Ένα από τα πιο γνωστά παραδοσιακά δίστιχα του Πόντου είναι αφιερωμένο στις Ρομμάνες, τις γυναίκες που περνούσαν τους καλοκαιρινούς μήνες στα παρχάρια, φροντίζοντας τα κοπάδια και παράγοντας τα πολύτιμα γαλακτοκομικά προϊόντα που θα στήριζαν το νοικοκυριό κατά τον δύσκολο χειμώνα.
«Ρομμάνες πάτεν ΄ς σον Παρχάρ, καλά δουλείας ποίστεν!
Όντες τρώτεν τ’ αθόγαλαν το μερτικό μου αφήστεν»
Το λαϊκό αυτό δίστιχο αποτυπώνει με χιούμορ και τρυφερότητα τον ρόλο των γυναικών στα ορεινά βοσκοτόπια του Πόντου. Πώς όμως βλέπει τη Ρομάννα ένας σύγχρονος Πόντιος ποιητής;
Την απάντηση δίνει ο Γιώργος Κωνσταντινίδης μέσα από το εκτενές ποίημά του «Ρομάννα», το οποίο έγραψε στην Καλαμαριά το 2018 και αποτελεί έναν ύμνο στις γυναίκες των παρχαριών, στις γυναίκες που κράτησαν ζωντανή την οικονομία, την οικογένεια και την κοινωνική ζωή των ορεινών κοινοτήτων του Πόντου.
Στο ποίημα, η Ρομάννα παρουσιάζεται ως η ψυχή του παρχαριού. Είναι εκείνη που αρμέγει τις αγελάδες, φτιάχνει μυζήθρα, βούτυρο, τυριά, περέκ και σιρόν. Είναι η γυναίκα που εργάζεται ακατάπαυστα, αλλά ταυτόχρονα αποτελεί σημείο αναφοράς για τη νεολαία που ανεβαίνει στα παρχάρια για τα γλέντια, τα τραγούδια και τα παρακάθια.
Ο ποιητής και γνωστός για τα σκιτσογραφικά του αριστουργήματα, τα οποία έχουν εκδοθεί από τις Εκδόσεις “Ινφογνώμων” δεν περιορίζεται στην περιγραφή της καθημερινής εργασίας. Απευθύνεται προσωπικά στη Ρομάννα, προτρέποντάς την να μην αφήσει τη ζωή να περάσει μόνο μέσα από τις υποχρεώσεις και τον μόχθο. Της μιλά για τον έρωτα, τη συντροφικότητα, τη δημιουργία οικογένειας και τη χαρά της ζωής.
Οι εικόνες που χρησιμοποιεί είναι χαρακτηριστικές του ποντιακού κόσμου. Τα έλατα, τα σύννεφα, τα πουλιά, οι κορυφές των παρχαριών, τα τραγούδια των νέων και οι ήχοι της κεμεντζές συνθέτουν ένα αυθεντικό τοπίο της ποντιακής υπαίθρου. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον η Ρομάννα δεν είναι απλώς μια βοσκοπούλα ή μια εργάτρια της κτηνοτροφίας. Είναι σύμβολο ζωής, δημιουργίας και συνέχειας του γένους.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο Κωνσταντινίδης αναδεικνύει και τη συναισθηματική πλευρά αυτών των γυναικών. Πίσω από το άρμεγμα, το βούτυρο και τις καθημερινές φροντίδες κρύβεται μια καρδιά που αγαπά, ονειρεύεται και αναζητά συντροφιά. Ο ποιητής καλεί τη Ρομάννα να ανοίξει την καρδιά της, να χαρεί τη νιότη της και να μην αφήσει τη μοναξιά να κυριαρχήσει στη ζωή της.
Το ποίημα λειτουργεί ταυτόχρονα ως λαογραφική καταγραφή και ως λογοτεχνικός φόρος τιμής στις γυναίκες του Πόντου. Μέσα από την ποντιακή διάλεκτο, τις αυθεντικές λέξεις της κτηνοτροφικής ζωής και τις αναφορές στα παρχάρια, διασώζεται ένας ολόκληρος κόσμος που σημάδεψε την ιστορία και τον πολιτισμό του ποντιακού ελληνισμού.
Οι Ρομμάνες υπήρξαν βασικός πυλώνας της ποντιακής κοινωνίας. Στα χέρια τους βρισκόταν η παραγωγή των γαλακτοκομικών προϊόντων, η φροντίδα των κοπαδιών και η καθημερινή επιβίωση των οικογενειών στα βουνά του Πόντου. Το ποίημα του Γιώργου Κωνσταντινίδη έρχεται να θυμίσει ότι πίσω από αυτή την προσφορά υπήρχαν γυναίκες με όνειρα, συναισθήματα και προσωπικές επιθυμίες.
Έτσι, από το παραδοσιακό δίστιχο που ζητά ένα μερίδιο από το αθόγαλο έως τη λυρική ματιά του Κωνσταντινίδη, η Ρομάννα παραμένει μια από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της ποντιακής παράδοσης, σύμβολο μόχθου, ομορφιάς και ζωής στα παρχάρια του ιστορικού Πόντου.
Το ποίημα του Γεωργίου Κωνσταντινίδη
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
