Ένα ξεχωριστό ταξίδι στον Πόντο, στη γλώσσα, στη μουσική και στις μνήμες που παραμένουν ζωντανές στις πατρογονικές εστίες πραγματοποίησε η εκπομπή «Ώρα Ελλάδας» της ΕΡΤ, με τον Νίκο Αγγελίδη.
Καλεσμένος από την Τραπεζούντα ήταν ο σημαντικός μουσικός και τραγουδιστής Αντέμ Εκίζ, γνωστός και με το καλλιτεχνικό όνομα «Beşköylü Adem». Στο στούντιο συμμετείχε ο εκ των ιδιοκτητών και διευθυντής σύνταξης του Pontos Voice, Χρήστος Κωνσταντινίδης, συμβάλλοντας στην παρουσίαση των τραγουδιών και στην απόδοση των ποντιακών στίχων.
Ο Αντέμ Εκίζ γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Καλλίστη των Σουρμένων, σε ένα σύμπλεγμα πέντε ελληνόφωνων χωριών που είναι γνωστό ως Beşköy, δηλαδή Πενταχώρι. Όπως εξήγησε, στην περιοχή του τα Ρωμαίικα –όπως ονομάζουν οι κάτοικοι την ποντιακή διάλεκτο– εξακολουθούν να μιλιούνται μέχρι σήμερα.
«Αυτή η γλώσσα υπήρχε εδώ, υπάρχει και θα υπάρχει», τόνισε, περιγράφοντας τον προσωπικό του αγώνα για να περάσουν τα Ρωμαίικα από την καθημερινή ομιλία των χωριών στη δισκογραφία και στη δημόσια μουσική έκφραση.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, τα πέντε ελληνόφωνα χωριά των Σουρμένων είναι η Καλλίστη, η Μάζερα, το Οξοχώρ’, ο Αρχάγγελος και το Άσπαλο. Ελληνόφωνοι πληθυσμοί, όμως, εξακολουθούν να υπάρχουν και σε άλλες περιοχές της Τραπεζούντας, όπως το Κατοχώρι, η Τόνια και η Ματσούκα.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης χαρακτήρισε τον Αντέμ Εκίζ «ένα από τα όπλα» στον αγώνα για τη διατήρηση της ποντιακής διαλέκτου, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για έναν άνθρωπο που δεν χρησιμοποιεί απλώς τα Ρωμαίικα στα τραγούδια του, αλλά σκέφτεται, ονειρεύεται και εκφράζεται μέσα από αυτά.
«Μέχρι τα έξι μου ήξερα μόνο ποντιακά»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του Αντέμ Εκίζ στα παιδικά του χρόνια. Όπως αποκάλυψε, μέχρι την ηλικία των έξι ετών μιλούσε αποκλειστικά ποντιακά. Τουρκικά έμαθε όταν πήγε στο σχολείο.
«Στα ποντιακά σκέφτομαι», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι τα ελληνικά τα έμαθε πολύ αργότερα, μετά τις επαφές, τις συνεργασίες και τα ταξίδια του στην Ελλάδα.
Καθοριστική για την πορεία του υπήρξε η γνωριμία του με τον Νίκο Μιχαηλίδη στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Μέσα από τη συνεργασία τους άνοιξε, όπως ανέφερε, ένας καινούργιος μουσικός δρόμος για τη γλώσσα και τον πολιτισμό του Πόντου.
Το 2000 κυκλοφόρησε ο πρώτος του δίσκος στην Τουρκία, στον οποίο συμπεριέλαβε και τραγούδι στα ποντιακά. Το 2005 ακολούθησε στην Ελλάδα ο δίσκος «Ρωμαίικα Τραγωδίας», σε συνεργασία με τον Νίκο Μιχαηλίδη και τον Φίλιππο Κεσαπίδη.
«Στην Ελλάδα δεν αισθάνθηκα ότι βρισκόμουν σε ξένη χώρα»
Μιλώντας για το πρώτο του ταξίδι στην Ελλάδα, ο Αντέμ Εκίζ περιέγραψε τη θερμή υποδοχή που δέχθηκε από τους ανθρώπους που γνώρισε.
