Υπάρχουν τόποι που όσες φορές κι αν τους αντικρίσεις, δεν παύουν να σε συγκινούν. Ο ιστορικός Πόντος είναι ένας από αυτούς. Ακόμη κι αν κάποιος έχει ταξιδέψει εκεί πολλές φορές, κάθε νέα επίσκεψη αποκαλύπτει μια διαφορετική πτυχή της ιστορίας, της μνήμης και της ψυχής του ποντιακού ελληνισμού. Κάθε μοναστήρι, κάθε πέτρινο σχολείο, κάθε εκκλησία, κάθε σοκάκι και κάθε βουνό αφηγείται ιστορίες που δεν σβήστηκαν ποτέ από τον χρόνο.
Μέσα από ένα πλούσιο οδοιπορικό που παρουσίασε το rthess.gr, ξετυλίγεται ένα εννιαήμερο ταξίδι στις πατρίδες των προγόνων, με αφετηρία τη Θεσσαλονίκη και προορισμό τις ιστορικές πόλεις και τα χωριά του Πόντου. Η Ένωση Ποντίων Πανοράματος, με τον πρόεδρό της Νίκο Κομματίδη, ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αυγής και το ταξιδιωτικό γραφείο Kanidis Tours ένωσαν τις δυνάμεις τους και οργάνωσαν μια διαδρομή γεμάτη μνήμη, τραγούδι, ιστορία και συγκίνηση.
Το ταξίδι δεν ήταν μία απλή εκδρομή. Ήταν μια επιστροφή στις ρίζες. Και οι ρίζες, ειδικά για τους Ποντίους, δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι η αγάπη για το άγνωστο πατρογονικό σπίτι, η νοσταλγία για έναν τόπο που ίσως δεν γνώρισαν ποτέ προσωπικά, η μνήμη όσων χάθηκαν και η θλίψη για όσα ξεριζώθηκαν βίαια.
Από τη Θεσσαλονίκη στο Ατάπαζάρ
Η αποστολή ξεκίνησε από τη Θεσσαλονίκη, με πρώτο βασικό προορισμό το Ατάπαζάρ, την ιστορική περιοχή της Νικομήδειας στη Μικρά Ασία.
Από τις πρώτες κιόλας ώρες έγινε σαφές ότι το ταξίδι θα είχε έντονο το ποντιακό στοιχείο. Το τραγούδι, η λύρα και το γλέντι δεν έλειψαν ούτε μέσα στο λεωφορείο. Με τον λυράρη Αλέξανδρο Γεωργιάδη να δίνει τον τόνο, οι συμμετέχοντες τραγούδησαν και χόρεψαν όπως μόνο οι Πόντιοι γνωρίζουν, επιβεβαιώνοντας τη φράση «αέτς γλεντούν οι Πόντιοι».
Μετά το Ατάπαζαρ, η διαδρομή συνεχίστηκε προς την Αμάσεια, περνώντας δίπλα από τον Άλυ ποταμό και κάνοντας μια ιδιαίτερα σημαντική στάση στη Μερζιφούντα.
Μερζιφούντα και Κολλέγιο Ανατόλια
Στη Μερζιφούντα βρίσκεται το ιστορικό Κολλέγιο Ανατόλια, το οποίο ιδρύθηκε στο Ιεροδιδασκαλείο της πόλης και αποτέλεσε ένα από τα σπουδαιότερα εκπαιδευτικά κέντρα της περιοχής.
Οι μαθητές του ήταν κυρίως ελληνικής και αρμενικής καταγωγής, ενώ πολλοί από αυτούς ήταν οικότροφοι. Το διδακτικό προσωπικό αποτελούνταν από Έλληνες, Αρμένιους και Αμερικανούς εκπαιδευτικούς.
Το κτίριο εξακολουθεί να χρησιμοποιείται και σήμερα ως σχολείο, γεγονός που δημιουργεί έντονα συναισθήματα. Ένας χώρος που συνδέθηκε με την άνθηση του ελληνικού και αρμενικού στοιχείου εξακολουθεί να στέκει, αλλά υπηρετεί πλέον μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα.
Αμάσεια, η πόλη των μαρτύρων
Η Αμάσεια είναι μία από τις πιο ιστορικές και ταυτόχρονα πιο φορτισμένες πόλεις του Πόντου. Χτισμένη στις όχθες του Ίρι ποταμού, χωρίζεται στα δύο από τα νερά του και εντυπωσιάζει με το ιδιαίτερο φυσικό και αρχιτεκτονικό της τοπίο.
