Μάχη με άμυνα την κομψότητα

ΕΛΕΝ ΝΤΕ ΓΟΥΙΤ
Οι Αγγλοι καταλαβαίνουν το μαλλί
μτφρ.: Μαριλένα Καραμολέγκου
εκδ. Δώμα, 2025, σελ. 88
 
Η νουβέλα αυτή με τον παράδοξο τίτλο –που παίζει κεντρικό ρόλο στο κείμενο–, σαν ένα άψογα αρχιτεκτονημένο μουσικό κομμάτι, είναι από τα βιβλία εκείνα που είμαστε σίγουροι ότι οι αναγνώστες του θα απολαύσουν τουλάχιστον δύο φορές – τη δεύτερη, μάλιστα, ακόμη περισσότερο. Εξ ου και, ας μας επιτραπεί, φτουράει, παρά τον μικρό του όγκο. Μάλιστα, είναι τόσο προσεκτικά και πανέξυπνα γραμμένο, που καμιά του λέξη δεν περισσεύει. Η Ντε Γουίτ, ιδιοφυής, ξεχωριστή, αντισυμβατική, μία κατηγορία από μόνη της, δουλεύει τα κείμενά της με προσήλωση χαράκτη, αν όχι εντομολόγου. Εδώ, όλα είναι φροντισμένα με πάσα λεπτομέρεια.

Σκελετοί στην ντουλάπα

Επιτομή της κομψότητας και του στυλ, και ταυτόχρονα μια πανέξυπνη σάτιρα όλο πνεύμα και χιούμορ, ένας εμβριθής στοχασμός πάνω στην αξία των επιλογών, της γνώσης και της αριστείας, αλλά και μια ευσύνοπτη ηθική πραγματεία περί ταυτότητος και ενηλικίωσης, το βιβλίο μιλάει για την αισθητική, την εξουσία, την ανατροφή των παιδιών, την υποκρισία, τη βιομηχανία των εκδόσεων – και την απάτη ως μία εκ των καλών τεχνών. Αστυνομικό μυθιστόρημα που κρύβεται πίσω από έναν υπερχειλίζοντα σαρκασμό, είναι γραμμένο από την αρχή έως το τέλος σε έναν τόνο που εκπλήσσει: δεν υπάρχει κανένα συναίσθημα στον λόγο της αφηγήτριας και κεντρικής πρωταγωνίστριας, της δεκαεπτάχρονης Μαργκερίτ, ενός κοριτσιού που έχει μεγαλώσει με άκρα πολυτέλεια στο Μαρακές, από μια γαλαντόμο μητέρα που την εισήγαγε από πολύ νωρίς, και στο ανώτατο επίπεδο, στις απαιτήσεις μιας μεγαλοπρεπούς ζωής, βασισμένης στο «καλό γούστο» και στις πιο υψηλές αισθητικές εμπειρίες.

Το βιβλίο είναι μια επιτομή της κομψότητας και του στυλ και ταυτόχρονα μια πανέξυπνη σάτιρα όλο πνεύμα και χιούμορ, ένας εμβριθής στοχασμός πάνω στην αξία των επιλογών, αλλά και μια ευσύνοπτη ηθική πραγματεία περίταυτότητος και ενηλικίωσης.

Η Μαργκερίτ, που εκφράζει όλα τα γεγονότα και τις καταστάσεις με μια ψυχρή, καθαρή και απαλλαγμένη από συναισθήματα διαύγεια («[Μ]πορεί όντως να υπάρχουν άνθρωποι που θα τους άρεσε να ακούνε κάποιον να μιλάει για τα συναισθήματά του, ωστόσο δεν νομίζω πως αυτοί θα ήταν άνθρωποι που θα ήθελα εγώ να τους γνωρίσω», σ. 29), ξέρει πώς να ξεχωρίσει ένα πραγματικά καλό ύφασμα για ταγέρ, αλλά είναι και εξαιρετική παίκτρια του μπριτζ· παίζει πιάνο σαν βιρτουόζος, αλλά γνωρίζει και τα μυστικά της ιππευτικής τέχνης· είναι τενίστρια κλάσης, αλλά και ένας άνθρωπος του κόσμου –και δη του «καλού»–, αν και ακόμη δεν έχει βγει στον πραγματικό κόσμο. Μόνο που, αίφνης, όλα θα ανατραπούν. Η στροφή που παίρνει το βιβλίο είναι αναπάντεχη και η νεαρή Μαργκερίτ, οπλισμένη μόνο με τη σπάθη της κομψότητας και με ασπίδα της μια κρυστάλλινη ευφυΐα, θα αναγκαστεί να δώσει μια σκληρή μάχη με περισσότερους από έναν ισχυρούς αντιπάλους. Κυρίως, όμως, με τα στελέχη του μεγάλου εκδοτικού οίκου που αναλαμβάνει την έκδοση των απομνημονευμάτων της.

Η μητρότητα, η ιδιοφυΐα, η εκπαίδευση και το χρήμα είναι θέματα που ούτως ή άλλως απασχολούν την Ντε Γουίτ, γνωστή για το πνεύμα της, τη μεγάλου βάθους και εύρους παιδεία της (έχει σπουδές κλασικής λογοτεχνία και φιλοσοφίας, και διδακτορικό στην ελληνική και λατινική γραμματεία), τη «συμμαζεμένη» πλην ακριβή χρήση του λόγου, την αγάπη της για τα σύνθετα παιχνίδια και τους γρίφους, και τη δομική ακρίβεια των βιβλίων της.

Την είχαμε γνωρίσει και στην Ελλάδα με τον «Τελευταίο σαμουράι» (μτφρ. Γιώργος-Iκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Ψυχογιός), το ντεμπούτο της, ένα αριστοτεχνικό, εντυπωσιακό μυθιστόρημα που δεν έμοιαζε με κανένα άλλο – ακόμη και από τυπογραφικής απόψεως. Ενα τολμηρό, δονκιχωτικό βιβλίο με ανορθόδοξη και ολωσδιόλου καινοτόμο δομή που, μολονότι επαινέθηκε αρχικά από την κριτική, αργότερα «ξεχάστηκε», για να επανακάμψει πρόσφατα και να συμπεριληφθεί στην περυσινή λίστα των «Τάιμς» με τα 100 καλύτερα βιβλία του 21ου Αιώνα

Η πανέμορφα μεταφρασμένη νουβέλα της από το Δώμα, σε έναν λεπτό τόμο με κουβερτούρα, είναι μια έξοχη, δροσερή εισαγωγή στον κόσμο της, και πρέπει να διαβαστεί χωρίς διάλειμμα.