«Δεν αισθάνθηκα ότι ήμουν σε ξένη χώρα», εξομολογήθηκε. Η φιλοξενία και η αγάπη των Ελλήνων Ποντίων τού δημιούργησαν την αίσθηση ότι δεν είχε απομακρυνθεί από τον τόπο του.
Κατά τη διάρκεια της εκπομπής παρουσιάστηκαν χαρακτηριστικά τραγούδια του, μέσα από τα οποία αποτυπώνεται η νοσταλγία για το χωριό, τα παρχάρια, τη Μαύρη Θάλασσα και την Τραπεζούντα. Ανάμεσά τους και ο «Βαζελώνας», ένα τραγούδι-κραυγή αγωνίας για την εγκατάλειψη της ιστορικής Μονής του Αγίου Ιωάννη Βαζελώνος.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης επισήμανε ότι το τραγούδι συνέβαλε στην ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και στην κινητοποίηση των τουρκικών αρχών για την έναρξη εργασιών προστασίας και ανάδειξης του μνημείου. Παράλληλα, ο Αντέμ Εκίζ επανέφερε μέσα από τη δημιουργία του τον ρυθμό του ποντιακού χορού «Διπάτ’», ο οποίος είχε σε μεγάλο βαθμό χαθεί από τη μουσική παράδοση των Ποντίων στην Ελλάδα.
Η επιστροφή στις ρίζες
Ο καλλιτέχνης αναφέρθηκε και στα χρόνια που έζησε στην Κωνσταντινούπολη, όπου αναπτύχθηκε η μουσική του πορεία. Παρότι η μεγάλη πόλη τού πρόσφερε ευκαιρίες, ο ίδιος δεν έπαψε ποτέ να νοσταλγεί τη ζωή στα χωριά των Σουρμένων.
Έτσι, επέστρεψε στη γενέτειρά του για να «πιάσει ξανά το νήμα» από το σημείο όπου το είχε αφήσει. Η μνήμη του χωριού, η φύση, τα παρχάρια και η καθημερινότητα των παιδικών του χρόνων αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για μεγάλο μέρος της δημιουργίας του.
Στο ίδιο κλίμα, ο Χρήστος Κωνσταντινίδης μίλησε για τα δικά του ταξίδια στον Πόντο και την πρώτη συνάντησή του με τον Αντέμ Εκίζ το 2018. Περιέγραψε την Τραπεζούντα ως έναν τόπο όπου η ελληνική αρχιτεκτονική κληρονομιά, τα τείχη των Κομνηνών, οι ιστορικοί ναοί, η Μαύρη Θάλασσα και τα βουνά συνθέτουν ένα μοναδικό τοπίο.
Το νέο τραγούδι για τους Ποντίους της Ελλάδας
Κλείνοντας τη συνέντευξη, ο Αντέμ Εκίζ αποκάλυψε ότι ετοιμάζει νέες μουσικές δημιουργίες. Ανάμεσά τους βρίσκεται ένα τραγούδι αφιερωμένο στην Ελλάδα και στους Ποντίους που γνώρισε στα ταξίδια του.
Πρόκειται για ένα έργο που συγκεντρώνει τις αφηγήσεις, τις εμπειρίες, τη φιλοξενία και τις ανθρώπινες σχέσεις που δημιουργήθηκαν όλα αυτά τα χρόνια.
«Χρωστάω ένα καλό τραγούδι σε όλους αυτούς τους ανθρώπους», ανέφερε, στέλνοντας ένα βαθιά συγκινητικό μήνυμα προς τους Ποντίους της Ελλάδας.
Η εκπομπή ολοκληρώθηκε με μια πιο εύθυμη πλευρά της δημιουργίας του: ένα τραγούδι αφιερωμένο στην ποντιακή γαστρονομία και στα «μαειρέματα», μέσα από το οποίο ο Αντέμ Εκίζ περιγράφει στα Ρωμαίικα ακόμη και τη διαδικασία παρασκευής του χαβίτς.
Ακούστε τη συνέντευξη:
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
1 Σχόλιο
Pingback: Συγκλονιστικός Αντέμ Εκίζ στην ΕΡΤ: «Η γλώσσα μας υπήρχε, υπάρχει και θα υπάρχει στον Πόντο» - HellasVoice.gr