Η συγκίνηση και η ιστορική φόρτιση ήταν διάχυτες στο στούντιο του Pontos TV, όπου ο Δημήτρης Πιπερίδης και ο Θεοδόσης Κυριακίδης μίλησαν για ένα εγχείρημα που, αν ολοκληρωθεί, μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ο ποντιακός ελληνισμός συνδέεται με το παρελθόν του: την αναζήτηση και ανάκτηση των οθωμανικών αρχείων της ιστορικής Σάντας του Πόντου.
Η αποκάλυψη Πιπερίδη: «Αν βρούμε τα αρχεία, δεν θα είμαστε πια πρόσφυγες»
Ο Δημήτρης Πιπερίδης, παρουσιαστής της εκπομπής και εμπνευστής της πρωτοβουλίας, δήλωσε συγκινημένος:
«Ζούμε ιστορικές στιγμές στην “Ψηφιακή Σάντα”. Ζητήσαμε από μια ομάδα διαπιστευμένων ερευνητών στα κρατικά αρχεία της Άγκυρας να μας ενημερώσουν αν υπάρχουν τα οθωμανικά αρχεία για τη Σάντα. Εάν αυτά τα χαρτιά έρθουν κάποτε εδώ, στην ουσία δεν θα είμαστε πρόσφυγες. Θα έχουμε την ίδια διασύνδεση με το ιστορικό μας παρελθόν όπως κάθε άλλη κοινότητα που δεν αποκόπηκε βίαια από τη γη της».
Ο Πιπερίδης ανακοίνωσε επίσης ότι η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης θα αναλάβει μέρος του κόστους της έρευνας και των διαδικασιών για την αναζήτηση των αρχείων, αναγνωρίζοντας τη βαρύτητα του εγχειρήματος για τη συλλογική μνήμη του ποντιακού ελληνισμού.
Ο ρόλος του Θεοδόση Κυριακίδη: «Χρέος μας να στηρίζουμε τέτοιες προσπάθειες»
Στo τηλεοπτικό μήνυμα που κυκλοφόρησε στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης συμμετείχε και ο ιστορικός Δρ. Θεοδόσης Κυριακίδης, ο οποίος επισήμανε τη σημασία της πρωτοβουλίας, χαρακτηρίζοντάς την «πράξη ιστορικής αποκατάστασης και πολιτιστικής ευθύνης».
«Η Εύξεινος Λέσχη Θεσσαλονίκης έχει χρέος να στηρίζει τέτοιες δραστηριότητες. Ό,τι μας έχει κληροδοτήσει η προηγούμενη γενιά είναι για να το θέσουμε στην υπηρεσία του Ποντιακού Ελληνισμού, της ιστορίας του και του πολιτισμού του», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ο Κυριακίδης, γνωστός για τη βαθιά του ενασχόληση με την εκκλησιαστική ιστορία του Πόντου και τα αρχεία της Οθωμανικής περιόδου, πάντα αναδεικνύει τη σημασία της τεκμηρίωσης: τα αρχεία, έχει πει, μπορούν να αποτελέσουν «γέφυρα ανάμεσα στο ιστορικό τραύμα και στη γνώση», φωτίζοντας την ταυτότητα μιας κοινότητας που βίωσε βίαιη αποκοπή από τη γη της.
Η «Ψηφιακή Σάντα» και η ιστορική αποστολή
Το πρότζεκτ της «Ψηφιακής Σάντας» στοχεύει στη συλλογή, ψηφιοποίηση και διάσωση αρχειακού υλικού, φωτογραφιών και μαρτυριών που αφορούν την ιστορική κοινότητα της Σάντας, ένα από τα πιο εμβληματικά κέντρα του ελληνισμού του Πόντου. Η πρωτοβουλία αυτή, που ήδη συγκεντρώνει ενδιαφέρον από ερευνητές και πανεπιστήμια, φιλοδοξεί να δημιουργήσει το πρώτο ολοκληρωμένο ψηφιακό αρχείο μνήμης για τον τόπο.
Η συνεργασία με διαπιστευμένους Τούρκους ερευνητές ανοίγει για πρώτη φορά τον δρόμο σε πρωτογενή έρευνα μέσα στα κρατικά αρχεία της Άγκυρας, με στόχο να εντοπιστούν έγγραφα, κατάστιχα και επίσημες αναφορές που να αφορούν τη ζωή, τις κοινότητες και τις διώξεις των Σανταίων.
Ποιος είναι ο Δημήτρης Πιπερίδης
Ο Δημήτρης Πιπερίδης γεννήθηκε το 1973 στη Θεσσαλονίκη και μεγάλωσε στη Νέα Σάντα Κιλκίς, με καταγωγή από την ιστορική Επτάκωμο Σάντα του Πόντου. Νομικός και δημοσιογράφος, συνδέθηκε βαθιά με τη λαογραφία και τον πολιτισμό του Πόντου, ενώ έγινε γνωστός από τη δεξιοτεχνία του στην ποντιακή λύρα και τη συνεργασία του με τον Χρύσανθο Θεοδωρίδη, με τον οποίο συνέπραξε επί μια δεκαετία.
Συνδύασε την πολιτιστική του δράση με τη δημοσιογραφία, εκδίδοντας το περιοδικό «Άμαστρις», και αργότερα μέσα από τις εκπομπές «Ψηφίδες Πολιτισμού» και «Κοινωνία των Ιδεών» σε Pontos TV και Atlas TV, αναδεικνύοντας τη μνήμη, την ιστορία και τις αξίες του ποντιακού ελληνισμού.
Ο Θεοδόσης Κυριακίδης
Ο Θεοδόσιος Κυριακίδης είναι διδάκτορας Νεότερης Ιστορίας του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και έχει σπουδάσει στη Θεολογική Σχολή του ΑΠΘ, ενώ πραγματοποίησε έρευνες σε πανεπιστήμια της Γερμανίας, Ιταλίας και Καναδά. Η ακαδημαϊκή του διαδρομή περιλαμβάνει μεταδιδακτορική έρευνα στο La Sapienza και εξειδίκευση στη διοίκηση ΜΚΟ.
Έχει δημοσιεύσει μελέτες για την εκκλησιαστική ιστορία του Πόντου, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, το Βατικανό και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, ενώ συμμετέχει ενεργά σε ερευνητικά προγράμματα για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.
Μια νέα σελίδα για τη μνήμη του Πόντου
Η πρωτοβουλία της «Ψηφιακής Σάντας» και η στήριξη της Ευξείνου Λέσχης Θεσσαλονίκης σηματοδοτούν μια ιστορική στροφή στη μελέτη και ανάδειξη της ποντιακής ταυτότητας.
Όπως υπογράμμισε ο Πιπερίδης:
«Αν φέρουμε αυτά τα αρχεία στην Ελλάδα, θα πάψουμε να είμαστε απλώς οι απόγονοι των ξεριζωμένων. Θα είμαστε οι θεματοφύλακες μιας ζωντανής συνέχειας».
Η έρευνα βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη — και οι Πόντιοι, απανταχού της γης, αναμένουν με συγκίνηση τα αποτελέσματα μιας προσπάθειας που ενώνει το παρελθόν με το μέλλον.
