Έντονες αντιδράσεις συνεχίζει να προκαλεί η αναφορά του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην «παρακαταθήκη του Κεμάλ Ατατούρκ» κατά τη συνάντησή του με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα. Ήδη στο Pontos Voice έχετε διαβάσει τη θέση του γενοκτονολόγου Δρ. Βασιλείου Μεϊχανετσίδη για το θέμα, ενώ στο παιχνίδι έχει μπει ο οργανωμένος ποντιακός χώρος.
Ο ιστορικός Βλάσης Αγτζίδης παρενέβη δημόσια για το ζήτημα με ανάρτησή του στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
Ο κ. Αγτζίδης, σχολιάζοντας αιχμηρά, θέτει ευθέως ερώτημα για το πώς διαμορφώθηκε αυτή η φράση και σε ποια αντίληψη βασίζεται: «Μήπως θα πρέπει να διαβάσει λίγο περισσότερο ο πρωθυπουργός μας; Ή μήπως να αλλάξει τους επί των τουρκικών συμβούλων του;» σημειώνει χαρακτηριστικά, δίνοντας το πλαίσιο μιας κριτικής που δεν περιορίζεται στην επικοινωνία, αλλά αγγίζει την ουσία της ιστορικής μνήμης.
«Δεν μπορώ να το χωνέψω»: το κείμενο Μάρκου και το βάρος της μνήμης
Ο ιστορικός μοιράστηκε ανάρτηση του Στέφανου Μάρκου μαζί με το πρωτοσέλιδο του βιβλίου του Stefan Ihrig “Ατατούρκ και ΝΑΖΙ – Δάσκαλος και μαθητές στην εφαρμογή του ολοκληρωτισμού. Στο εξηγεί ότι η αντίδρασή του δεν προκύπτει από εχθρότητα προς τον τουρκικό λαό ή από άρνηση της επαφής με τη γειτονική χώρα. Αντιθέτως, δηλώνει ότι έχει ζήσει δύο χρόνια στην Κωνσταντινούπολη, την οποία χαρακτηρίζει ως τα ωραιότερα χρόνια της ζωής του, ότι έχει Τούρκους φίλους και επισκέπτεται τους γείτονες όποτε μπορεί.
Όμως, όπως υπογραμμίζει, άλλο πράγμα η ανθρώπινη επαφή και άλλο η πολιτική και ιστορική φόρτιση ενός συμβολισμού: «Αλλά εδώ δεν μιλάμε για κάτι τέτοιο, μιλάμε για αίμα, μιλάμε για ξεριζωμό, για βιώματα, για πόνο», γράφει, περιγράφοντας τη φράση περί «παρακαταθήκης» ως κάτι που δεν μπορεί να «χωνευτεί» όταν αφορά συλλογικές τραυματικές εμπειρίες.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην προσωπική μνήμη της ποντιακής προσφυγιάς, λέγοντας πως μεγάλωσε με Πόντιους και θυμάται βαθιά εκείνο το «στην πατρίδα» που άκουγε από τους παλιότερους — μια λέξη που, όπως λέει, έκανε μάτια να βουρκώνουν και καρδιές να γεμίζουν. Και εκεί “κουμπώνει” η σκληρή του διαπίστωση: ότι για κάποιους, αυτή η Πατρίδα «δεν θεωρήθηκε ποτέ Ελλάδα».
Η αιχμή για το 1919-22 και τη διαχείριση της ήττας
Ο Μάρκου συνδέει τη σημερινή δήλωση με μια παλαιότερη, βαθύτερη παθογένεια: τον τρόπο που μέρος του πολιτικού και κρατικού μηχανισμού αντιμετώπισε ιστορικά τη Μικρασιατική Καταστροφή και τα παράγωγά της. Αναφέρει ως παράδειγμα ότι ο πόλεμος του 1919-22 συχνά ονομάστηκε «Εκστρατεία» και όχι «Πόλεμος», ενώ κάνει νύξη για αντιλήψεις της εποχής που έβλεπαν τους πρόσφυγες ως απειλή για το εσωτερικό πολιτικό σκηνικό — ακόμη και με την κυνική λογική ότι «καλύτερα να τους σφάξει ο Κεμάλ» από το να έρθουν στην Αθήνα και να «ανατρέψουν τα πάντα».
Στην ίδια γραμμή, θυμίζει ότι υπήρξαν περίοδοι όπου αποφεύγονταν ακόμη και μνημόσυνα για τους χαμένους της Μικρασίας «για να μην θιγεί η ευαισθησία των Τούρκων», καταλήγοντας ότι, όσο κι αν κάποιοι τον χαρακτηρίσουν «κολλημένο» ή «υπερευαίσθητο», «δε μπορώ να το χωνέψω».
Το πολιτικό μήνυμα πίσω από την αντίδραση
Η ανάρτηση Αγτζίδη και το κείμενο Μάρκου φωτίζουν μια καθαρή γραμμή: το πρόβλημα δεν είναι η διπλωματική επαφή Ελλάδας–Τουρκίας, αλλά η επιλογή λέξεων που ακουμπούν την πιο ευαίσθητη περιοχή της συλλογικής μνήμης — ειδικά όταν αναφέρονται σε πρόσωπα και συμβολισμούς που, για μεγάλα τμήματα του ελληνισμού του Πόντου και της Μικράς Ασίας, συνδέονται με διωγμούς, εκτοπισμούς και καταστροφές.
Και αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που τίθεται πλέον δημόσια: όταν η διπλωματία “φορά” φράσεις τέτοιου βάρους, ποιος τις εισηγείται, ποιος τις ζυγίζει και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για το πώς προσλαμβάνονται στην ελληνική κοινωνία — ιδίως από τις κοινότητες που κουβαλούν τη μνήμη ως βίωμα, όχι ως κεφάλαιο στα βιβλία.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
