Στον Χορευτικό Όμιλο Ποντίων «Αντάμωμαν» στην Κοζάνη, η μνήμη του Πόντου συνάντησε τον σύγχρονο προβληματισμό για τον ρατσισμό, μέσα από ακόμη ένα βιωματικό εργαστήρι του προγράμματος «Κλειώ – Project C, Η Ιστορία των Ελλήνων του Πόντου ως Αντίδοτο στον Ρατσισμό».
Το εργαστήρι, όπως ανέδειξε σε ανάρτησή της η Έφη Κατσόγιαννου Τριανταφύλλου, είχε στο επίκεντρο ένα κρίσιμο ερώτημα: αν ο ρατσισμός είναι διαχρονικό φαινόμενο και πόσο κοντά – ή μέσα – μας βρίσκεται σήμερα. Η αφετηρία δεν ήταν άλλη από την ίδια την ιστορική διαδρομή των Ελλήνων του Πόντου και την εγκατάστασή τους στην Ελλάδα, μετά τον ξεριζωμό και τη Γενοκτονία.
Ρόλοι, Ιστορία και «μπαίνοντας στα παπούτσια του άλλου»
Με εργαλείο την ομαδοσυνεργατική μέθοδο, που στα βιωματικά εργαστήρια λειτουργεί πάντα ως καταλύτης, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να υποδυθούν ρόλους:
Νεότουρκοι, Πόντιοι, ντόπιοι, νεοπρόσφυγες, αλλά και δύο δημοσιογράφοι.
Μέσα από αυτή τη «σκηνή», τα ιστορικά γεγονότα δεν παρουσιάστηκαν θεωρητικά, αλλά αποδόθηκαν μέσα από την αυθόρμητη έκφραση, τη σύγκρουση, τις απορίες και τα συναισθήματα των ίδιων των συμμετεχόντων.
Το εργαστήρι στόχευσε στο να ξεχωρίσει:
-
το γεγονός από την άποψη,
-
την πληροφορία από την ερμηνεία,
-
την αντικειμενικότητα από την υποκειμενικότητα.
Κεντρική υπενθύμιση: κάθε τι που ακούμε ή διαβάζουμε οφείλουμε να το τοποθετούμε στο κοινωνικό, οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό του πλαίσιο. Χωρίς πλαίσιο, η Ιστορία γίνεται εύκολο εργαλείο για προκατάληψη αντί για γνώση.
«Ο ρατσισμός γιατρεύεται με γνώση»
Στο επίκεντρο του «Κλειώ – Project C» βρίσκεται μια καθαρή θέση: ο ρατσισμός δεν αντιμετωπίζεται με συνθήματα, αλλά με γνώση. Και η γνώση, όπως τονίστηκε, προκύπτει από την αλήθεια της Ιστορίας μας – ελεύθερη, χωρίς καθοδήγηση, χωρίς φόβο.
Όταν μπερδεύονται οι ρόλοι – όταν θύματα, απόγονοι θυμάτων ή κοινότητες που υπέστησαν διωγμούς αναλαμβάνουν ευθύνες που δεν τους αναλογούν – τότε ο κίνδυνος είναι να εγκλωβιστούμε στη θυματοποίηση και όχι στη διεκδίκηση.
Η μνήμη του Πόντου, σε αυτό το πλαίσιο, δεν λειτουργεί ως αφορμή για μίσος, αλλά ως υπόμνηση του πού μπορεί να οδηγήσει ο ρατσισμός και η αποανθρωποποίηση του «άλλου». Η εμπειρία της προσφυγιάς, της περιθωριοποίησης, αλλά και της ένταξης, γίνεται εργαλείο αυτογνωσίας και όχι κλειστός, πικρός φάκελος του παρελθόντος.
Ποιος μπαίνει στο κέντρο; Ο άνθρωπος ή τα συμφέροντα;
Ένα από τα πιο ουσιαστικά ερωτήματα που αναδείχθηκαν στο εργαστήρι ήταν: ποιον βάζουμε στο κέντρο;
– Τον Άνθρωπο;
– Τον εαυτό μας;
– Ή τα συμφέροντα;
Η Ιστορία των Ελλήνων του Πόντου, όπως αναδεικνύεται μέσα από το «Κλειώ – Project C», δείχνει δρόμο: από τη συλλογική δοκιμασία στη συλλογική ευθύνη, από τη μνήμη του τραύματος στην καλλιέργεια της εμπάθειας.
Στον Χορευτικό Όμιλο Ποντίων «Αντάμωμαν», εκεί όπου ο ποντιακός χορός και η παράδοση κρατούν ζωντανό το νήμα με τις χαμένες πατρίδες, το συγκεκριμένο εργαστήρι ήρθε να προσθέσει έναν ακόμη κρίκο: τη σύνδεση της Ιστορίας με τον σύγχρονο αγώνα απέναντι στον ρατσισμό.
Γιατί, όπως υπενθύμισαν οι συντελεστές, ο ρατσισμός δεν είναι πάντα κάπου «αλλού» – μπορεί να κρύβεται μέσα στις λέξεις, τις προκαταλήψεις, τις σιωπές μας. Και η Ιστορία των Ποντίων δεν είναι μόνο μνήμη· είναι και ένας καθρέφτης που μας υποχρεώνει να δούμε σήμερα ποιον και τι δικαιώνουμε με τη στάση μας.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
