ΑΠΘ: «Τιμούμε τις ρίζες μας, στηρίζουμε το μέλλον» – Αποκαλυπτήρια Μνημείου για τους πρόσφυγες του 1922
Ένα νέο τοπόσημο μνήμης, αφιερωμένο στους πρόσφυγες του 1922, αποκτά το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το οποίο αύριο Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2026 διοργανώνει εκδήλωση με τίτλο «Τιμούμε τις ρίζες μας, στηρίζουμε το μέλλον».
Στο επίκεντρο της ημέρας βρίσκονται τα αποκαλυπτήρια του νέου Μνημείου, που θα πραγματοποιηθούν στις 18:00 στην Πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία με έντονο συμβολισμό, αφιερωμένη στη μνήμη των ανθρώπων που ξεριζώθηκαν από τις πατρίδες τους το 1922, αλλά κατάφεραν να ριζώσουν ξανά, να ενσωματωθούν και να συμβάλουν καθοριστικά στη διαμόρφωση της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας.
Το νέο μνημείο δεν σχεδιάστηκε ως ένα στατικό έργο προς απλή θέαση, αλλά ως ένας βιωματικός τόπος μνήμης. Πρόκειται για έναν κυκλικό μνημειακό κήπο, μέσα στον οποίο ο επισκέπτης μπορεί να εισέλθει, να περπατήσει, να σταθεί και να συμμετάσχει ουσιαστικά στην εμπειρία του χώρου. Στο κέντρο του δεσπόζει μια ελιά, σύμβολο μνήμης, μακροβιότητας και αναγέννησης, με τις ρίζες της να παραπέμπουν στους αδιάρρηκτους δεσμούς με τις χαμένες πατρίδες.
Γύρω από τον κεντρικό πυρήνα αναπτύσσονται δώδεκα ίσοι λίθινοι τομείς, που παραπέμπουν στον αέναο κύκλο του χρόνου, αλλά και στις αλησμόνητες πατρίδες του προσφυγικού ελληνισμού, όπως η Αδριανούπολη, η Ανατολική Θράκη, η Ανατολική Ρωμυλία, η Βάρνα, η Ιωνία, η Καππαδοκία, η Κωνσταντινούπολη, η Μικρά Ασία, ο Πόντος, η Σμύρνη και η Τραπεζούντα. Παράλληλα, στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό ενσωματώνεται υπαινικτικά και το δεκαεξάκτινο Αστέρι της Μακεδονίας, ενώ ο χώρος πλαισιώνεται από αρωματικά φυτά, όπως λεβάντα, θυμάρι, ρίγανη, φασκόμηλο, μυρτιά και δενδρολίβανο, ώστε η μνήμη να ενεργοποιεί όχι μόνο την όραση, αλλά και την όσφρηση και την αφή.
Μετά τα αποκαλυπτήρια, στις 19:00, η δράση μεταφέρεται στην Αίθουσα Τελετών του ΑΠΘ, όπου θα πραγματοποιηθεί η κεντρική εκδήλωση μνήμης. Έπειτα από τον χαιρετισμό του Πρύτανη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, καθηγητή Κυριάκου Αναστασιάδη, θα μιλήσει ο ομότιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ Θάνος Βερέμης, με θέμα «Η ενσωμάτωση και η προσφορά των προσφύγων του 1922». Η ομιλία αναμένεται να φωτίσει τη συμβολή των προσφύγων στη διαμόρφωση της κοινωνικής, οικονομικής και πολιτισμικής φυσιογνωμίας της Ελλάδας κατά τον 20ό αιώνα.
Η βραδιά θα κορυφωθεί με μια ανοιχτή μουσική εκδήλωση στην Αίθουσα Τελετών, με τίτλο «Μουσικές της Ανατολής», στην οποία θα συμμετάσχουν οι Δρ Κωνσταντίνος Τσαχουρίδης και Δρ Ματθαίος Τσαχουρίδης. Μέσα από ήχους και μελωδίες από τις πατρίδες της Ανατολής, η μουσική θα λειτουργήσει ως γέφυρα μνήμης, συνδέοντας το παρελθόν με το παρόν και αναδεικνύοντας τη διαχρονική δύναμη της προσφυγικής κληρονομιάς.
Η εκδήλωση είναι ανοιχτή για το κοινό και φιλοδοξεί να αποτελέσει όχι μόνο έναν φόρο τιμής στον προσφυγικό ελληνισμό, αλλά και μια ουσιαστική υπενθύμιση ότι η ιστορική μνήμη μπορεί να μετατραπεί σε δημιουργική δύναμη για το μέλλον.
