Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Μια από εκείνες τις στιγμές που δεν περιγράφονται εύκολα με λόγια, αλλά κουβαλούν μέσα τους μνήμη, ρίζα και συγκίνηση, εκτυλίχθηκε τη Δευτέρα του Πάσχα στο Μεσιανό Γιαννιτσών, στον τόπο όπου αναπαύεται ο αείμνηστος Αχιλλέας Βασιλειάδης.
Φίλοι του σπουδαίου Πόντιου τραγουδιστή βρέθηκαν στον τάφο του και, αντί για σιωπή, του χάρισαν αυτό που εκείνος υπηρέτησε σε όλη του τη ζωή, το ποντιακό τραγούδι. Με βαθιά συγκίνηση τραγούδησαν το «Την πατρίδα μ’ έχασα» και το «Μαυροθάλασσας ψύα», δύο τραγούδια που φέρουν τη σφραγίδα ενός ακόμη αείμνηστου δημιουργού, του Χρήστου Αντωνιάδη, στενού φίλου του Βασιλειάδη.
Το βίντεο από αυτή τη ξεχωριστή στιγμή δημοσίευσε ο Γιάννης Τσανασίδης, ο οποίος συμμετείχε στη συντροφιά παίζοντας λύρα, σε ένα αντάμωμα που δεν είχε χαρακτήρα απλής επίσκεψης σε κοιμητήριο, αλλά περισσότερο μιας ζωντανής συνομιλίας με τον άνθρωπο που έφυγε, χωρίς όμως να λείψει ποτέ πραγματικά από τις καρδιές των δικών του ανθρώπων.
Μέσα σε αυτό το φορτισμένο κλίμα, οι φίλοι του είπαν και το δικό τους «Χριστός Ανέστη» στον Αχιλλέα Βασιλειάδη. Και μαζί, με εκείνο το γνώριμο, λαϊκό, τρυφερό ύφος που επιβιώνει μόνο όπου υπάρχει αληθινός δεσμός, ακούστηκε και η φράση: «Σουκ Αχιλλέα, σουκ!». Λόγια απλά, σχεδόν καθημερινά, που όμως μέσα σε εκείνη τη στιγμή έμοιαζαν να γεφυρώνουν τον κόσμο των ζωντανών με τον κόσμο της μνήμης.
Η εικόνα αυτή δεν είναι ξένη προς την ποντιακή παράδοση. Αντιθέτως, ακουμπά σε μια βαθιά ριζωμένη σχέση των Ποντίων με το ταφικό έθιμο, τη μνήμη των νεκρών και την ανάγκη να παραμένουν οι άνθρωποι «παρόντες» ακόμη και μετά την κοίμησή τους. Στον ποντιακό κόσμο, ο θάνατος δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως απώλεια, αλλά και ως συνέχεια δεσμού. Ο νεκρός δεν βγαίνει από τη ζωή της οικογένειας και της κοινότητας. Παραμένει μέσα στη μνήμη, στο τραγούδι, στο τρισάγιο, στο μοίρασμα, στην επίσκεψη στο μνήμα, στην κουβέντα που γίνεται σαν να είναι ακόμη εκεί.
Ιδιαίτερα τις άγιες ημέρες του Πάσχα και της Διακαινησίμου, αυτή η σχέση παίρνει ακόμη πιο έντονο χαρακτήρα. Το αναστάσιμο μήνυμα συναντά τη μνήμη των προσώπων που έφυγαν, και η επίσκεψη στον τάφο γίνεται πράξη αγάπης, τιμής και συνέχειας. Δεν είναι απλώς ένα έθιμο. Είναι ένας τρόπος να μη σβήσει η παρουσία εκείνων που σφράγισαν ζωές, παρέες, οικογένειες και ολόκληρες κοινότητες.
Γι’ αυτό και το βίντεο του Γιάννη Τσανασίδη δεν είναι απλώς μια καταγραφή συγκίνησης. Είναι μια αυθεντική μαρτυρία του πώς ο Πόντος θυμάται, πώς τιμά και πώς αρνείται να αφήσει τους ανθρώπους του να χαθούν στη λήθη. Εκεί, πάνω από έναν τάφο, με μια λύρα, δύο τραγούδια και λίγες κουβέντες καρδιάς, ξεδιπλώθηκε ολόκληρη η ουσία μιας παράδοσης που κρατά ακόμη.
Ο Αχιλλέας Βασιλειάδης μπορεί να λείπει ως φυσική παρουσία, όμως για τους ανθρώπους του παραμένει εκεί. Στο τραγούδι, στη μνήμη, στην παρέα, στην Ανάσταση. Και αυτό, ίσως, είναι το πιο δυνατό «Χριστός Ανέστη» που θα μπορούσε να του πει κανείς: «Τραγωδίας θα ‘κχ̌ύνω ‘ς σα νερά σ’ και θα πίνω Μαυροθάλασσα».
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
