Λειψυδρία: Αδειος κατά τα τρία τέταρτα ο Μόρνος – Η δεύτερη πιο ακραία ξηρασία από το 1994

Ακόμα κι αν οι εισροές νερού στους ταμιευτήρες της πρωτεύουσας τριπλασιαστούν, θα χρειαστούν έξι χρόνια προκειμένου αυτοί να φτάσουν στα επίπεδα του 2021. Αυτό υποστηρίζει η ΕΥΔΑΠ στις επιστολές της προς το υπουργείο Περιβάλλοντος και τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), τις οποίες αποκαλύπτει σήμερα η «Κ».

Η ΕΥΔΑΠ βασίζει το αίτημά της για κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης στην ανάλυση της σημερινής εικόνας: στα επίπεδα των αποθεμάτων νερού στους ταμιευτήρες και στην ανάλυση των υδρολογικών δεδομένων ως προς την ένταση του προβλήματος. Στις επιστολές της, πάντως, η ΕΥΔΑΠ φροντίζει να υπενθυμίζει και ότι η υποχρέωση παροχής ύδατος ανήκει στο κράτος.

Οι μελέτες

Η επιστολή που κίνησε τη διαδικασία εστάλη από τον διευθύνοντα σύμβουλο της ΕΥΔΑΠ Χάρη Σαχίνη προς τον γενικό γραμματέα Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων Πέτρο Βαρελίδη. Η επιστολή επικαλείται υποστηρικτικές μελέτες που εκπόνησαν επιστήμονες του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου για λογαριασμό της ΕΥΔΑΠ και τεκμηριώνει την ανάγκη να κηρυχθεί η Αττική σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης ως εξής:

• Από το 2008 έως το 2021 τα αποθέματα νερού στους ταμιευτήρες παρέμεναν σταθερά στο επίπεδο των 1,1 δισ. κυβικών μέτρων. Δηλαδή οι ετήσιες βροχοπτώσεις επαρκούσαν για την κάλυψη των ετήσιων αναγκών σε νερό (περίπου 400 εκατ. κυβικά). Ωστόσο από το υδρολογικό έτος 2022-23 και εφεξής παρατηρείται συστηματική και σημαντική μείωση των αποθεμάτων.

Λειψυδρία: Ανακύκλωση νερού και φρένο στην άρδευση – Τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στην Αττική

• Η μείωση των αποθεμάτων οφείλεται αφ’ ενός στη μείωση του ετήσιου ύψους βροχοπτώσεων κατά περίπου 25%, σε συνδυασμό με την αύξηση του ετήσιου ύψους εξάτμισης κατά 15%. Και αφ’ ετέρου στην αύξηση της κατανάλωσης κατά περίπου 6% (399,14 εκατ. κυβικά το 2021, 410,13 εκατ. κυβικά το 2024).

• Ως αποτέλεσμα, οι ταμιευτήρες έχουν σήμερα ελάχιστο νερό: Ο Εύηνος που χωράει 137,6 εκατ. κυβικά έχει σήμερα 47 εκατ. κυβικά, ο Μόρνος από 747,6 εκατ. κυβικά έχει μόλις 175 εκατ. κυβικά, η Υλίκη 163 εκατ. κυβικά (χωράει 551,5 εκατ. κυβικά) και ο Μαραθώνας 18 εκατ. κυβικά (έναντι 42,8 εκατ.). Σημειώνεται ότι στα επεισόδια λειψυδρίας του 2001 και 2008, τα αποθέματα είχαν φτάσει στα 349,4 εκατ. κυβικά και 419,2 εκατ. κυβικά, πριν ξεκινήσει η ανάκαμψή τους.

Η ΕΥΔΑΠ έχει ξεκινήσει τη λειτουργία υποστηρικτικών γεωτρήσεων και εκτιμάται ότι θα προστεθεί μείωση κατανάλωσης κατά 5% μέσω καμπάνιας ευαισθητοποίησης.

• Οπως προκύπτει από την υδρολογική ανάλυση των απορροών της τελευταίας τριετίας από το ΕΜΠ, καταγράφεται η πλέον δυσμενής τιμή του δείκτη SRI (Standard Rainfall Index) διαχρονικά, ήτοι -2,01, το οποίο υποδηλώνει ακραία ξηρασία.

