Το αυθεντικό ποντιακό χιούμορ, με την αμεσότητα, την πονηριά και τις απρόσμενες ανατροπές του, αναδεικνύει μέσα από το βιβλίο του «Ο Γιωρίκας και ο Κωστίκας – Το ποντιακό ανέκδοτο με εικόνες» ο Γεώργιος Μ. Κωνσταντινίδης.
Το βιβλίο, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ινφογνώμων, περιλαμβάνει ανέκδοτα στην ποντιακή διάλεκτο, συνοδευόμενα από εικόνες, αφήγηση και απόδοση στα νεοελληνικά. Πρόκειται για μία προσπάθεια καταγραφής και διάσωσης ενός ξεχωριστού τμήματος της ποντιακής προφορικής παράδοσης, το οποίο επί δεκαετίες περνούσε από γενιά σε γενιά μέσα στις οικογένειες, στα καφενεία, στα παρακάθια και στις παρέες.
Ένα από τα ανέκδοτα που παρουσιάζει ο συγγραφέας έχει πρωταγωνιστές τον Στάθη του Κουπερνάτορα, τη σύζυγό του Τασία και τον ανιψιό τους, τον Κωστίκα.
Ο Στάθης ρωτά τη γυναίκα του με ποιον πήγε να τινάξει την καρυδιά. Εκείνη του απαντά ότι πήγε μαζί με τον ανιψιό τους, τον Κωστίκα. Η ίδια ανέβηκε πάνω στο δέντρο και τίναζε τα καρύδια, ενώ εκείνος βρισκόταν από κάτω και τα μάζευε.
Ο σύζυγος αντιλαμβάνεται αμέσως το προφανές και της επισημαίνει ότι, έτσι όπως βρισκόταν πάνω στην καρυδιά, ο Κωστίκας θα μπορούσε να δει το εσώρουχό της.
Η Τασία, ωστόσο, του απαντά με απόλυτη φυσικότητα:
«Μήπως είμαι τρελή; Εγώ, όταν ανέβηκα στην καρυδιά, το έβγαλα και το έβαλα στην τσέπη».
Ο καημένος ο Στάθης, αντί να αντιληφθεί την πραγματική διάσταση της απάντησης, θαυμάζει την «εξυπνάδα» της γυναίκας του και αποχωρεί ικανοποιημένος, λέγοντας πως δεν γνώριζε ότι είχε τόσο έξυπνη σύζυγο.
Η ανατροπή που χαρακτηρίζει το ποντιακό ανέκδοτο
Το συγκεκριμένο ανέκδοτο ακολουθεί την παραδοσιακή δομή του ποντιακού χιούμορ. Η ιστορία ξεκινά από ένα απλό καθημερινό περιστατικό και οδηγείται σε μία απάντηση που παρουσιάζεται ως λογική από τον ήρωα, ενώ στην πραγματικότητα κάνει την κατάσταση ακόμη πιο κωμική.
Η αφέλεια, η κυριολεκτική σκέψη και η αντιστροφή της κοινής λογικής αποτελούν βασικά χαρακτηριστικά των ιστοριών με τον Γιωρίκα και τον Κωστίκα. Οι πρωταγωνιστές δεν παρουσιάζονται απλώς ως εύπιστοι ή αφελείς, αλλά ως άνθρωποι που διαθέτουν τη δική τους ιδιαίτερη λογική, δημιουργώντας μέσα από αυτήν την κωμική ανατροπή.
Το ποντιακό ανέκδοτο δεν περιορίζεται στο γέλιο. Καταγράφει συμπεριφορές, εκφράσεις, κοινωνικές σχέσεις και εικόνες από την καθημερινότητα των Ποντίων. Μέσα από τον λόγο και τους χαρακτήρες του αποτυπώνεται ένας ολόκληρος κόσμος, όπου η δυσκολία της ζωής αντιμετωπίζεται με αυτοσαρκασμό και χιούμορ.
Διάσωση της διαλέκτου και της προφορικής παράδοσης
Η εργασία του Γεωργίου Μ. Κωνσταντινίδη αποκτά ιδιαίτερη αξία επειδή δεν περιορίζεται στη συγκέντρωση των ιστοριών. Τα ανέκδοτα παρουσιάζονται στην ποντιακή διάλεκτο και συνοδεύονται από απόδοση στα νεοελληνικά, ώστε να μπορούν να τα προσεγγίσουν τόσο οι γνώστες της διαλέκτου όσο και οι νεότερες γενιές.
Η χρήση εικόνων και αφήγησης δίνει στο υλικό περισσότερο ζωντανό και παραστατικό χαρακτήρα, μεταφέροντας στον αναγνώστη το ύφος με το οποίο τα ανέκδοτα λέγονταν παραδοσιακά.
Σε μια εποχή κατά την οποία η ποντιακή διάλεκτος κινδυνεύει να περιοριστεί ακόμη περισσότερο, τέτοιες εκδόσεις συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της γλωσσικής μνήμης και στη γνωριμία των νέων με τον πλούτο της ποντιακής παράδοσης.
Το βιβλίο «Ο Γιωρίκας και ο Κωστίκας – Το ποντιακό ανέκδοτο με εικόνες» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ινφογνώμων. Πληροφορίες παρέχονται στο τηλέφωνο 210 3316036.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