Πάνω στους βράχους δεσπόζουν οι περίφημοι τάφοι των Μιθριδατών βασιλέων. Οι πέντε μεγάλοι λαξευτοί τάφοι αποτελούν διαχρονικό σύμβολο της πόλης, ενώ σε διάφορα σημεία του βράχου διακρίνονται και μικρότεροι τάφοι.
Ωστόσο, για τον ποντιακό ελληνισμό η Αμάσεια είναι άρρηκτα δεμένη και με τις θυσίες των Ελλήνων του Πόντου. Είναι ο τόπος όπου χιλιάδες άνθρωποι βασανίστηκαν, δικάστηκαν και άφησαν την τελευταία τους πνοή. Η παρουσία εκεί δεν μπορεί παρά να γεννά δέος και βαθιά περισυλλογή.
Σαμψούντα, η ιστορική Αμισός
Η αποστολή συνέχισε προς τη Σαμψούντα, την αρχαία Αμισό, μία από τις σημαντικότερες πόλεις της Κεντρικής Μαύρης Θάλασσας.
Στην Άνω Αμισό οι κάτοικοι ήταν ελληνόφωνοι και η ελληνική κοινότητα διέθετε δύο μεγάλες ενορίες και δύο σχολεία. Ακόμη και σήμερα σώζονται σπίτια της παλιάς ελληνικής συνοικίας, ενώ τα κτίρια των σχολείων εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται.
Οι εικόνες αυτές αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες μιας ακμαίας ελληνικής παρουσίας που δεν μπορεί να διαγραφεί, όσο κι αν άλλαξε ο χαρακτήρας της περιοχής μετά τον ξεριζωμό.
Θέρμη, η γη των Αμαζόνων
Πολύ κοντά στην αρχαία Αμισό βρίσκεται η Θέρμη, η σημερινή Terme. Στην ευρύτερη περιοχή τοποθετείται κατά την παράδοση η αρχαία Θερμώδων και η Θερμίσκυρα, τόποι που συνδέονται με τον μυθικό λαό των Αμαζόνων.
Οι Αμαζόνες περιγράφονται στη μυθολογία ως πολεμίστριες και κυνηγοί, με καταγωγή από τον θεό Άρη και τη νύμφη Αρμονία ή, σύμφωνα με άλλη εκδοχή, από τη θεά Αθηνά.
Η στάση στην περιοχή συνδέει την ιστορική γεωγραφία του Πόντου με έναν από τους πιο διαχρονικούς και συναρπαστικούς μύθους της ελληνικής αρχαιότητας.
Στο Ιασώνιο Ακρωτήριο
Ένας από τους πιο εντυπωσιακούς σταθμούς ήταν το Ιασώνιο Ακρωτήριο, κοντά στα χωριά Τσάιτεπε και Τσακά της περιοχής Περσεμπέ.
Το όνομα της περιοχής συνδέεται με τον Ιάσονα, τον μυθικό αρχηγό των Αργοναυτών. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Ιάσονας και οι σύντροφοί του σταμάτησαν εκεί κατά τη διάρκεια της εκστρατείας για το Χρυσόμαλλο Δέρας.
Στην αρχαιότητα υπήρχε ναός αφιερωμένος στον Δία και στον Ιάσονα, με σκοπό την προστασία των ναυτικών από τα επικίνδυνα νερά της Μαύρης Θάλασσας.
Αργότερα, στη θέση του αρχαίου ναού χτίστηκε η ελληνορθόδοξη εκκλησία του Αγίου Νικολάου, ο οποίος θεωρείται προστάτης των ναυτικών. Λίγα μέτρα πιο πέρα, δίπλα ακριβώς στη θάλασσα, δεσπόζει και ο φάρος της περιοχής.
Το τοπίο, με την εκκλησία, τον φάρο και το απέραντο γαλάζιο του Ευξείνου Πόντου, αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες ολόκληρης της διαδρομής.
Κοτύωρα, η πόλη του φουντουκιού
Τα Κοτύωρα, η σημερινή Ορντού, αποτέλεσαν έναν ακόμη σημαντικό σταθμό.
Το όνομα της πόλης αποδίδεται στον βασιλιά της Παφλαγονίας Κότυο και στη λέξη «ώρα», που σημαίνει φρούριο. Μετά την ίδρυση του βασιλείου του Πόντου, τα Κοτύωρα πέρασαν στην κυριαρχία των Μιθριδατών.
