Βρετανικό Μουσείο: Οι Αιγύπτιοι ζητούν τη Στήλη της Ροζέτας – Πώς επηρεάζεται το ελληνικό αίτημα για τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Εκτός από το διαχρονικό αίτημα του επαναπατρισμού των Γλυπτών του Παρθενώνα, το οποίο βρίσκεται τα τελευταία χρόνια υπό συνεχιζόμενη διαπραγμάτευση, όπως επισημαίνει συχνά η ελληνική πλευρά, το Βρετανικό Μουσείο δέχεται έντονες πιέσεις από την Αίγυπτο σχετικά με την επιστροφή της περίφημης Στήλης της Ροζέτας μετά τα πρόσφατα εγκαίνια του εντυπωσιακού Μεγάλου Αιγυπτιακού Μουσείου του Καΐρου.

Επί δεκαετίες οι Αιγύπτιοι ζητούσαν, κατά καιρούς, τον δανεισμό έστω του σπουδαίου αυτού αρχαιολογικού ευρήματος, της 114 εκ ύψους και 72εκ. πλάτους πέτρινης στήλης, που ανακαλύφθηκε το 1799, στην αιγυπτιακή πόλη Ροζέτα, από Γάλλους στρατιώτες του Ναπολέοντα Βοναπάρτη, βρέθηκε στα χέρια του Βρετανών ως λάφυρο πολέμου για να ενσωματωθεί αμέσως μετά στις συλλογές του Βρετανικού Μουσείου.

Η σημαντικότητα της Στήλης της Ροζέτας έγκειται στο ότι, επί της ουσίας, αποκρυπτογραφούσε τα αρχαία αιγυπτιακά ιερογλυφικά, τα οποία είχαν χαθεί για σχεδόν 1400 χρόνια και η μετάφρασή του κειμένου που φιλοξενούσε σε τρεις γλώσσες – αρχαία ιερογλυφικά, δημοτική αιγυπτιακή γραφή και αρχαία ελληνικά – σηματοδότησε τη γέννηση της σύγχρονης αιγυπτιολογίας.

Στα πρώτα αιτήματά της περί δανεισμού, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Αίγυπτος λάμβανε από το Βρετανικό Μουσείο, την ίδια ακριβώς απάντηση που έδινε και στο ανάλογο αίτημα της Ελλάδας πριν την κατασκευή του Μουσείου της Ακρόπολης, ότι δηλαδή, δεν υπήρχε κατάλληλος χώρος ώστε να φιλοξενηθεί με ασφάλεια ο αρχαιολογικός θησαυρός.

Το επιχείρημα αυτό, βεβαίως, κατέρρευσε, αρχικά για την περίπτωση της Ελλάδας και προσφάτως για την Αίγυπτο, η οποία τελικά κατάφερε, μετά από 20 ολόκληρα χρόνια εργασιών, θα ολοκληρώσει τον νέο φαραωνικό ναό του πλούσιου αιγυπτιακού πολιτισμού. Μετά τα λαμπερά εγκαίνια του νέου μουσείου, λοιπόν, οι φωνές για την επιστροφή της Στήλης της Ροζέτας και άλλων θησαυρών που βρίσκονται διασκορπισμένοι στην Ευρώπη δυναμώνουν.

Ο πρώην υπουργός Τουρισμού και Αρχαιοτήτων της Αιγύπτου Ζάκι Χαουάς, σε πρόσφατες δηλώσεις του, κάλεσε τα μουσεία της Δυτικής Ευρώπης να επανορθώσουν επιστρέφοντας τα πολύτιμα αιγυπτιακά αντικείμενα που φιλοξενούν στις συλλογές τους: «Θέλω δύο πράγματα: πρώτον, τα μουσεία να σταματήσουν να αγοράζουν κλεμμένα αντικείμενα και δεύτερον, χρειάζομαι να επιστραφούν τρία αντικείμενα: η Στήλη της Ροζέτας από το Βρετανικό Μουσείο, ο Ζωδιακός Κύκλος από το Λούβρο και η Προτομή της Νεφερτίτη από το Βερολίνο» τόνισε με νόημα ο ίδιος.

Την ίδια γραμμή ακολουθούν πολλοί ακόμη διακεκριμένοι αιγυπτιολόγοι μεταξύ των οποίων και η Μόνικα Χάνα η οποία, μάλιστα, πρωτοστατεί από το 2022 στην εκστρατεία επαναπατρισμού των αιγυπτιακών αρχαιοτήτων: «Το άνοιγμα του Μεγάλου Αιγυπτιακού Μουσείου περνά το μήνυμα ότι η Αίγυπτος ολοκλήρωσε αυτό που έπρεπε να κάνει προκειμένου να ζητήσει πίσω τα αντικείμενά της» υπογράμμισε με έμφαση διευκρινίζοντας ότι «Η Αίγυπτος θα πρέπει να αρχίσει να ζητά επίσημα την αποκατάσταση και τον επαναπατρισμό των διαφόρων αντικειμένων που λεηλατήθηκαν».

Από αυτήν ακριβώς την έλλειψη επίσημου αιτήματος πιάστηκε και η διοίκηση του Βρετανικού Μουσείου για να βγει από τη δύσκολη θέση που την έφεραν τις τελευταίες ημέρες, τα απανωτά σχετικά ερωτήματα από μέσα ενημέρωσης ολόκληρου του κόσμου. «Δεν έχουμε λάβει κανένα επίσημο αίτημα από την αιγυπτιακή κυβέρνηση για τον επαναπατρισμό της Στήλης της Ροζέτας» απαντά κερδίζοντας χρόνο. Επαναλαμβάνει επίσης το κλασικό επιχείρημα του νόμου του 1963 που απαγορεύει την αφαίρεση αντικειμένων από τις συλλογές του και παραπέμπει στην περίπτωση της Ελλάδας και των Γλυπτών του Παρθενώνα.

Σε πλήρη αντίθεση, η Ολλανδία, σε μία κίνηση υψηλού συμβολισμού, ανακοίνωσε, προ ημερών, ότι θα επιστρέψει στην Αίγυπτο μια λίθινη κεφαλή 3.500 ετών, που χρονολογείται από την εποχή των Φαραώ και λεηλατήθηκε κατά την περίοδο της Αραβικής Άνοιξης, μεταξύ του 2011 και του 2012.

Είναι πλέον σαφές ότι η τεράστια αύξηση των διεθνών πιέσεων προς το Βρετανικό Μουσείο για επιστροφή των παράνομα εξαχθέντων πολιτιστικών αγαθών στις χώρες προέλευσής τους προσδίδει διεθνή απήχηση στα σχετικά αιτήματα τα οποία συγκεντρώνουν όλο και περισσότερους υποστηρικτές.

Από την άλλη, πλευρά, όμως όσο περισσότερα είναι τα αιτήματα, τόσο πιο δύσκολη καθίσταται η ικανοποίησή τους καθώς το Βρετανικό Μουσείο δεν πρόκειται να δεχτεί να αδειάσουν οι προθήκες του από διάσημα εκθέματα που προέρχονται από άλλες χώρες. Μένει λοιπόν να φανεί αν θα συνεχίσει να παίζει το χαρτί των καθυστερήσεων ή θα λάβει μια οριστική απόφαση η οποία, σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να εξυπηρετεί τα συμφέροντά του, όπως για παράδειγμα η λύση των μακροχρόνιων ανταλλαγών.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