«Και ήκουσα φωνής εκ του ουρανού…»

Ο κύριος Γκρι ταξίδεψε πρόσφατα στα μέρη του Εσθονού συνθέτη Αρβο Παρτ. Περισσότερα γι’ αυτό προσεχώς σε άλλη σελίδα, επί του παρόντος να πούμε μόνον αυτό: κοντά μία ώρα έξω από το Ταλίν, κοντά στις ακτές της Βαλτικής, εν μέσω ενός πυκνού δάσους, το Κέντρο Αρβο Παρτ γιορτάζει φέτος τα ενενηντάχρονα του συνθέτη. 

Ο κύριος Γκρι, στο δίωρο που πέρασε συνομιλώντας με υπευθύνους του Κέντρου, εντόπισε στο κατάστημα ένα νέο cd από την περίφημη ECM Records του Μάνφρεντ Αϊχερ: το «And I heard a voice», με θρησκευτικά έργα του Παρτ αποκλειστικά για φωνή, ερμηνευμένα έξοχα από ένα εσθονικό φωνητικό σύνολο που πριν από λίγα χρόνια έκανε ένα ωραίο πέρασμα και από το Μέγαρο Αθηνών, το Vox Clementis, υπό τη διεύθυνση του Εσθονού Γιαν-Αϊκ Τούλβε. 

Στον τοίχο με τις φωτογραφίες, στο Κέντρο, περιλαμβάνεται φωτογραφία του Παρτ με τον Τούλβε – όπως και με τον Αϊχερ, ο οποίος δεκαετίες πριν άκουσε τυχαία στο ραδιόφωνο μουσική του Παρτ, η οποία τον στοίχειωσε δίχως να γνωρίζει το παραμικρό για τον συνθέτη. Τότε, ο Παρτ είχε εγκαταλείψει την πατρίδα του εξαιτίας του κομμουνιστικού καθεστώτος και είχε εγκατασταθεί στο Βερολίνο με την οικογένειά του. Ο Αϊχερ τον εντόπισε και μαζί ηχογράφησαν για την ECM το άλμπουμ «Tabula Rasa», το 1984, με το οποίο ο Παρτ έγινε διάσημος στη Δύση. 

Το τωρινό άλμπουμ είναι κάτι σαν επιστροφή αλλά και άνοιγμα προς τα μπροστά. Κατανυκτικό, υποβλητικό, γαλήνιο, φέρει ακέραιη την προσωπική φιλοσοφία του συνθέτη, με τη γεμάτη οικονομία χρήση μουσικών φθόγγων και τη συνθήκη μιας βαθιά υπαρξιακής προσευχής, θεμελιωμένα όλα πάνω στον λόγο των Γραφών. 
Η μοναδική σύνθεση που δεν είναι γραμμένη αποκλειστικά για ανθρώπινη φωνή αλλά και για εκκλησιαστικό όργανο είναι το «Για τον Γιαν βαν Αϊκ», όπου, όπως γράφει η Κριστίνα Κέρβερ στο κομψό βιβλιαράκι του άλμπουμ, «το υπερφυσικό είναι το πιο φυσικό πράγμα – αυτή η ήσυχη αλήθεια πίστης φωλιάζει βαθιά στη μουσική του Αρβο Παρτ». 

Μια άλλη σύνθεση που περιλαμβάνεται εδώ, το «O Holy Father Nicholas», είχε γραφεί το 2021, για τα εγκαίνια του νέου ναού του Αγίου Νικολάου στο Ground Zero των Δίδυμων Πύργων (ο παλαιός είχε καταστραφεί την 11η Σεπτεμβρίου). 
Ξεχωρίζει επίσης το «Οταν άκουσα μια φωνή…» (2017), το μοναδικό θρησκευτικό έργο του Παρτ στα εσθονικά, βασισμένο σε εδάφιο της Αποκάλυψης: «Και ήκουσα φωνής εκ του ουρανού λεγούσης γράψον, μακάριοι οι νεκροί οι εν Κυρίω αποθνήσκοντες»…