Η πόλη ήταν γνωστή για την παραγωγή και εξαγωγή καλαμποκιού, φασολιών, καρυδιών, δέρματος, μαλλιού, λιναριού, αβγών, βουτύρου, ξυλείας και κυρίως φουντουκιών.
Η σημερινή Ορντού θεωρείται μία από τις σημαντικότερες περιοχές παραγωγής φουντουκιού παγκοσμίως. Οι παραγωγοί κατοικούν συχνά ψηλά στις πλαγιές και κατά τους θερινούς μήνες μαζεύουν τα φουντούκια με τα χέρια, πριν τα απλώσουν πάνω σε μεγάλους μουσαμάδες για να στεγνώσουν.
Από την κεντρική πλατεία της πόλης οι επισκέπτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν το τελεφερίκ και να φτάσουν στο ψηλότερο σημείο, απολαμβάνοντας πανοραμική θέα στην πόλη και στη Μαύρη Θάλασσα.
Κερασούντα, η ελληνική πόλη που ακόμη στέκει
Η Κερασούντα, σύμφωνα με τον Ξενοφώντα, ήταν αποικία της Σινώπης, όπως η Τραπεζούντα και τα Κοτύωρα.
Στην αρχαιότητα υπήρξε μία αμιγώς ελληνική πόλη, με ισχυρή παρουσία και δραστηριότητα. Ακόμη και σήμερα διασώζονται τα σπίτια των ελληνικών συνοικιών, χτισμένα πάνω στον λόφο, καθώς και το ελληνικό σχολείο, το οποίο λειτουργεί πλέον ως λύκειο.
Στην πόλη βρίσκεται και ο ναός του Αγίου Νικολάου, ο οποίος σήμερα λειτουργεί ως μουσείο. Στον τρούλο εξακολουθεί να διακρίνεται η μορφή του Χριστού, ενώ μέσα στον χώρο εκτίθενται κοσμήματα, κάμες και ποντιακές φορεσιές.
Απέναντι από την Κερασούντα βρίσκεται το νησί που συνδέεται με τον μύθο των Στυμφαλίδων Ορνίθων, προσθέτοντας ακόμη μία μυθολογική αναφορά στο ήδη πλούσιο ιστορικό τοπίο της περιοχής.
Τραπεζούντα, η βασίλισσα της Ανατολής
Η άφιξη στην Τραπεζούντα αποτελεί πάντοτε κορυφαία στιγμή για κάθε Πόντιο ταξιδιώτη.
Η πόλη υπήρξε αρχαία ελληνική αποικία, πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας των Μεγάλων Κομνηνών και ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά, οικονομικά και πολιτιστικά κέντρα του ποντιακού ελληνισμού.
Η Τραπεζούντα δεν είναι μόνο μία πόλη γεμάτη μνημεία. Είναι ένα σύμβολο της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού στις νότιες ακτές του Ευξείνου Πόντου.
Η Αγία Σοφία της Τραπεζούντας
Ο βυζαντινός ναός της Αγίας Σοφίας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της πόλης.
Ο ναός είναι χτισμένος σε σχήμα σταυρού εγγεγραμμένου σε τετράγωνο και διατηρεί έως σήμερα αξιόλογες αγιογραφίες, τόσο στο εσωτερικό όσο και στην εξωτερική του όψη.
Χτίστηκε περίπου τον 13ο αιώνα και μετατράπηκε αργότερα σε τέμενος. Σε πολλές από τις μορφές των αγίων τα μάτια έχουν καταστραφεί ή αφαιρεθεί. Σύμφωνα με αφηγήσεις που μεταφέρονται στην περιοχή, κάποιοι τα κατέστρεφαν για θρησκευτικούς λόγους, ενώ άλλοι πίστευαν ότι η αφαίρεσή τους μπορούσε να τους προσφέρει προστασία.
Για την είσοδο στο εσωτερικό απαιτείται να αφαιρεθούν τα παπούτσια, να είναι καλυμμένα τα άκρα και οι γυναίκες να φορούν μαντίλα.
Στον περίβολο του μνημείου διασώζονται υπολείμματα παλαιότερων κτισμάτων και διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη, δίνοντας στον χώρο τον χαρακτήρα υπαίθριου μουσείου.
Η Βίλα Καπαγιαννίδη
Στην Τραπεζούντα βρίσκεται και η περίφημη Βίλα Καπαγιαννίδη, γνωστή σήμερα στην Τουρκία ως Αρχοντικό του Κεμάλ.
