Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Μια σημαντική παρέμβαση που αγγίζει τις βαθύτερες πληγές της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου φέρνει στη Βουλή η βουλευτής Χαλκιδικής Κυριακή Μάλαμα, ζητώντας από το Υπουργείο Εξωτερικών να θέσει επίσημα στο πλαίσιο του ελληνοτουρκικού διαλόγου το αίτημα για την παράδοση των πρακτικών των δικαστηρίων της Αμάσειας και τον εντοπισμό του ομαδικού τάφου των εκτελεσθέντων Ποντίων.
Την ερώτηση συνυπογράφουν οι βουλευτές του Κινήματος Δημοκρατίας Αλέξανδρος Αυλωνίτης, Γιώτα Πούλου, Θεοδώρα Τζάκρη και Ραλλία Χρηστίδου. Η πρωτοβουλία στηρίζεται στις τεκμηριωμένες έρευνες του Σωματείου Δράσης «Νίκος Καπετανίδης», το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αναδείξει με συνέπεια το ζήτημα των μαρτυρικών γεγονότων της Αμάσειας και τη σημασία της ιστορικής τους αποκατάστασης.
Στην ερώτηση υπενθυμίζεται ότι κατά τη διάρκεια της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου (1919-1923) η Αμάσεια υπήρξε τόπος φρίκης, καθώς εκεί λειτούργησαν τα «Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας» που συγκρότησε το κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ για την εξόντωση της πνευματικής και κοινωνικής ηγεσίας των Ποντίων.
Στα δικαστήρια αυτά οδηγήθηκαν, σύμφωνα με μαρτυρίες, έως και 500 άνθρωποι —κληρικοί, δημοσιογράφοι, πολιτικοί, επιχειρηματίες και εκπαιδευτικοί— οι οποίοι υπέστησαν απάνθρωπη μεταχείριση και οδηγήθηκαν στην αγχόνη χωρίς καμία δίκαιη διαδικασία. Πολλοί εκτελέστηκαν δημοσίως, ενώ παραμένει άγνωστη η τύχη και η ταφή εκατοντάδων σωμάτων, γεγονός που αποτελεί μια ακόμη ανοιχτή πληγή μνήμης για τον Ποντιακό Ελληνισμό.
Η βουλευτής τονίζει ότι τα αρχεία των δικαστηρίων της Αμάσειας βρίσκονται στην αρχειοθήκη της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, όπως έχει καταγραφεί σε παρέμβαση του Τούρκου βουλευτή Ισκεντέρ Μπαϊχάν του Εργατικού Κόμματος. Τα έγγραφα, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, αναμένεται να δημοσιοποιηθούν μετά την ψηφιοποίησή τους, γεγονός που καθιστά επίκαιρη τη διεκδίκηση της πρόσβασής τους από την ελληνική πλευρά.
«Η ανάκτηση των πρακτικών αυτών θα μπορούσε να λυτρώσει τις οικογένειες των θυμάτων μετά από έναν αιώνα, αλλά και να συμβάλει ουσιαστικά στην ιστορική τεκμηρίωση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου», σημειώνει η κ. Μάλαμα στην ερώτησή της.
Η βουλευτής υπογραμμίζει ότι η αναζήτηση της αλήθειας και η ιστορική δικαίωση των θυμάτων αποτελούν όχι μόνο ηθική υποχρέωση της Ελληνικής Πολιτείας, αλλά και προϋπόθεση για την ειλικρινή ελληνοτουρκική προσέγγιση.
Η ερώτηση ζητά ρητά από τον υπουργό Εξωτερικών να απαντήσει εάν προτίθεται να θέσει επίσημα το θέμα των πρακτικών της Αμάσειας στο τραπέζι του διμερούς διαλόγου με την Τουρκία, ώστε, μέσα από την ιστορική αλήθεια και τη διαφάνεια, να επουλωθεί ένα από τα πιο βαθιά τραύματα της σύγχρονης ιστορίας του Ελληνισμού.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ερώτησης :
ΕΡΩΤΗΣΗ
Προς τον κύριο Υπουργό Εξωτερικών
Θέμα : Να τεθεί ως ζήτημα του διμερούς ελληνο-τουρκικού διαλόγου η απόδοση των πρακτικών των δικαστηρίων της Αμάσειας κι ο εντοπισμός του ομαδικού τάφου των εκτελεσθέντων.
