Στον Πόντο, το γέλιο δεν ήταν ποτέ πολυτέλεια. Ήταν άμυνα, ανάσα, τρόπος να σταθείς όρθιος όταν γύρω όλα σκούραιναν. Και αυτό ακριβώς υπηρετεί το ποντιακό ανέκδοτο: δεν είναι απλώς “αστείο”· είναι κώδικας ζωής, αυτοσαρκασμός, πείσμα και σάτιρα απέναντι σε κάθε εξουσία, κάθε υπερβολή, κάθε “καθεστώς” της καθημερινότητας.
Οι Πόντιοι αυτοσαρκάζονται πρώτοι – και μετά σατιρίζουν τους πάντες και τα πάντα. Γιατί έτσι έμαθαν: να λένε τα πράγματα με το όνομά τους, να μην ψευτίζουν τον πόνο, αλλά να τον δαμάζουν. Κι όταν αυτή η σάτιρα ντύνεται με την ποντιακή διάλεκτο, τότε δεν έχουμε απλώς χιούμορ. Έχουμε μνήμη που μιλά.
Στο τελευταίο του δημιούργημα, ο Γιώργος Κωνσταντινίδης μοιράζεται ένα ανέκδοτο στην ποντιακή διάλεκτο, όπως το έλεγε ο αείμνηστος δάσκαλός του, Δημήτρης Νικοπολιτίδης. Ένα μικρό κομμάτι προφορικής παράδοσης που περνά από στόμα σε στόμα, από γενιά σε γενιά, και κρατά ζωντανό αυτό που κινδυνεύει περισσότερο στις μέρες μας: την καθημερινή, φυσική σχέση με τη γλώσσα.
Υπόθεση του κόμικ; Ένας παπάς τα έτσουζε λιγάκι. Ντεμέκ αλκοολικός που λένε σήμερα. Κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας είχε ένα μπουκαλάκι μαζί του. Κάποια στιγμή το έβγαλε κρυφά να το πιεί, μπροστά στην Ωραία Πύλη. Για κακή τύχη του παπά, του έπεσε. Και πως δικαιολογήθηκε; Κοίταξε την εικόνα με τον Μυστικό Δείπνο και είπε: «Σκυλ και γαϊδάρ παιδία! Κί κανείται ντο τρώτε και πίνετε – Θα τσακώνετε και τα κιφάλια’μουν». Τότε όλο το ποίμνιο νόμιζε ότι πρόκειται για θαύμα… «Θάμα έτον, θάμα έτον», φώναζαν οι χωρέτες. Και ο δημιουργός με αρκετή δόση σάτιρας αλλά και βαθέος νοήματος σημειώνει στην περιγραφή του βίντεο: «Και οι παπάδες άνθρωποι είναι».
Δείτε και ακούστε το ανέκδοτο – όχι μόνο για να γελάσετε, αλλά για να θυμηθείτε πώς η ποντιακή ψυχή κατάφερε να κάνει το χιούμορ “όπλο” και την παράδοση τρόπο ύπαρξης.
Ποιος είναι ο Γιώργος Κωνσταντινίδης
Ο Γιώργος Κωνσταντινίδης είναι φαρμακοποιός στο επάγγελμα και σήμερα συνταξιούχος, που αξιοποίησε τον χρόνο του για ένα νέο δημιουργικό ξεκίνημα: να αποτυπώσει την ποντιακή γλώσσα και εμπειρία σε γραπτή και εικονογραφημένη μορφή, ώστε να μείνει στον χρόνο.
Αφορμή στάθηκαν τα εγγόνια του: θέλοντας να τους διαβάζει παραμύθια σε πεζό λόγο, άρχισε να δημιουργεί κόμικς με ποντιακό περιεχόμενο, συνδυάζοντας κείμενο και ζωγραφική. Πιστεύει ότι «μόνο κάτι γραπτό μένει στον χρόνο» και έτσι βάζει το δικό του λιθαράκι στη διατήρηση της παράδοσης και της γλωσσικής κληρονομιάς.
Με στόχο η ποντιακή διάλεκτος να γίνει οικεία στα μικρά παιδιά, καταγράφει λέξεις και εκφράσεις με τις ιδιαιτερότητες της γραφής τους και την αντίστοιχη έννοια στα νέα ελληνικά. Παράλληλα, επιλέγει συνειδητά μια λιγότερο “βαριά” γλωσσική μορφή, ώστε το κείμενο να είναι προσβάσιμο, χωρίς να χάνεται το ποντιακό χρώμα.
Δεύτερης γενιάς Πόντιος, με καταγωγή από τα Πλάτανα του Πόντου και ρίζες στο Νοβοροσίσκ και το Βατούμ, μεταφέρει μέσα από τις ιστορίες του βιώματα, μνήμες και διαλόγους της ποντιακής εμπειρίας, με διδακτικό και ανθρώπινο τρόπο.
Έχει ήδη εκδώσει δύο βιβλία στην ποντιακή διάλεκτο, με πιο πρόσφατο εκείνο που αντλεί ιστορίες από την Ελληνική μυθολογία, “περνώντας” τες μέσα από ποντιακό ύφος και αφήγηση.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