Με μοντέλο «Daniel» τα έργα για το νερό

Συμπερασματικά, αναφέρει η επιστολή της ΕΥΔΑΠ, η υδρολογική εικόνα των λεκανών Ευήνου και Μόρνου συνηγορεί στο ότι διανύουμε το δεύτερο πιο σημαντικό επεισόδιο έμμονης ξηρασίας των τελευταίων δεκαετιών, έπειτα από αυτό της περιόδου 1988-1994.

Οι κινήσεις

Η ΕΥΔΑΠ παραθέτει στο υπουργείο Περιβάλλοντος τις κινήσεις που ήδη έχει κάνει, δηλαδή τη λειτουργία των γεωτρήσεων της Μαυροσουβάλας (32 εκατ. κυβικά ετησίως) και τη μείωση κατά 70% της οικολογικής παροχής του Ευήνου (22 εκατ. κυβικά ετησίως). Και όσες βρίσκονται σε εξέλιξη: την ενεργοποίηση των γεωτρήσεων Ούγγρων έως τον Μάρτιο του 2026 (50 εκατ. κυβικά ετησίως) και την πραγματοποίηση 17 γεωτρήσεων στον μέσο ρουν του βοιωτικού Κηφισού που θα ολοκληρωθεί τον Μάρτιο του 2027 (45 εκατ. κυβικά ετησίως).

Οι δρόμοι του νερού

Σε αυτά εκτιμάται ότι θα προστεθεί μια μείωση της κατανάλωσης κατά 5% μέσω καμπάνιας ευαισθητοποίησης. Θυμίζει δε παράλληλα ότι σύμφωνα με τη σύμβαση της ΕΥΔΑΠ με το ελληνικό Δημόσιο (2.2.2022), το Δημόσιο έχει την υποχρέωση να παρέχει στην ΕΥΔΑΠ επαρκείς ποσότητες αδιύλιστου νερού για να ανταποκριθεί στις ανάγκες των καταναλωτών (με άλλα λόγια, ότι έχει αναλάβει μεν ρόλο στο ζήτημα της λειψυδρίας, τυπικά όμως δεν είναι δική της ευθύνη).

Η αλληλογραφία

Ακολούθησε αλληλογραφία και με τη ΡΑΑΕΥ, η οποία υπέβαλε σειρά ερωτημάτων στην ΕΥΔΑΠ και ζήτησε αναλυτικά στοιχεία. Σε επιστολή που εστάλη στη ΡΑΑΕΥ από την ΕΥΔΑΠ στις 13 Νοεμβρίου, η ΕΥΔΑΠ εξηγεί ότι η κήρυξη εκτάκτου ανάγκης είναι απαραίτητη για να επιταχυνθούν οι διαδικασίες υλοποίησης τόσο των μεσοπρόθεσμων έργων θωράκισης της υδροδότησης της Αττικής όσο και του προγράμματος «Εύρυτος» (όπως έχει ονομαστεί η εκτροπή δύο ποταμών της Ευρυτανίας στον Εύηνο) που θεωρείται ότι θα λύσει το θέμα της υδροδότησης της Αττικής για τα επόμενα 30 χρόνια. Στην επιστολή της η ΕΥΔΑΠ σημειώνει ότι τα αποθέματα των τεσσάρων ταμιευτήρων έχουν μειωθεί από τις αρχές Οκτωβρίου έως τις 11 Νοεμβρίου κατά 32,2 εκατ. κυβικά, δηλαδή μειώνονται κατά 768.500 κυβικά ημερησίως. Τέλος, πριν απαντήσει στα αναλυτικά ερωτήματα της ΡΑΑΕΥ, εκφράζει αμφιβολία για τον τρόπο υπολογισμού των «κύκλων» που κάνουν οι βροχοπτώσεις, καθώς «έχει πλέον αμφισβητηθεί διεθνώς». Υπενθυμίζεται ότι το βράδυ της Πέμπτης η ΡΑΑΕΥ γνωμοδότησε θετικά στο αίτημα της ΕΥΔΑΠ.