Στην πόλη της Αμάσειας κατά την διάρκεια της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου έλαβαν χώρα τραγικά γεγονότα, με αποκορύφωμα τα ειδικά δικαστήρια που οργάνωσε το κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ για την εξόντωση επιφανών προσωπικοτήτων των Ποντίων της εποχής. Ανάμεσα στους εκτελεσθέντες ήταν θρησκευτικοί ταγοί, βουλευτές, δημοσιογράφοι, επιχειρηματίες Πόντιοι κι Έλληνες που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή του Πόντου και που θεωρούνταν οι ηγήτορες του αιτήματος τη αυτοδιάθεσης των Ποντίων. Στα δικαστήρια αυτά εκτιμάται ότι οδηγήθηκαν έως 500 άνθρωποι, οι οποίοι υπέστησαν απάνθρωπες συνθήκες κράτησης, εξευτελιστική μεταχείριση και τελικά οδηγήθηκαν συνοπτικά στην αγχόνη. Ενδέχεται εκατοντάδες από αυτούς να αφέθησαν άταφοι, ή και να βεβηλώθηκαν τα άψυχα σώματα τους. Το έγκλημα της Αμάσειας, αποτελεί τμήμα του εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και του συνόλου των Χριστιανικών πληθυσμών και άλλων μειονοτήτων της τότε οθωμανικής αυτοκρατορίας.
Το σωματείο δράσης “Νίκος Καπετανίδης”, μετά από πολυετή έρευνα του αιτείται την αναζήτησή των πρακτικών των δικαστηρίων της Αμάσειας από την Ελληνική Πολιτεία. Προς διευκόλυνση αυτής της προσπάθειας υπογραμμίζει ότι, σε συνέχεια κοινοβουλευτικής παρέμβασης του βουλευτή του Εργατικού Κόμματος της Τουρκίας Ισκεντέρ Μπαιχάν, καταγράφηκε στα πρακτικά της Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης ότι τα αρχεία αυτά βρίσκονται στην αρχειοθήκη της κι ότι θα δημοσιευτούν όταν ψηφιοποιηθούν. Με δεδομένο ότι οι μαρτυρίες της εποχής επισημαίνουν την καταστρατήγηση κάθε έννοιας δίκαιης δίκης και του γεγονότος ότι δεν έχουν εντοπιστεί τα οστά, ο τάφος ή οι τάφοι των εκτελεσθέντων Ποντίων, η ανάκτηση αυτών των πρακτικών θα μπορούσε να λυτρώσει τις οικογένειες των θυμάτων μετά από έναν αιώνα, αλλά και να συμβάλλει στην ιστορική τεκμηρίωση της Γενοκτονίας των Ποντίων.
Επειδή είναι απαραίτητο η Ελληνική Πολιτεία να διεκδικήσει την δημοσιοποίηση των πρακτικών των δικαστηρίων της Αμάσειας.
Επειδή το θέμα θα πρέπει να αποτελέσει ζήτημα του ελληνο-τουρκικού διαλόγου, επίσημα, ώστε να επουλωθεί, μέσα από την ιστορική αλήθεια, το τραύμα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Επειδή η ελληνο-τουρκική φιλία μπορεί να οικοδομηθεί μόνο μέσα από την αναγνώριση του παρελθόντος, όσο επώδυνο κι αν είναι αυτό.
Ερωτάται ο κύριος Υπουργός :
Σκοπεύει να θέσει επίσημα το ζήτημα της απόδοσης των πρακτικών των δικαστηρίων της Αμάσειας, στο πλαίσιο του διμερούς ελληνο-τουρκικού διαλόγου;
Οι ερωτώντες βουλευτές
Μάλαμα Κυριακή
Αυλωνίτης Αλέξανδρος
Πούλου Γιώτα
Τζάκρη Θεοδώρα
Χρηστίδου Ραλλία
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
