Διπλωματικό «σεισμό» στις σχέσεις Άγκυρας και Τελ Αβίβ αναμένεται να προκαλέσει η επικείμενη επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το Ισραήλ, μια κίνηση που μεταφράζεται ως ένα βαρύ διπλωματικό «χαστούκι» προς την Τουρκία.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, ανακοίνωσε με αποφασιστικότητα ότι θα φέρει το ζήτημα στην επόμενη συνεδρίαση του κυβερνητικού συμβουλίου, ανοίγοντας τον δρόμο για μια ιστορική αλλαγή στην εξωτερική πολιτική της χώρας.
«Ηθικό και ιστορικό καθήκον»
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Ισραηλινού ΥΠΕΞ, η κίνηση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια πολιτική τακτική, αλλά μια πράξη δικαιοσύνης απέναντι στην Ιστορία.
«Θα φέρω ενώπιον της ισραηλινής κυβέρνησης, στην επόμενη συνεδρίασή της, πρόταση απόφασης για την επίσημη αναγνώριση από την κυβέρνηση του Ισραήλ της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Η αναγνώριση της γενοκτονίας που διαπράχθηκε κατά του αρμενικού λαού στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αποτελεί ηθικό και ιστορικό καθήκον».
— Γκίντεον Σάαρ, Υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ
Ο κ. Σάαρ έστειλε παράλληλα ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση, τονίζοντας την ανάγκη για απόλυτο σεβασμό των ιστορικών γεγονότων: «Πρέπει επίσης να καταδικάσουμε με σαφήνεια κάθε άρνηση, υποβάθμιση ή διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας. Η απόφαση θα κατατεθεί στη συνέχεια στην Κνεσέτ προς ψήφιση».
Παρέμβαση Σάι Γκαλ: «Ένα εβραϊκό κράτος δεν μπορεί να σταματήσει στην Αρμενία»
Η ιστορική αυτή εξέλιξη προκάλεσε την άμεση και ιδιαίτερα βαρυσήμαντη παρέμβαση του Ισραηλινού αρθρογράφου και αναλυτή Σάι Γκαλ, οι τοποθετήσεις του οποίου αγγίζουν άμεσα τον Ποντιακό Ελληνισμό.
Σε ανάρτησή του με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ένα εβραϊκό κράτος δεν μπορεί να σταματήσει στην Αρμενία», ο Γκαλ, ως δημόσιος σχολιαστής με βαθιά γνώση της γεωπολιτικής και της ελληνοϊσραηλινής σύγκλισης, χαιρετίζει μεν την κυβερνητική απόφαση, αλλά προειδοποιεί πως η αναγνώριση παραμένει ελλιπής εάν δεν συμπεριλάβει και τις Γενοκτονίες των Ασσυρίων και των Ελλήνων, με ρητή αναφορά στους Ποντίους.
Η «Γενοκτονία των Τριάντα Ετών»
Ο Ισραηλινός αναλυτής δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα αποσπασματικά, αλλά κατονομάζει ευθέως την τουρκική ιστορική ευθύνη, εντάσσοντας τα γεγονότα στο πλαίσιο της λεγόμενης «Γενοκτονίας των Τριάντα Ετών»:
-
Ενιαίο Ιστορικό Έγκλημα: Υποστηρίζει ότι οι διωγμοί κατά των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων της Ανατολής (συμπεριλαμβανομένων των Ποντίων) δεν ήταν απομονωμένα περιστατικά.
-
Η Ίδια Λογική: Από την ύστερη Οθωμανική περίοδο έως τα πρώτα χρόνια της Τουρκικής Δημοκρατίας, οι κυβερνήσεις και οι στολές άλλαζαν, αλλά ο στόχος παρέμενε σταθερός: η δημιουργία ενός ομοιογενούς τουρκικού κράτους μέσω της εξόντωσης, του εκτοπισμού και της αρπαγής των περιουσιών των χριστιανικών κοινοτήτων.
«Η Γενοκτονία των Ελλήνων, συμπεριλαμβανομένων των Ποντίων, δεν ήταν υποσημείωση».
— Σάι Γκαλ
Με τη φράση αυτή, ο Γκαλ αγγίζει μια ανοιχτή πληγή για τον Ποντιακό Ελληνισμό, αντιστεκόμενος στην προσπάθεια υποβάθμισης ή απομόνωσης της ποντιακής εμπειρίας. Υπογραμμίζει ότι Αρμένιοι, Ασσύριοι, Πόντιοι και Έλληνες της Μικράς Ασίας δολοφονήθηκαν, ξεριζώθηκαν, εξαναγκάστηκαν σε αλλαγή ταυτότητας και στη συνέχεια βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη συστηματική άρνηση της ιστορίας τους.
Η σύνδεση με την Εβραϊκή Μνήμη
Η παρέμβαση του Γκαλ αποκτά ξεχωριστή ηθική αξία καθώς τη συνδέει άρρηκτα με την ίδια την εβραϊκή ιστορία. Υπενθυμίζει ότι η εβραϊκή οργάνωση NILI, ήδη πριν από την ίδρυση του Ισραήλ, είχε αντιληφθεί το μέγεθος των οθωμανικών εγκλημάτων. Σημειώνει μάλιστα ότι οι Εβραίοι της Γης του Ισραήλ δεν ήταν απλοί παρατηρητές, αλλά ένας λαός που θα μπορούσε εύκολα να είχε βρεθεί στο στόχαστρο της ίδιας αυτοκρατορικής λογικής.
Για τον λόγο αυτό, καλεί το Τελ Αβίβ να μην αντιμετωπίσει την αναγνώριση ως ένα προσωρινό διπλωματικό εργαλείο πίεσης προς την Άγκυρα, αλλά ως μια απόλυτη πράξη αλήθειας:
«Ένα εβραϊκό κράτος δεν εκχωρεί τη μνήμη. Δεν διαπραγματεύεται την αλήθεια. Δεν σταματά στα μισά του δρόμου».
Η σημασία για τον Ελληνισμό
Η τοποθέτηση αυτή αποδεικνύει ότι το ποντιακό ζήτημα ξεπερνά τα στενά γεωγραφικά όρια της Ελλάδας και των απογόνων των θυμάτων. Όταν μια ισχυρή φωνή από το Ισραήλ ζητά την πλήρη αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, γίνεται σαφές ότι η μνήμη δεν μπορεί να τεμαχίζεται ούτε να εργαλειοποιείται ανάλογα με τις διπλωματικές ισορροπίες της στιγμής.
Υπενθυμίζεται, ότι τον Αύγουστο του 2025, σε συνέντευξή του στο podcast του συντηρητικού επιχειρηματία Πάτρικ Μπετ Νταβίντ, δήλωσε για πρώτη φορά πως προσωπικά αναγνωρίζει τη γενοκτονία που διαπράχθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία εις βάρος Αρμενίων, Ελλήνων και Ασσυρίων.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
