Μια άγνωστη και ιδιαίτερα συγκινητική ιστορία, που συνδέει την Τραπεζούντα, τη Ζάκυνθο και τη μακρινή Ζάμπια, αποκάλυψε ανήμερα του Δεκαπενταύγουστου ο ευρωβουλευτής Νικόλαος Φαραντούρης, κατά τη διάρκεια ζωντανής παρέμβασής του στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ.
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια ιστορική εικόνα της Παναγίας, την οποία διέσωσε από τον Πόντο ο πρόγονος του σημερινού Μητροπολίτη Ζάμπιας και Μοζαμβίκης Ιωάννη, μέσα στη δίνη των διωγμών και της Γενοκτονίας των Ποντίων.
Η εικόνα πέρασε μαζί με την οικογένεια από την Τραπεζούντα στη Ζάκυνθο και, πολλές δεκαετίες αργότερα, βρίσκεται πλέον στην καρδιά της Αφρικής, στη Ζάμπια, όπου φυλάσσεται ως πολύτιμο οικογενειακό και ιστορικό κειμήλιο.
Από την Τραπεζούντα στη Ζάκυνθο
Ο Νικόλαος Φαραντούρης μίλησε στον ΣΚΑΪ από τον Μητροπολιτικό Ναό της Αγίας Σοφίας στη Ζάμπια, λίγο πριν από την έναρξη της Θείας Λειτουργίας για τη μεγάλη εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Κατά τη διάρκεια της ζωντανής σύνδεσης, την προσοχή τράβηξε η εικόνα της Παναγίας που κρατούσε ο Jonathan, ένας νεαρός από τη Ζάμπια που, όπως ανέφερε ο ευρωβουλευτής, σπουδάζει στην Ελλάδα, στην Εκκλησιαστική Σχολή της Λαμίας.
Τότε ο Νικόλαος Φαραντούρης αποκάλυψε την ιστορία του κειμηλίου.
Όπως εξιστόρησε, πρόγονος του Μητροπολίτη Ζάμπιας και Μοζαμβίκης Ιωάννη ήταν ποντιακής καταγωγής και έφερε την εικόνα από την Τραπεζούντα, μετά τα δραματικά γεγονότα των διωγμών και της Γενοκτονίας.
Ξεριζωμένος από την πατρίδα του, έφτασε στη Ζάκυνθο, έχοντας μαζί του την εικόνα της Παναγίας. Το κειμήλιο πέρασε από γενιά σε γενιά και σήμερα βρίσκεται στα χέρια του Μητροπολίτη Ιωάννη, ο οποίος το έχει μεταφέρει μαζί του στη Ζάμπια.
«Μετά τα συγκλονιστικά γεγονότα, μετά τους διωγμούς και τη Γενοκτονία, έφτασε στη Ζάκυνθο ο προπάππος του, κουβαλώντας αυτή την εικόνα», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Νικόλαος Φαραντούρης, εξηγώντας ότι ο Μητροπολίτης τη διατηρεί ως οικογενειακό και ιστορικό κειμήλιο.
Η ιστορία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο συμβολισμό λόγω της ημέρας: πάνω σε αυτήν ακριβώς την εικόνα της Παναγίας θα τελούνταν η λειτουργία του Δεκαπενταύγουστου στη Ζάμπια.
Έτσι, ένα κειμήλιο που έφυγε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα από την ιστορική γη του Πόντου, μέσα στις τραγικές συνθήκες του ξεριζωμού, εξακολουθεί να βρίσκεται στο κέντρο της ορθόδοξης λατρείας χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά.
Δεκαπενταύγουστος με την ελληνική ομογένεια της Ζάμπιας
Ο ευρωβουλευτής βρέθηκε στη Ζάμπια στο πλαίσιο αποστολής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με αφορμή τις κρίσιμες εκλογές στη χώρα. Παρά τις πολιτικές υποχρεώσεις του, το πρωί του Δεκαπενταύγουστου βρέθηκε στον Μητροπολιτικό Ναό της Αγίας Σοφίας, προκειμένου να εκκλησιαστεί μαζί με την ελληνική κοινότητα και τους ορθόδοξους της χώρας.
Ο ίδιος έστειλε ευχές «σε όλο τον Ελληνισμό» και στους ορθόδοξους σε ολόκληρο τον κόσμο, σημειώνοντας ότι ήταν η πρώτη φορά που περνούσε τη μεγάλη εορτή της Παναγίας μακριά από την οικογένειά του.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην ελληνική παρουσία στη Ζάμπια. Σύμφωνα με όσα ανέφερε στην ΕΡΤ, σήμερα στη χώρα βρίσκονται περίπου 500 Έλληνες, αριθμός μικρότερος σε σχέση με το παρελθόν, όταν η κοινότητα ήταν πολυπληθέστερη και ιδιαίτερα ισχυρή.
Παρά τη μείωση του αριθμού των ομογενών, ο Φαραντούρης υπογράμμισε ότι η παρουσία και η επιρροή τους παραμένουν δυσανάλογα μεγάλες.
Μίλησε για Έλληνες που εργάστηκαν, δημιούργησαν και προόδευσαν στην Αφρική, αναπτύσσοντας στενές σχέσεις με τον τοπικό πληθυσμό, χωρίς –όπως τόνισε– αποικιοκρατική αντίληψη απέναντι στους κατοίκους της χώρας.
Το «καμπανάκι» Φαραντούρη προς την Αθήνα
Μέσα από την παρέμβασή του ο ευρωβουλευτής έστειλε παράλληλα σαφές μήνυμα προς την ελληνική Πολιτεία για την ανάγκη μεγαλύτερης στήριξης της ομογένειας.
Χαρακτήρισε την ελληνική διασπορά τεράστια εθνική δύναμη και κάλεσε την Αθήνα να στρέψει περισσότερο την προσοχή της στις ελληνικές κοινότητες του εξωτερικού.
«Υπάρχει μια τεράστια δυναμική στην ελληνική διασπορά και στην ομογένεια, την οποία πρέπει να τη φυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού», υπογράμμισε.
Όπως σημείωσε, η ομογένεια αποτελεί δύναμη και έρεισμα για τη μητροπολιτική Ελλάδα, όπως συνέβη πολλές φορές κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του Ελληνισμού.
Η εικόνα της Παναγίας από την Τραπεζούντα αποτελεί ίσως την ισχυρότερη απόδειξη αυτής της ιστορικής συνέχειας.
Πόντος – Ζάκυνθος – Ζάμπια. Τρεις τόποι που απέχουν μεταξύ τους χιλιάδες χιλιόμετρα, ενώθηκαν μέσα από την περιπέτεια μιας οικογένειας και μιας εικόνας που σώθηκε από τον ξεριζωμό.
Ένα κειμήλιο που έφυγε από την Τραπεζούντα μέσα στις δραματικές συνθήκες των διωγμών του ποντιακού Ελληνισμού, βρήκε καταφύγιο στη Ζάκυνθο και σήμερα βρίσκεται στην Αφρική, συνεχίζοντας να αποτελεί σημείο αναφοράς πίστης και ιστορικής μνήμης.
Και ανήμερα της Παναγίας, περισσότερο από έναν αιώνα μετά τον ξεριζωμό, η εικόνα από την Τραπεζούντα βρέθηκε και πάλι στο επίκεντρο της Θείας Λειτουργίας — αυτή τη φορά στη μακρινή Ζάμπια.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
