευσης.
Οι εξωτερικοί τοίχοι της ενισχύονται με αντηρίδες, ενώ στις βόρειες και νότιες πλευρές υπάρχουν από τρία ορθογώνια παράθυρα. Στο εσωτερικό είχαν διασωθεί ελαιογραφικές διακοσμήσεις που παρέπεμπαν στον ουρανό. Το μνημείο είχε καταχωριστεί επίσημα στο Τουρκικό υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού ως προστατευόμενο πολιτιστικό αγαθό στις 29 Μαρτίου 2003.
Παρά την καταγραφή και την προστατευόμενη ιδιότητά της, η εκκλησία δεν μετακινήθηκε πριν από την πλήρωση του φράγματος, με αποτέλεσμα να καταλήξει κάτω από τα νερά μαζί με τον υπόλοιπο παλαιό οικισμό.
Το Καρακούρτ ήταν τεκμηριωμένα ελληνικό χωριό
Ιστορικά, το Καρακούρτ αποτελούσε οργανωμένο ελληνοποντιακό χωριό και όχι απλώς έναν οικισμό στον οποίο κατοικούσαν μεμονωμένες ελληνικές οικογένειες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μονογραφία του Σάββα Π. Παπαδόπουλου με τίτλο «Η ζωή στο Καρακούρτ του Κάρς – Ένα μοντέλο ελληνοποντιακού χωριού στον Αντικαύκασο», η οποία εκδόθηκε στη Θεσσαλονίκη από τις εκδόσεις Αδελφοί Κυριακίδη. Ο συγγραφέας ήταν γιος οικογένειας με καταγωγή από το Καρακούρτ και κατέγραψε ειδικά τη ζωή και την κοινωνική οργάνωση της ελληνικής κοινότητας του χωριού.
Ακόμη ισχυρότερο τεκμήριο εντοπίζεται στο Αρχείο του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών και έχει δημοσιευθεί στο «Δελτίο του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών». Στον πίνακα «Ελληνικοί πληθυσμοί στη Διοίκηση Αντιβασιλείας Καυκάσου», με αρχειακή παραπομπή Α.Υ.Ε./Π.Κ. 1919/Β/ΑΑΚ (4), το Καρακούρτ καταγράφεται με:
- 630 Έλληνες κατοίκους
- έναν ναό
- έναν ιερέα
- ένα εκκλησιαστικό σχολείο
- δύο δασκάλους
Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν την ύπαρξη μιας συγκροτημένης ελληνικής ορθόδοξης κοινότητας, με δική της εκκλησιαστική και εκπαιδευτική οργάνωση.
Τα ελληνικά χωριά της περιοχής Καρακούρτ–Χορασάν
Η ελληνική παρουσία δεν περιοριζόταν μόνο στο Καρακούρτ. Η ευρύτερη περιοχή Καρακούρτ–Χορασάν περιλάμβανε σειρά ελληνικών οικισμών, οι κάτοικοι των οποίων είχαν μετακινηθεί κυρίως από τον ιστορικό Πόντο.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του γειτονικού Μέτσιτλι, το οποίο καταγράφεται ως ελληνικό χωριό με κατοίκους προερχόμενους κυρίως από την Αργυρούπολη και τη Χαλδία. Όταν το Μέτσιτλι δεν διέθετε δικό του ιερέα, τις θρησκευτικές ανάγκες των κατοίκων κάλυπτε ο ιερέας του γειτονικού Καρακούρτ, το οποίο στην ελληνική βιβλιογραφία απαντά και ως Γαραγούρτ.
Η πληροφορία αυτή επιβεβαιώνει ότι η κοινότητα του Καρακούρτ διαδραμάτιζε κεντρικό ρόλο στη θρησκευτική ζωή των Ελλήνων ολόκληρης της γύρω περιοχής.
Η εγκατάσταση των Ποντίων στο Καρς συνδέεται με την ενσωμάτωση της περιοχής στη Ρωσική Αυτοκρατορία μετά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877–1878. Κατά τις επόμενες δεκαετίες, σημαντικοί ελληνικοί πληθυσμοί, πολλοί από τους οποίους προέρχονταν από περιοχές του Πόντου, εγκαταστάθηκαν στον Αντικαύκασο και δημιούργησαν πολυάριθμους οργανωμένους οικισμούς.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
1 Σχόλιο
Pingback: Αποκάλυψη στο Καρς! Ήρθε στην επιφάνεια ελληνικό χωριό που “εξαφανίστηκε” στο Σαρίκαμις – Στο φως εκκλησία του 19ου αιώνα - HellasVoice.gr