Πότε πρέπει να απευθυνθείτε σε γιατρό για προβλήματα ύπνου

Η βελτίωση της υγιεινής του ύπνου και η δοκιμή διαφόρων τεχνικών για να αποκοιμηθείτε είναι γενικά καλές πρακτικές. Κάποιες φορές, όμως, ούτε η σταθερή ώρα ύπνου ούτε η απομάκρυνση του τηλεφώνου αρκούν. Εως και το 20% των Αμερικανών υποφέρει από χρόνιες διαταραχές ύπνου. Ωστόσο, οι περισσότεροι ενήλικοι δεν έχουν συζητήσει ποτέ το πρόβλημα με τον παθολόγο τους. «Οι γιατροί δεν ρωτούν πολλά για τον ύπνο και οι ασθενείς δεν θεωρούν ότι είναι λόγος να επισκεφθούν τον γιατρό», λέει ο Λόρενς Επστιν, ιατρός εξειδικευμένος στις διαταραχές ύπνου στο Νοσοκομείο Brigham and Women’s στη Βοστώνη. Οι διαταραχές ύπνου μπορεί να μοιάζουν προφανείς, αλλά συχνά είναι πιο δυσδιάκριτες, και οι ειδικοί προτείνουν να παρατηρείτε συγκεκριμένα προειδοποιητικά σημάδια.

Τι πρέπει να κάνουμε για έναν καλό ύπνο

Είναι φυσιολογικό να έχετε πού και πού μια κακή νύχτα, λέει ο Φίλιπ Γκέρμαν, διευθυντής του Εργαστηρίου Υπνου, Νευροβιολογίας και Ψυχοπαθολογίας στο Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, ιδίως όταν υπάρχει σαφής στρεσογόνος παράγοντας, όπως ένα σημαντικό διαγώνισμα ή ένα απαιτητικό επαγγελματικό έργο.

Οι τρεις λόγοι

Οι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι υπάρχουν τρεις βασικοί λόγοι για να απευθυνθεί κανείς σε γιατρό – καθώς και ορισμένοι τρόποι να ξεχωρίσει το φυσιολογικό από το παθολογικό.

1. Δυσκολία να αποκοιμηθείτε: Οταν πέφτετε για ύπνο, μπορεί να νιώθετε το μυαλό σας να τρέχει ή να δυσκολεύεστε να βολευτείτε. Αυτά μπορεί να είναι σημάδια αϋπνίας ή συνδρόμου ανήσυχων ποδιών, μιας κατάστασης που χαρακτηρίζεται από την ανεξέλεγκτη ανάγκη να κινείτε τα πόδια σας, εξηγεί ο Γκέρμαν. Το άγχος ή η αναιμία μπορεί να συμβάλλουν και στις δύο καταστάσεις, αλλά συχνά δεν υπάρχει ενιαία αιτία για αυτές τις διαταραχές ύπνου. Για να γίνει επίσημη διάγνωση, τα συμπτώματα πρέπει να επιμένουν για τουλάχιστον τρεις μήνες. Μπορείτε όμως να απευθυνθείτε σε ειδικό νωρίτερα, σημειώνει ο Γκέρμαν – ιδίως αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται ή επηρεάζουν την καθημερινότητά σας.

Τα μικρόβια που ελέγχουν τον ύπνο μας

Η συστηματική χρήση αλκοόλ, Benadryl, κάνναβης ή ακόμη και μελατονίνης (χωρίς ιατρική σύσταση) για να αποκοιμηθείτε μπορεί επίσης να αποτελεί λόγο ανησυχίας, λέει η Ντέινα Τζόνσον, ερευνήτρια δημόσιας υγείας στο Rollins School of Public Health του Πανεπιστημίου Εμορι. Παρότι αυτές οι ουσίες ίσως βοηθούν να αποκοιμηθείτε πιο γρήγορα, μπορούν να υποβαθμίσουν την ποιότητα του ύπνου και να καλύψουν την ύπαρξη μιας υποκείμενης διαταραχής.

2. Δυσκολία να μείνετε κοιμισμένοι: Ο ύπνος δεν είναι ένα οκτάωρο κώμα, και το να ξυπνάτε αρκετές φορές μέσα στη νύχτα, ειδικά όσο μεγαλώνετε, είναι φυσιολογικό, εξηγεί η δρ Μπριέν Μάινερ, γηρίατρος και ειδική σε θέματα ύπνου στην Ιατρική Σχολή του Γέιλ. Αν όμως τα ξυπνήματα διαρκούν πάνω από πέντε έως δέκα λεπτά ή γίνονται ενοχλητικά, μπορεί να αποτελούν ένδειξη διαταραχής ύπνου ή άλλης πάθησης, προσθέτει. Για παράδειγμα, σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε ενηλίκους 65 έως 80 ετών, οι τρεις βασικότεροι λόγοι διαταραχών ύπνου ήταν τα προβλήματα της ουροδόχου κύστης, το άγχος και ο πόνος, λέει η Μάινερ. Η αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων μπορεί να βελτιώσει τον ύπνο.

Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν παραϋπνίες – ασυνήθιστες συμπεριφορές στον ύπνο, όπως υπνοβασία, υπνοφαγία, φωνές ή έντονες κινήσεις. Αν και μερικές φορές είναι ακίνδυνες, ιδιαίτερα στα παιδιά, μπορούν να διαταράξουν τον ύπνο ή να προκαλέσουν τραυματισμούς, λέει η δρ Πανουάτ Τάουισεντ, ειδική σε θέματα ύπνου στο Stanford Health Care.

3. Δυσκολία να παραμείνετε ξύπνιοι μέσα στην ημέρα: Είναι φυσιολογικό να νιώθετε λίγη υπνηλία μετά το μεσημεριανό, σε σκοτεινό χώρο ή σε έναν άνετο καναπέ· αν όμως νυστάζετε συχνά στη δουλειά, στην οδήγηση ή σε άλλες σημαντικές δραστηριότητες, αυτό μπορεί να υποδηλώνει βαθύτερο πρόβλημα, σημειώνει ο Eπστιν. Η υπνική άπνοια, για παράδειγμα, είναι μια κατάσταση κατά την οποία η αναπνοή διακόπτεται επανειλημμένως τη νύχτα. Οι ασθενείς μπορεί να μη θυμούνται ότι ροχαλίζουν, λαχανιάζουν ή ακόμη και πνίγονται στον ύπνο τους, αλλά ξυπνούν με πονοκέφαλο και νιώθουν εξαντλημένοι όλη την ημέρα.

Ποιος είναι ο ιδανικός τρόπος για ένα ευχάριστο πρωινό ξύπνημα

Σε σπάνιες περιπτώσεις, η υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να οφείλεται σε ναρκοληψία – μια διαταραχή με «κρίσεις ύπνου», δηλαδή ξαφνικά επεισόδια ύπνου που διαρκούν δευτερόλεπτα ή λεπτά. Οι ασθενείς με ναρκοληψία συχνά δυσκολεύονται να παραμείνουν κοιμισμένοι τη νύχτα, λέει η Μάινερ, αν και οι κρίσεις ύπνου δεν σχετίζονται άμεσα με αυτό. Και παρότι η ναρκοληψία ακούγεται δραματική, δεν είναι πάντοτε εύκολο να διαγνωστεί: οι ασθενείς χρειάζονται κατά μέσον όρο 10 έως 15 χρόνια μέχρι να λάβουν διάγνωση.