Η έπαυλη ήταν θερινή κατοικία του Έλληνα τραπεζίτη Κωνσταντίνου Καπαγιαννίδη και στη συνέχεια παραχωρήθηκε στον Μουσταφά Κεμάλ.
Το κτίριο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της οικονομικής ισχύος και της κοινωνικής παρουσίας των εύπορων ελληνικών οικογενειών της Τραπεζούντας.
Η έπαυλη του Κωστάκη Θεοφύλακτου
Ο Κωστάκης Θεοφύλακτος καταγόταν από την Τραπεζούντα και ανήκε σε μία από τις πλουσιότερες οικογένειες του Πόντου.
Η οικογένειά του είχε σημαντική προσφορά στα κοινά, στην εκπαίδευση και στη φιλανθρωπία. Η πολυτελής έπαυλή του στεγάζει σήμερα το Μουσείο της Τραπεζούντας.
Στο εσωτερικό διασώζεται και χώρος όπου συγκεντρώνονταν οι εύπορες γυναίκες της πόλης για να πιουν καφέ, μία λεπτομέρεια που προσφέρει μια ζωντανή εικόνα της κοινωνικής ζωής εκείνης της εποχής.
Οι ελληνικές εκκλησίες που έγιναν τζαμιά
Σε ολόκληρη την Τραπεζούντα υπάρχουν εκκλησίες που μετά την αποχώρηση και τον ξεριζωμό του ελληνικού πληθυσμού μετατράπηκαν σε μουσουλμανικά τεμένη.
Τα κτίρια αυτά, παρά τις αλλαγές στη χρήση και τις επεμβάσεις που δέχθηκαν, εξακολουθούν να αποτελούν τεκμήρια της ορθόδοξης και ελληνικής ταυτότητας της πόλης.
Το Φροντιστήριο Τραπεζούντας
Το Φροντιστήριο Τραπεζούντας υπήρξε το κορυφαίο εκπαιδευτικό ίδρυμα του Πόντου και ένα από τα σημαντικότερα κέντρα ελληνικής παιδείας στη Μικρά Ασία.
Στους χώρους του μορφώθηκαν γενιές Ελλήνων, ενώ το ίδρυμα διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη της περιοχής.
Σήμερα το ιστορικό κτίριο λειτουργεί ως σχολείο, αλλά η αρχιτεκτονική του παρουσία εξακολουθεί να θυμίζει το μεγαλείο της ελληνικής εκπαίδευσης στην Τραπεζούντα.
Σούρμενα, τα μαχαίρια και το τσάι
Τα Σούρμενα είναι μια παραλιακή περιοχή ανατολικά της Τραπεζούντας, γνωστή κυρίως για τα παραδοσιακά μαχαίρια και την παραγωγή τσαγιού.
Το τσάι της περιοχής συλλέγεται πράσινο και αποκτά το χαρακτηριστικό σκούρο χρώμα του μετά από επεξεργασία. Στα Σούρμενα λειτουργούν αρκετά ιδιωτικά εργοστάσια τσαγιού, καθώς και κρατικές εγκαταστάσεις.
Τα φύλλα συλλέγονται τέσσερις φορές τον χρόνο, με την πρώτη συγκομιδή να πραγματοποιείται τον Μάιο. Αρχικά απλώνονται πάνω σε μουσαμάδες για αρκετές ώρες και στη συνέχεια τοποθετούνται στα καζάνια, όπου γίνεται η επεξεργασία και η ταξινόμηση ανάλογα με την ποιότητα.
Η αποστολή επισκέφθηκε εργοστάσιο τσαγιού, όπου οι εργαζόμενοι πρόσφεραν στους επισκέπτες πράσινο και μαύρο τσάι. Ακολούθησε μικρό μουσικό πρόγραμμα με τοπικά και ποντιακά τραγούδια, δημιουργώντας μία ακόμη στιγμή ανθρώπινης επικοινωνίας μέσα από τη μουσική.
Ουζουνγκιόλ, η Μακριά Λίμνη
Σε απόσταση περίπου 99 χιλιομέτρων από την Τραπεζούντα και σε υψόμετρο περίπου 1.090 μέτρων βρίσκεται το Ουζουνγκιόλ, η Μακριά Λίμνη, γνωστή στους Ποντίους και ως Σάραχο.
Το καταπράσινο τοπίο, οι μικρές λίμνες, τα ξύλινα σπίτια και τα ορεινά μονοπάτια συνθέτουν μία εντυπωσιακή εικόνα.
Στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν ελληνόφωνα χωριά, όπου μορφές της ποντιακής διαλέκτου διατηρούνται ακόμη και σήμερα. Οι επισκέπτες μπορούν να βρουν ταβέρνες, τοπικά προϊόντα και χώρους αφιερωμένους στην ποντιακή πολιτιστική κληρονομιά.
Η επιβίωση της γλωσσικής μνήμης σε αυτή την περιοχή αποτελεί ένα από τα πιο συγκλονιστικά στοιχεία κάθε οδοιπορικού στον ανατολικό Πόντο.
Ριζούντα και ένας κύκλος που ένωσε τους ανθρώπους
Η Ριζούντα βρίσκεται στις ακτές του Ευξείνου Πόντου και είναι πρωτεύουσα της ομώνυμης επαρχίας. Από την περιοχή κατάγεται και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στην κεντρική πλατεία δεσπόζει μια τεράστια τσαγιέρα, σύμβολο της παραγωγής τσαγιού που χαρακτηρίζει την τοπική οικονομία.
Εκεί οι συμμετέχοντες του ταξιδιού χόρεψαν ομάλ και τικ. Ο κύκλος μεγάλωσε και ένωσε ανθρώπους διαφορετικών εθνικοτήτων, αποδεικνύοντας ότι η μουσική και ο χορός μπορούν να γεφυρώσουν αποστάσεις και διαφορές.
Ένας αντίστοιχος κύκλος στήθηκε και κατά τη διάρκεια της νύχτας στα Σούρμενα.
Παναγία Σουμελά: Ένα κερί στο σύμβολο του Πόντου
Η κορυφαία και πλέον συγκινητική στιγμή του ταξιδιού ήταν η επίσκεψη στην Παναγία Σουμελά.
Η ιστορική μονή είναι χτισμένη μέσα σε σπηλιά, σε απόκρημνη πλαγιά του όρους Μελά, στην ενδοχώρα της Τραπεζούντας. Λειτούργησε επί αιώνες ως ορθόδοξο μοναστήρι και υπήρξε το μεγαλύτερο θρησκευτικό και πνευματικό κέντρο του ποντιακού ελληνισμού μέχρι τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Σήμερα λειτουργεί ως μνημείο και προσελκύει εκατομμύρια επισκέπτες από ολόκληρο τον κόσμο.
Στο εσωτερικό της σώζονται αγιογραφίες σκαλισμένες και ζωγραφισμένες στους τοίχους. Πολλές είναι φθαρμένες, ενώ σε αρκετές λείπουν τα μάτια των αγίων. Άλλες, όμως, έχουν αντέξει στο πέρασμα των αιώνων και εξακολουθούν να μαρτυρούν το μεγαλείο της ορθόδοξης τέχνης.
Στον εξωτερικό χώρο υπάρχει σημείο όπου οι επισκέπτες μπορούν να ανάψουν κερί. Για τους Ποντίους αυτή η απλή πράξη έχει βαθύ συμβολισμό. Είναι μια προσευχή για τους προγόνους, μια υπόσχεση διατήρησης της μνήμης και ένας άρρηκτος δεσμός με τη γη των πατέρων τους.
Η συγκίνηση κορυφώθηκε όταν μέλη της αποστολής χόρεψαν έξω από τη μονή τον πυρρίχιο χορό Σέρρα. Ακολούθησαν διπάτ, ομάλ και τικ.
Οι εικόνες των Ποντίων να χορεύουν κάτω από τον επιβλητικό βράχο της Σουμελά δεν ήταν μια απλή πολιτιστική εκδήλωση. Ήταν μια πράξη μνήμης και επιστροφής.
Αργυρούπολη, η πόλη του αργύρου
Το Γκιουμούσχανε, η ιστορική Αργυρούπολη, βρίσκεται στο εσωτερικό της περιοχής του Πόντου. Κατά τη βυζαντινή περίοδο η ευρύτερη περιοχή ήταν γνωστή ως Χαλδία.
Η ονομασία Αργυρούπολη συνδέεται με τα πλούσια μεταλλεία αργύρου που λειτουργούσαν εκεί. Μέχρι την ανταλλαγή των πληθυσμών η πόλη διέθετε σημαντικό ελληνικό πληθυσμό.
