Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να μην επισκεφθεί το Ανίτκαμπιρ, το μαυσωλείο του Μουσταφά Κεμάλ, κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις στην Τουρκία, με την κεμαλική αντιπολίτευση να κάνει λόγο για μια πρωτοφανή διπλωματική και συμβολική υποβάθμιση.
Για πρώτη φορά στην ιστορία των διμερών σχέσεων, Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να παραλείπει την καθιερωμένη επίσκεψη στο Ανίτκαμπιρ, μια κίνηση που θεωρείται πάγιο στοιχείο του διπλωματικού πρωτοκόλλου και ένδειξη σεβασμού προς τον ιδρυτή της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Η εξέλιξη προκάλεσε έντονο προβληματισμό στην Άγκυρα, ενώ σύμφωνα με την τουρκική εφημερίδα Cumhuriyet, τόσο η αμερικανική πρεσβεία όσο και ο Λευκός Οίκος δέχθηκαν ερωτήματα για τους λόγους της απόφασης, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρξει επίσημη εξήγηση.
Ιστορική εξαίρεση
Η παράλειψη του Τραμπ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν αναλογιστεί κανείς ότι όλοι οι προηγούμενοι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών είχαν αποτίσει φόρο τιμής στον Ατατούρκ.
Από τον Dwight Eisenhower το 1959 και τον George H. W. Bush το 1991, μέχρι τους Bill Clinton, George W. Bush και Barack Obama, όλοι επισκέφθηκαν το Ανίτκαμπιρ και υπέγραψαν το Βιβλίο Τιμής.
Η στάση του Trump αποτελεί, σύμφωνα με Τούρκους αναλυτές, μια ιστορική εξαίρεση, η οποία ερμηνεύεται από αρκετούς ως μήνυμα με ιδιαίτερο πολιτικό συμβολισμό.
Σφοδρή αντίδραση του CHP
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε ο πρώην πρέσβης της Τουρκίας και στέλεχος του CHP, Ναμίκ Ταν, ο οποίος χαρακτήρισε την εξέλιξη «απαράδεκτη».
Όπως υποστήριξε, η επίσκεψη στο Ανίτκαμπιρ δεν αποτελεί μια τυπική διπλωματική υποχρέωση, αλλά μια πράξη σεβασμού προς την Τουρκική Δημοκρατία και τον τουρκικό λαό.
Ο Ταν άσκησε παράλληλα κριτική στον Τραμπ, υποστηρίζοντας ότι αντιμετωπίζει τις αμερικανοτουρκικές σχέσεις αποκλειστικά μέσα από την προσωπική του σχέση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αγνοώντας τους θεσμούς και τους ιστορικούς συμβολισμούς του τουρκικού κράτους.
Δεν παρέλειψε μάλιστα να επικρίνει και την κυβέρνηση Ερντογάν, επισημαίνοντας ότι είχαν ληφθεί πρωτοφανή μέτρα ασφαλείας για την υποδοχή του Αμερικανού προέδρου, χωρίς τελικά η Ουάσιγκτον να ανταποδώσει ούτε με μια συμβολική κίνηση καλής θέλησης.
Σενάρια για παρασκήνιο
Νέες διαστάσεις στην υπόθεση έδωσε και ο επικεφαλής διεθνών σχέσεων του κόμματος İYİ, Αχμέτ Ερόζ, ο οποίος άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο η ίδια η τουρκική κυβέρνηση να απέτρεψε την επίσκεψη του Τραμπ στο Ανίτκαμπιρ.
Σύμφωνα με την προσωπική του εκτίμηση, η επίσκεψη φέρεται να υπήρχε αρχικά στο πρόγραμμα, όμως ενδεχομένως εγκαταλείφθηκε προκειμένου να μην δημιουργηθεί προηγούμενο για ανάλογες απαιτήσεις από άλλους ξένους ηγέτες στο μέλλον.
Ο ίδιος πάντως ξεκαθάρισε ότι δεν διαθέτει επιβεβαιωμένες πληροφορίες και ότι πρόκειται για πολιτική εκτίμηση.
Νέο μέτωπο στην Τουρκία
Η απουσία του Τραμπ από το μαυσωλείο του Κεμάλ έχει ήδη εξελιχθεί σε νέο πεδίο αντιπαράθεσης στο εσωτερικό της Τουρκίας.
Η κεμαλική αντιπολίτευση καταγγέλλει προσβολή ενός από τα σημαντικότερα εθνικά σύμβολα της χώρας και ζητά εξηγήσεις τόσο από την κυβέρνηση Ερντογάν όσο και από την αμερικανική πλευρά.
Την ίδια στιγμή, η σιωπή του Λευκού Οίκου γύρω από τους λόγους της απόφασης συνεχίζει να τροφοδοτεί εικασίες για το παρασκήνιο της επίσκεψης και για τα πολιτικά μηνύματα που επιχείρησε να εκπέμψει η Ουάσιγκτον, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται εκ νέου στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
