Κεντρικό εθνικό μνημείο για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου αποκτούν η Κύπρος και ο κυπριακός ελληνισμός, σε μια πρωτοβουλία με βαρύ ιστορικό, εθνικό και συμβολικό φορτίο. Το μνημείο έχει ήδη ολοκληρωθεί και τοποθετηθεί στο Παραλίμνι και αποκαλύπτεται επισήμως την Τρίτη 19 Μαΐου 2026, παρουσία του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη, ο οποίος θα εκφωνήσει και την κεντρική ομιλία της επετειακής τελετής.
Η δημιουργία του μνημείου εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο δράσεων της κυπριακής πολιτείας για τη στήριξη της διεθνούς αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου. Πρόκειται για μια κίνηση που δεν περιορίζεται στη μνημειακή αποτύπωση της ιστορικής μνήμης, αλλά συνδέεται με την πολιτική διεκδίκηση, την εκπαίδευση και τη μεταφορά της αλήθειας στις επόμενες γενιές.
Η χρηματοδότηση και η εγκατάσταση του μνημείου αποτελούν υλοποίηση εξαγγελίας του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνονται δράσεις όπως η χορήγηση υποτροφιών σε μεγάλα πανεπιστημιακά ιδρύματα του εξωτερικού, η θεσμοθέτηση της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης στις σχολικές μονάδες της Κύπρου, καθώς και η παραχώρηση κρατικού χώρου στον ποντιακό ελληνισμό για τη δημιουργία δομής μελέτης και ενημέρωσης για τη Γενοκτονία.
Η ιδέα για την κατασκευή του μνημείου ανήκει στο Σωματείο Δράσης «Νίκος Καπετανίδης», το οποίο τα τελευταία χρόνια έχει αναδείξει με συνέπεια το αίτημα για διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας και τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης του ποντιακού ελληνισμού. Τη δημιουργία του έργου ανέλαβε ο διακεκριμένος γλύπτης Γιώργος Κικώτης στη Θεσσαλονίκη.
Η φιλοτέχνηση του μνημείου διήρκεσε αρκετούς μήνες, με στόχο να αποτυπωθεί με τρόπο υψηλού συμβολισμού το δράμα των Ελλήνων του Πόντου, αλλά και να αποτελέσει σημείο αναφοράς για τις νεότερες γενιές. Μετά την ολοκλήρωσή του, το μνημείο μεταφέρθηκε από τη Θεσσαλονίκη στην Κύπρο και τοποθετήθηκε στη νέα του θέση στο Παραλίμνι.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο χώρος όπου στήθηκε το μνημείο. Βρίσκεται στη νέα Πλατεία Αγίας Βαρβάρας, στη Λεωφόρο Πρωταρά, στην είσοδο του Παραλιμνίου, απέναντι από τον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας. Η τοποθεσία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο συμβολικό βάρος, καθώς βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το οδόφραγμα της Δερύνειας, κοντά στον χώρο όπου έχασαν τη ζωή τους οι Τάσος Ισαάκ και Σολωμός Σολωμού.
Έτσι, η μνήμη της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου συναντά τη μνήμη της κυπριακής τραγωδίας, της εισβολής, της κατοχής και του αγώνα για δικαίωση. Το μνημείο στο Παραλίμνι δεν είναι απλώς ένα έργο τέχνης. Είναι τόπος μνήμης, εθνικής αυτογνωσίας και υπενθύμισης ότι ο ελληνισμός, από τον Πόντο έως την Κύπρο, κουβαλά κοινές πληγές αλλά και κοινό χρέος.
Το συνολικό κόστος του έργου υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και αφορά όχι μόνο την κατασκευή του μνημείου, αλλά και τη συνολική ανάπλαση και διαμόρφωση της πλατείας και του περιβάλλοντος χώρου. Οι εργασίες περιλάμβαναν τεχνικές παρεμβάσεις, αισθητική αναβάθμιση και πλήρη διαμόρφωση του δημόσιου χώρου ως τόπου μνήμης.