Η περιοχή φημίζεται ακόμη για τα σταφύλια και τα καρύδια της.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το Φροντιστήριο της Αργυρούπολης, το πρώτο μεγάλο εκπαιδευτικό ίδρυμα του είδους στην περιοχή. Μετά την αποχώρηση των Ελλήνων, το πρότυπό του μεταφέρθηκε και αναπτύχθηκε στην Τραπεζούντα.
Απέναντι από το φροντιστήριο υπήρχαν εργαστήρια επεξεργασίας αργύρου, ενώ σε μικρή απόσταση βρίσκονταν η κατοικία του μητροπολίτη, η Μητρόπολη και ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου.
Τη Τρίχας το γεφύρι
Στην καρδιά της Ματσούκας βρίσκεται το θρυλικό γεφύρι της Τρίχας, το οποίο γεφυρώνει τον Δαφνοπόταμο.
Η περιοχή της Ματσούκας απλώνεται μεταξύ της Τραπεζούντας και της Αργυρούπολης, ανάμεσα στα παράλια του Ευξείνου Πόντου και στις οροσειρές που τη χωρίζουν από τη Χαλδία.
Από τα βουνά της περιοχής ξεκινούν ο Πρύτανης, το ποτάμι της Παναγίας Σουμελά και το ποτάμι της Μουλάκας. Τα νερά τους ενώνονται και σχηματίζουν τον Πυξίτη, γνωστό και ως Δαφνοπόταμο.
Το γεφύρι συνδέεται με θρύλο παρόμοιο με εκείνον του γεφυριού της Άρτας και έχει περάσει στην ποντιακή παράδοση μέσα από το τραγούδι «Τη Τρίχας το γεφύρι».
Οι συμμετέχοντες χόρεψαν το ομώνυμο τραγούδι στο ίδιο σημείο, ενώ εκεί έχει τοποθετηθεί και πινακίδα με την επιγραφή «Ti Trichas to gefir», δωρεά του αείμνηστου Αχιλλέα Βασιλειάδη.
Το ταξίδι έκλεισε με χορούς στην Τραπεζούντα
Η επιστροφή στην Τραπεζούντα συνέπεσε με τη διεξαγωγή του διεθνούς φεστιβάλ «Uluslararası Trabzon Horon Müzik», στο οποίο παρουσιάστηκαν μουσικές και χοροί από διάφορες περιοχές του κόσμου.
Ήταν ένας συμβολικός επίλογος σε ένα ταξίδι που είχε αρχίσει με ποντιακή λύρα μέσα στο λεωφορείο και ολοκληρώθηκε με χορούς στην πόλη που υπήρξε για αιώνες η καρδιά του ελληνικού Πόντου.
Ο Πόντος δεν είναι ταξίδι. Είναι επιστροφή
Το οδοιπορικό που κατέγραψε το rthess.gr δεν περιγράφει απλώς μια διαδρομή από πόλη σε πόλη. Περιγράφει μια επιστροφή στην ιστορική μνήμη.
Από το Ατάπαζαρ και την Αμάσεια μέχρι τη Σαμψούντα, την Κερασούντα, τα Κοτύωρα, την Τραπεζούντα, τα Σούρμενα, τη Ριζούντα, την Αργυρούπολη και την Παναγία Σουμελά, κάθε στάση κρύβει και μία ιστορία.
Τα ελληνικά σπίτια που στέκουν ακόμη, τα σχολεία που λειτουργούν με άλλη χρήση, οι εκκλησίες που έγιναν τεμένη, οι αγιογραφίες που άντεξαν, τα γεφύρια, τα ποτάμια, οι λίμνες και οι πλαγιές συνθέτουν ένα ζωντανό αρχείο της ελληνικής παρουσίας.
Γι’ αυτό και ακόμη κι αν κάποιος έχει ταξιδέψει ήδη στον ιστορικό Πόντο, δεν κουράζεται να τον βλέπει ξανά. Οι μοναδικές φωτογραφίες και τα βίντεο δεν είναι απλώς όμορφες εικόνες. Είναι τεκμήρια μνήμης.
Ο Πόντος δεν είναι ένας προορισμός που επισκέπτεσαι μία φορά και τελειώνει. Είναι ένας τόπος στον οποίο επιστρέφεις ξανά και ξανά, με το σώμα, με τη σκέψη ή μέσα από μια φωτογραφία.
Και ένα κερί στην Παναγία Σουμελά αρκεί για να ενώσει το σήμερα με όσα χάθηκαν, αλλά δεν ξεχάστηκαν ποτέ.
Φωτογραφικό υλικό και πηγή από : rthess.gr Αναστασία Σοφιαλακη
