Τι θα κάνει η Fed με τα επιτόκια το 2026

Τελευταίως, η στάση της Federal Reserve έχει αλλάξει επανειλημμένως και άλλοτε τείνει προς την αναπτυξιακή νομισματική πολιτική και άλλοτε προς την περιοριστική, με αποτέλεσμα να επικρατεί αβεβαιότητα μεταξύ επενδυτών για το αν θα υπάρξουν αποφασιστικές μειώσεις επιτοκίων το επόμενο έτος. Η ομοσπονδιακή τράπεζα, όμως, εξακολουθεί να υφίσταται πολιτικές πιέσεις για να μειώσει άμεσα τα επιτόκια. Αν λοιπόν πάρουμε ως ένδειξη το τι συμβαίνει ιστορικά, τότε μάλλον θα έχουμε μειώσεις επιτοκίων το 2026. Στη συνεδρίαση του Οκτωβρίου η Federal Reserve μείωσε τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης στο 2,75% – 4%, αλλά ο πρόεδρος Τζερόμ Πάουελ επέμεινε στη σκληρή στάση του υπέρ της περιοριστικής πολιτικής.

Επανήλθε έτσι στις αγορές η προσδοκία ότι ίσως η Fed δεν μειώσει τα επιτόκια τόσο όσο είχε θεωρηθεί αρχικά. Την περασμένη Παρασκευή, όμως, ο Τζον Γουίλιαμς, πρόεδρος της Fed Νέας Υόρκης δήλωσε ότι ίσως τα επιτόκια μειωθούν «στο εγγύς μέλλον». Και τα στοιχήματα της αγοράς στις μειώσεις των επιτοκίων άρχισαν και πάλι να αυξάνονται. Ισως όμως και να επίκεινται μεγάλες μειώσεις των επιτοκίων το επόμενο έτος. Οχι επειδή η αμερικανική οικονομία κινδυνεύει να διολισθήσει σε ύφεση αν δεν μειωθούν επιθετικά τα επιτόκια, αλλά επειδή η Fed υφίσταται μεγάλη πίεση από τον Λευκό Οίκο να προχωρήσει σε άμεση χαλάρωση. Γνωρίζουμε ότι αυτές οι πιέσεις οδηγούν σε μειώσεις.

Γ. Στουρνάρας: «Φρένο» σε νέα μείωση επιτοκίων από την ΕΚΤ

Σύμφωνα με ακαδημαϊκή μελέτη του Τόμας Ντρέχσελ, του Πανεπιστημίου της Μέριλαντ, το 1933 η αλληλεπίδραση ανάμεσα στους προέδρους των ΗΠΑ και τους προέδρους της κεντρικής τράπεζας οδηγούσαν σε ταχύτερες μειώσεις επιτοκίων. Ας υποθέσουμε ότι η σημερινή πίεση είναι ανάλογη με εκείνη που ασκούσε το 1971 ο τότε πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον, στον τότε πρόεδρο της Fed, Αρθουρ Μπερνς, αν και μπορεί να πει κανείς ότι οι δημόσιες επιθέσεις του Ντόναλντ Τραμπ στον Πάουελ είναι πιο σημαντικές. Στην περίπτωση αυτή η κεντρική τράπεζα ίσως μειώσει τα επιτόκια κατά περαιτέρω μία έως μιάμιση εκατοστιαίες μονάδες μέσα στους επόμενους 12 μήνες.

Με άλλα λόγια, αν η Fed υποκύψει στην πολιτική πίεση όπως έχει κάνει στο παρελθόν και δώσει προτεραιότητα στην απασχόληση και όχι στη σταθερότητα των τιμών, τότε ίσως τα επιτόκια να υποχωρήσουν κάτω από 3% μέχρι το τέλος του επόμενου έτους. Και υπό τον νέο πρόεδρο, τον οποίο θα διορίσει ο Τραμπ, η κεντρική τράπεζα μάλλον θα είναι πιο πρόθυμη να υποκύψει. Το καλό είναι ότι οι μειώσεις επιτοκίων θεωρητικά θα δώσουν ώθηση στην ανάπτυξη το επόμενα ένα ή δύο χρόνια. Το κακό είναι, όμως, ότι στην περίπτωση αυτή η ανάπτυξη θα υποχωρήσει αμέσως μετά.

Οπως επισημαίνει ο Ντρέχσελ, μακροπρόθεσμα αποδεικνύει πως η υποχωρητικότητα στις πολιτικές πιέσεις δεν αποφέρει μόνιμη τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας. Υπάρχουν κι άλλα δυσάρεστα. Ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι οι μειώσεις επιτοκίων όταν είναι προϊόν πολιτικών πιέσεων, όχι μόνον δεν διασφαλίζουν σταθερή ανάπτυξη αλλά παράγουν σε μόνιμη βάση υψηλό πληθωρισμό.

Οι επιθετικές μειώσεις επιτοκίων που δεν απορρέουν από αμιγώς οικονομικά δεδομένα, ιστορικά έχει αποδειχθεί ότι οδηγούν σε υπερθέρμανση της οικονομίας και σε άνοδο του πληθωρισμού τουλάχιστον για δύο με τρία χρόνια.

Και το χειρότερο είναι ότι ο πληθωρισμός αυξάνεται τότε περισσότερο από το σύνηθες επειδή οι αμφιβολίες για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας τον επιταχύνουν. Ολο αυτό μπορεί να οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο, με τον πληθωρισμό να κινδυνεύει να φύγει εκτός ελέγχου, εκτός κι αν αυξήσει επιθετικά τα επιτόκια η κεντρική τράπεζα.