Η χρηματοδότηση προήλθε από την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, ύστερα από σχετική εντολή του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη, καθώς και από τον Δήμο Παραλιμνίου – Δερύνειας, υπό τον δήμαρχο Γιώργο Νικολέττο.
Καθοριστική, σύμφωνα με τους διοργανωτές, υπήρξε η συνεργασία όλων των εμπλεκομένων υπηρεσιών και φορέων. Μεταξύ αυτών, της Υφυπουργού παρά τω Προέδρω Ειρήνης Πική, της προέδρου της Επιτροπής Μνημείων Χριστίνας Γιάγκου, του προέδρου του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Αμμοχώστου Γιάννη Καρούσου, του Υπουργού Εσωτερικών Κωνσταντίνου Ιωάννου και του Υπουργού Μεταφορών Αλέξη Βαφεάδη.
Τα αποκαλυπτήρια του Κεντρικού Εθνικού Μνημείου θα πραγματοποιηθούν την Τρίτη 19 Μαΐου 2026, στις 19:00, στη νέα πλατεία επί της Λεωφόρου Πρωταρά, απέναντι από τον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας στο Παραλίμνι. Στην εκδήλωση θα παραστούν εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της Εκκλησίας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της Εθνικής Φρουράς.
Την κεντρική επετειακή ομιλία θα εκφωνήσει ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, δίνοντας στην τελετή θεσμικό και εθνικό βάρος. Μετά την ολοκλήρωση της εκδήλωσης θα ακολουθήσει επίσημο δείπνο που θα παραθέσει ο Δήμος Παραλιμνίου – Δερύνειας.
Ξεχωριστή πνευματική διάσταση στις εκδηλώσεις προσδίδει η παρουσία της Ιερής Εικόνας του Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα από τον Πόντο, η οποία μεταφέρθηκε στην Κύπρο μετά από πρόσκληση των διοργανωτών. Η εικόνα έχει τεθεί σε προσκύνηση από τις 14 Μαΐου έως και την ολοκλήρωση των εκδηλώσεων στο Παραλίμνι, με την επιμέλεια και ευθύνη της Ιεράς Μητροπόλεως Εδέσσης, Πέλλης και Αλμωπίας και του ομώνυμου σωματείου από το Ροδοχώρι Ημαθίας.
Η παρουσία της εικόνας αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για τους Ποντίους και τους πιστούς, καθώς συνδέει τη μνήμη του ξεριζωμού με την πνευματική παράδοση του ποντιακού ελληνισμού. Δεν πρόκειται μόνο για ένα εκκλησιαστικό κειμήλιο, αλλά για ζωντανό σύμβολο της ιστορικής συνέχειας, της πίστης και της αντοχής ενός λαού που ξεριζώθηκε, αλλά δεν εξαφανίστηκε.
Οι εκδηλώσεις για την επέτειο της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου στην Κύπρο δεν περιορίζονται μόνο στην τελετή αποκαλυπτηρίων. Αναπτύσσονται σε ένα τετραήμερο πρόγραμμα δράσεων, από τις 17 έως τις 20 Μαΐου, σε διάφορες πόλεις της Κύπρου, αναδεικνύοντας τον παγκύπριο χαρακτήρα της μνήμης.
Η Κύπρος, που γνωρίζει από πρώτο χέρι τι σημαίνει εισβολή, κατοχή, ξεριζωμός και αγώνας για δικαίωση, στέλνει με αυτό το μνημείο ένα καθαρό μήνυμα: η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου δεν είναι υπόθεση μόνο των Ποντίων. Είναι υπόθεση ολόκληρου του ελληνισμού.
Το μνημείο στο Παραλίμνι γίνεται από σήμερα ένας νέος τόπος προσκυνήματος, μνήμης και διεκδίκησης. Ένας τόπος όπου η ιστορία του Πόντου συναντά την πληγή της Κύπρου. Και μαζί υπενθυμίζουν πως χωρίς μνήμη δεν υπάρχει δικαίωση, και χωρίς δικαίωση δεν υπάρχει πραγματική ειρήνη.
Δείτε ζωντανά την εκδήλωση:
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
