Από τη μνήμη στη στρατηγική!

Η 19η Μαΐου δεν είναι απλώς μια ημέρα μνήμης. Είναι ημέρα εθνικής αυτογνωσίας, πολιτικής ευθύνης και ιστορικής δικαίωσης. Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της συζήτησης που είχε ο Σάββας Καλεντερίδης με τον Χάρη Πασβαντίδη, αντιπρόεδρο της Ευξείνου Λέσχης Αθηνών, στην εκπομπή «Geopolitics» της Ναυτεμπορικής.

Η συζήτηση ήταν αφιερωμένη στη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, αλλά γρήγορα ξεπέρασε το πλαίσιο μιας επετειακής αναφοράς. Ο Πασβαντίδης τόνισε ότι η 19η Μαΐου αφορά ολόκληρο τον ελληνισμό. Δεν είναι μόνο ποντιακή υπόθεση. Είναι ημέρα που θυμίζει τον θάνατο, την καταστροφή και τον ξεριζωμό, αλλά ταυτόχρονα ζητά τιμή, μνήμη και δικαίωση.

Κεντρική θέση είχε η καθυστερημένη αναγνώριση της Γενοκτονίας από την ελληνική Βουλή, το 1994. Χρειάστηκαν περίπου 70 χρόνια σιωπής, αμηχανίας και πολιτικής απροθυμίας μέχρι το ελληνικό κράτος να αναγνωρίσει επίσημα το έγκλημα. Ο Πασβαντίδης απέδωσε τη δικαίωση αυτή κυρίως στο ποντιακό κίνημα, στους συλλόγους, στη δεύτερη και τρίτη γενιά των Ποντίων, αλλά και στη νέα ώθηση που έδωσε η επιστροφή Ελλήνων από την πρώην Σοβιετική Ένωση.

Ωστόσο, η πιο αιχμηρή πλευρά της παρέμβασής του ήταν η κριτική προς το ελληνικό κράτος. Όπως υπογράμμισε, η διεθνοποίηση της Γενοκτονίας δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στο φιλότιμο συλλόγων, ομογενειακών οργανώσεων και ανθρώπων που παλεύουν μόνοι τους. Οι διεθνείς αναγνωρίσεις που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλονται κυρίως στις προσπάθειες Ποντίων, Αρμενίων, Ασσυρίων και οργανώσεων της διασποράς, όχι σε οργανωμένη κρατική στρατηγική.

Ο Σάββας Καλεντερίδης συνέδεσε το ζήτημα της ιστορικής μνήμης με τη σύγχρονη τουρκική πολιτική. Η Τουρκία, όπως επισημάνθηκε, συνεχίζει να χρησιμοποιεί την απειλή, τον φόβο και την αναθεωρητική πίεση στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Υπό αυτό το πρίσμα, η Γενοκτονία δεν είναι απλώς ιστορικό κεφάλαιο. Είναι ζήτημα εθνικής πολιτικής, στρατηγικής αποτροπής και διεθνούς παρουσίας.

Ο Πασβαντίδης απάντησε ότι η Ελλάδα πρέπει να εγκαταλείψει τη διαρκή άμυνα και να περάσει σε ενεργητική πολιτική. Αυτό σημαίνει διεθνή εκστρατεία αναγνώρισης, αξιοποίηση διπλωματικών εργαλείων και ενιαία γραμμή απέναντι στην τουρκική άρνηση.

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στην ανάγκη ενιαίας εθνικής στρατηγικής για τη Γενοκτονία των Ελλήνων της Ανατολής. Ο αντιπρόεδρος της Ευξείνου Λέσχης Αθηνών άσκησε κριτική στον κατακερματισμό της μνήμης σε Πόντο, Μικρά Ασία και Θράκη, υποστηρίζοντας ότι η ιστορική αλήθεια απαιτεί ενότητα, σοβαρότητα και συντονισμό.

Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφιερώθηκε και στους πρόσφυγες. Ο Πασβαντίδης σημείωσε ότι οι άνθρωποι που ήρθαν στην Ελλάδα μετά την καταστροφή δεν έφεραν μαζί τους πλούτη, αλλά έφεραν κάτι βαθύτερο: εργατικότητα, πολιτισμό, αντοχή, πείσμα και δημιουργική δύναμη. Αυτή η προσφυγική δύναμη μεταμόρφωσε τη νεότερη Ελλάδα και αποτέλεσε έναν από τους πιο ζωντανούς πυλώνες της κοινωνικής και οικονομικής της ανασυγκρότησης.

Η εκπομπή κατέληξε σε ένα καθαρό συμπέρασμα: η μνήμη δεν πρέπει να εξαντλείται σε τελετές. Τα στεφάνια, οι δηλώσεις και οι επέτειοι έχουν αξία, αλλά δεν αρκούν. Η μνήμη πρέπει να γίνει παιδεία στα σχολεία, διπλωματία στα διεθνή φόρα, πίεση προς την Τουρκία και εθνική στρατηγική.

Διότι η αναγνώριση της Γενοκτονίας δεν είναι εκδίκηση. Δεν είναι μίσος. Είναι όρος ιστορικής αλήθειας. Και χωρίς αλήθεια, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική συμφιλίωση.