Το πουγκί

Κώστας Καλλίτσης

14.09.2025 • 20:02

Μέσα σε πέντε μήνες από τότε που άρχισε η δημοσκοπική κατηφόρα της Ν.Δ., η κυβέρνηση βρήκε και διένειμε 3,5 δισ. ευρώ για (ατομικού χαρακτήρα) παροχές: 1 δισ. το Πάσχα για το 2025 και 2,5 δισ. προ ημερών για το 2025 και 2026, κυρίως με τη μορφή φοροελαφρύνσεων. Ο,τι περισσεύει θα το μοιράζουμε στις τσέπες σας – λέει η κυβέρνηση. Δεν της περνάει από το μυαλό ότι το κόστος μιας γερασμένης διοίκησης, το έλλειμμα δημόσιας ασφάλειας, οι αδύναμες δημόσιες υποδομές ή τα αντιπλημμυρικά που δεν αντέχουν, μας επιβαρύνουν μεν όλους, αλλά επιβαρύνουν δυσανάλογα τους οικονομικά ασθενέστερους, κι ότι και γι’ αυτά χρειάζονται λεφτά – δεν περισσεύουν. Διότι σκέπτεται με βραχύ ορίζοντα: τι είναι αυτό που μπορεί να τη βοηθήσει στις δημοσκοπήσεις σήμερα και στις εκλογές αύριο. Είναι θετικό πάντως ότι, επιτέλους, παύουν να υπερφορολογούνται όσοι έχουν παιδιά. Αλλά όσα ανακοινώθηκαν δεν συνιστούν φορολογική μεταρρύθμιση.

Το φορολογικό σύστημα παραμένει το πιο ταξικό στον ΟΟΣΑ, με αναλογία έμμεσων – άμεσων που παραπέμπει σε χώρα της υποσαχάριας Αφρικής, με ευνοϊκή φορολογία του πλούτου (15% στις χάρτινες υπεραξίες, 10% στα έσοδα από ναυτιλία, 5% στα μερίσματα) και με αντίστροφα προοδευτική φορολογία στα πολύ υψηλά εισοδήματα των 2-3 ή παραπάνω εκατ. ευρώ τον χρόνο. Μαζί, κι ένα πλέγμα πελατειακών φοροαπαλλαγών, που στην τελευταία 6ετία έχουν εκτοξευτεί στα 18,8 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα μισά επιδοτούν τα ακίνητα – το λατρεμένο πεδίο της φοροδιαφυγής.

Οι παροχές είναι «ψίχουλα»; Οχι. Δίνουν αρκετά έως πολλά λεφτά σε επιλεγμένες κοινωνικές ομάδες, στην επιδίωξη να τις προσελκύσουν για να (ξανα)ψηφίσουν Ν.Δ.

Δεν πολυαρέσουν στη νεολαία; Μειώνουν τη φορολογία εισοδήματος στους μισθωτούς κάτω των 25 ετών. Υπάρχει πρόβλημα στο Β. Αιγαίο ή στα Δωδεκάνησα; Μειώνουν, ειδικά εκεί, τους συντελεστές ΦΠΑ! Είναι πιο πιθανό να πεισθούν να τους ψηφίσουν οι ένστολοι; Ε, σε αυτούς ειδικά δίνουν και 13ο μισθό – τόσα είναι οι ενισχύσεις μαζί με τις αυξήσεις σε νυκτερινά και επιδόματα ευθύνης. Εχουν στενά εκλογική στόχευση: Μειώνουν τη φορολογία στα ζευγάρια με εισόδημα 40.000-60.000 ευρώ ετησίως, τη «μεσαία τάξη» – δεν τη μειώνουν «στους παρακάτω». Μειώνουν τη φορολογία στους ιδιοκτήτες ακριβών ή πολλών ακινήτων – όχι «στους παρακάτω».

Οταν μια κυβέρνηση δείχνει να έχει ολοκληρώσει τον κύκλο της, το πουγκί συνήθως δεν της φέρνει καλά αποτελέσματα.

Ολα αυτά έχουν μια κυνική μεν, πραγματιστική δε, λογική, που σχηματικά είναι η εξής: Αν «τσιμεντάρεις» ένα κοινωνικό 15% στο πλευρό σου –λένε–, με μια αποχή της τάξης του 50% στις εκλογές, μπορείς να ξεπεράσεις το 30% των ψήφων. Μένει να φανεί αν τα μέτρα θα λειτουργήσουν έτσι.

Στα αρνητικά είναι ότι το πουγκί ανοίγει όταν οι δημοσκοπήσεις δείχνουν την κυβέρνηση αδύναμη – όχι όταν είναι ισχυρή. Στα αρνητικά, επίσης, είναι ότι τα μέτρα δεν σηματοδοτούν αλλαγή πολιτικής, αλλά στοχεύουν απλώς να διασκεδάσουν τις συνέπειές της ώστε να συνεχιστεί η εφαρμογή της ίδιας, που δεν έχει καλά αποτελέσματα. Κι όταν δεν διαφαίνεται προοπτική, όταν μια κυβέρνηση δεν διαθέτει ένα πειστικό, ελκυστικό αφήγημα για το αύριο, όταν δείχνει να έχει δώσει ό,τι ήταν να δώσει κι έχει κλείσει τον κύκλο της, συνήθως το πουγκί κι αν ανοίξει δεν της φέρνει καλά αποτελέσματα – ενίοτε επιδεινώνει τη θέση της. Οι δικαιούχοι ενθυλακώνουν ό,τι τους προσφέρεται και προχωρούν παρακάτω.