Μια σημαντική εκδοτική πρωτοβουλία αφιερωμένη στη μνήμη και το έργο του Μιχάλη Χαλαραμπίδη παρουσιάζει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Πατρίδας Ημαθίας «Ευστάθιος Χωραφάς», με τη στήριξη του Δήμου Βέροιας και της Παμποντιακής Ομοσπονδίας Ελλάδος.
Η έκδοση, που κυκλοφορεί στη Βέροια το 2026, επιχειρεί να αναδείξει τη διαδρομή, τις ιδέες και τη συμβολή του ανθρώπου που συνέδεσε όσο λίγοι το όνομά του με τη διαμόρφωση και τη διεθνή ανάδειξη του Ποντιακού Ζητήματος.
Ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης (1951-2024), πολιτικός επιστήμονας και κοινωνιολόγος, υπήρξε μία από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες του σύγχρονου ποντιακού κινήματος. Με σπουδές στην Ιταλία και ενεργή πολιτική παρουσία από τα χρόνια της μεταπολίτευσης, συμμετείχε στη σύνταξη της ιδρυτικής διακήρυξης του ΠΑΣΟΚ το 1974, ενώ διετέλεσε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής και του Εκτελεστικού Γραφείου του κόμματος έως το 1999.
Ιδιαίτερη θέση στην πολιτική και πνευματική του παρακαταθήκη κατέχει η συμβολή του στην αναγνώριση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Το 1994 η Βουλή των Ελλήνων υιοθέτησε την πρότασή του για την καθιέρωση της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, μια εξέλιξη που θεωρείται ιστορικό ορόσημο για τον ποντιακό ελληνισμό.
Κεντρικό σημείο αναφοράς της έκδοσης αποτελεί το βιβλίο του «Το Ποντιακό Ζήτημα Σήμερα», έργο που πρωτοπαρουσιάστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και θεωρείται από πολλούς η πρώτη ολοκληρωμένη πολιτική και επιστημονική προσέγγιση του Ποντιακού Ζητήματος σε διεθνές επίπεδο. Η εισήγησή του στο Β΄ Παγκόσμιο Συνέδριο Ποντιακού Ελληνισμού το 1988 στη Θεσσαλονίκη έθεσε στο επίκεντρο τη διεκδίκηση της αναγνώρισης της Γενοκτονίας, την καθιέρωση της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης, αλλά και το όραμα για τη δημιουργία της νέας πόλης της Ρωμανίας στη Θράκη.
Όπως επισημαίνεται στην έκδοση, ο Χαραλαμπίδης επιδίωξε να μεταφέρει το Ποντιακό Ζήτημα από τον χώρο της μνήμης και της παράδοσης στο πεδίο της έρευνας, της πολιτικής και της διεθνούς διεκδίκησης. Θεωρούσε ότι τα πολιτιστικά στοιχεία, όσο σημαντικά κι αν είναι, δεν αρκούν από μόνα τους για τη διατήρηση της συλλογικής ταυτότητας χωρίς παράλληλη επιστημονική τεκμηρίωση και πολιτική δράση.
Το βιβλίο περιλαμβάνει εκτενή αναφορά στη ζωή και το έργο του, καθώς και ορισμένα από τα σημαντικότερα κείμενά του για τον Πόντο και τη Γενοκτονία. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν τα κείμενα «Η Γενοκτονία των Ποντίων, αίτια της εξόδου και της διασποράς τους», «Θα χτίσουμε μία πόλη», «Η σημασία της 19ης Μαΐου ως ημέρας μνήμης της Ποντιακής Γενοκτονίας», «Η γυναίκα στην Ποντιακή Γενοκτονία» και «Ούτε Σκύλα ούτε Χάρυβδη – Πολυκεντρική Ανατολία».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συμπερίληψη στο παράρτημα της εισηγητικής έκθεσης που συνέταξε ο ίδιος για το νομοσχέδιο το οποίο οδήγησε στην καθιέρωση της 19ης Μαΐου ως επίσημης ημέρας μνήμης από το ελληνικό κράτος.
Οι συντελεστές της έκδοσης τονίζουν ότι η επιλογή των κειμένων έγινε με στόχο να γνωρίσουν οι νεότερες γενιές τον πρωτοποριακό λόγο, τη σκέψη και τη δράση του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, αλλά και να διατηρηθεί ζωντανή η πνευματική του κληρονομιά.
Παράλληλα, εκφράζουν την ευχή η συγκεκριμένη πρωτοβουλία να αποτελέσει αφετηρία για νέες εκδόσεις, μελέτες και δράσεις αφιερωμένες στον άνθρωπο που συνέδεσε το όνομά του με την ανιδιοτελή προσφορά, την πολιτική σκέψη, την παραγωγή ιδεών και τον αγώνα για τον ελληνισμό και τον ποντιακό κόσμο.
Η έκδοση φιλοδοξεί να λειτουργήσει όχι μόνο ως φόρος τιμής στη μνήμη του Μιχάλη Χαραλαμπίδη, αλλά και ως ένα πολύτιμο εργαλείο γνωριμίας με το έργο και τις ιδέες μιας προσωπικότητας που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία του σύγχρονου ποντιακού ελληνισμού.
