Σε ηλικία 94 ετών έφυγε από τη ζωή η Ελισάβετ (Έλσα) Γαλανίδου – Μπαλφούσια, εκπαιδευτικός, λαογράφος και ερευνήτρια με πολυετή και σημαντική προσφορά στη μελέτη, καταγραφή και διάσωση της ιστορίας και των παραδόσεων του Ποντιακού Ελληνισμού.
Η Έλσα Γαλανίδου – Μπαλφούσια γεννήθηκε στον Πειραιά από γονείς πρόσφυγες με καταγωγή από την Αργυρούπολη του Πόντου. Η οικογενειακή μνήμη της προσφυγιάς και η σχέση της με τον Πόντο σημάδεψαν την πορεία της και αποτέλεσαν αργότερα βασικό άξονα της ερευνητικής και συγγραφικής της δραστηριότητας.
Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών και ακολούθησε μακρά πορεία στην ιδιωτική εκπαίδευση, από την οποία συνταξιοδοτήθηκε έχοντας υπηρετήσει ως λυκειάρχης.
Στα πρώτα χρόνια της ερευνητικής της δραστηριότητας ασχολήθηκε με ζητήματα ιστορίας και λαογραφίας της Ηπείρου. Καθοριστική για τη μετέπειτα πορεία της υπήρξε η γνωριμία και συνεργασία της με τον διακεκριμένο βυζαντινολόγο Οδυσσέα Λαμψίδη, ο οποίος την ενθάρρυνε να στραφεί συστηματικά στη μελέτη του Ποντιακού Ελληνισμού.
Από εκείνο το σημείο η ποντιακή λαογραφία μετατράπηκε σε έργο ζωής.
Με πολυετή έρευνα κατέγραψε ήθη και έθιμα, παραδόσεις, αφηγήσεις, δοξασίες, λαϊκές αντιλήψεις και πτυχές της καθημερινότητας των Ελλήνων του Πόντου. Μέσα από τις μελέτες και τις καταγραφές της συνέβαλε στη διατήρηση πολύτιμων στοιχείων της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, ιδιαίτερα όσων διασώζονταν μέσα από την προφορική παράδοση των προσφυγικών οικογενειών.
Υπήρξε για χρόνια ενεργό μέλος της Επιτροπής Ποντιακών Μελετών, συμμετέχοντας στο Διοικητικό της Συμβούλιο και αναλαμβάνοντας την ευθύνη της βιβλιοθήκης της. Παράλληλα, συμμετείχε στην Εταιρεία Ελλήνων Φιλολόγων, στον Κύκλο του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και σε ποντιακά σωματεία της Αττικής.
Η παρουσία της ήταν έντονη και στον ποντιακό Τύπο. Μελέτες και άρθρα της φιλοξενήθηκαν σε έντυπα που ασχολούνταν με τον Πόντο, ενώ για πολλά χρόνια υπήρξε άμισθη συνεργάτιδα της εφημερίδας «Εύξεινος Πόντος», όπου παρουσίαζε στοιχεία από την ερευνητική της δουλειά.
Παράλληλα, πραγματοποίησε δεκάδες διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και συμμετείχε σε ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, παρουσιάζοντας στο ευρύτερο κοινό πλευρές της λαογραφίας, της ιστορίας και των παραδόσεων του Πόντου.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το συγγραφικό έργο που αφήνει πίσω της. Μεταξύ των βιβλίων της περιλαμβάνονται τα «Ποντιακή λαογραφία: Οι 4 εποχές και οι μήνες τους», «Ο Άγιος Γεώργιος στον Ελληνισμό του Πόντου», «Η λαϊκή μετεωρολογία στον Πόντο και τα φυσικά φαινόμενα», «Λαογραφικά του Πόντου: Απ’ όσα μου είπαν και… άλλα», καθώς και το «Σαχταρίτσα – Μαρίτσα: Από τα παραμύθια του ποντιακού ελληνισμού», το οποίο έγραψε σε συνεργασία με τον Χριστόφορο Ευστ. Χριστοφορίδη.
Η προσφορά της στα ποντιακά γράμματα αναγνωρίστηκε και τιμήθηκε από φορείς και ποντιακά σωματεία. Ακόμη και σε προχωρημένη ηλικία παρέμενε πνευματικά ενεργή, παρακολουθώντας νέες εκδόσεις, μελετώντας και συμμετέχοντας σε συζητήσεις γύρω από την ιστορία και τον πολιτισμό του Ποντιακού Ελληνισμού.
Η Έλσα Γαλανίδου – Μπαλφούσια αφήνει πίσω της ένα σημαντικό έργο καταγραφής και διάσωσης της ποντιακής λαογραφικής μνήμης. Τα βιβλία, οι μελέτες και οι καταγραφές της αποτελούν πολύτιμο υλικό για τους νεότερους ερευνητές αλλά και για τις επόμενες γενιές των Ποντίων.
Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου 2026, στις 13:00, στο Νεκροταφείο Κηφισιάς.
