Live Blog: Ελληνοτουρκικές σχέσεις και γεωπολιτικές ανακατατάξεις – υπάρχει χώρος για συμφωνία;

Καραγιάννης: Χωρίς όραμα για τη θάλασσα, η Ελλάδα κινδυνεύει

• Το 85% του παγκόσμιου εμπορίου γίνεται μέσω θαλάσσης, δεν υπάρχει στη χώρα μας εθνικό και γεωπολιτικό όραμα.
• Είναι ένα ναυτικό έθνος η Ελλάδα – ό,τι καλό συμβαίνει στην Ελλάδα αφορά τη θάλασσα. Το να επεκταθούμε προς τη θάλασσα, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, δεν είναι μόνο το παρόν, αλλά και το μέλλον της χώρας. Η Ελλάδα αλλιώς θα γίνει μία Ντίσνεϊλαντ, θα έρχονται οι ξένοι για να δουν το πώς ζούσαν κάποτε οι Έλληνες.
• Ποιος είναι ο ρόλος που πρέπει να παίξει η Ελλάδα τα επόμενα χρόνια, σύμφωνα με το πολιτικό προσωπικό της χώρας; Δεν μπορούμε να έχουμε φοβικό σύνδρομο και να λαμβάνουμε πάντα υπόψη το τι θέλει η Τουρκία. Πρέπει να δούμε εμπρός, να έχουμε ένα όραμα.
• Οι φρεγάτες είναι για να υπηρετηθεί ένα όραμα, να επεκταθούμε προς τη θάλασσα, η χώρα να παίξει κομβικό ρόλο στους κάθετους και οριζόντιους άξονες του εμπορίου.

Τσάκωνας: «Χρειάζεται αυτοπεποίθηση – η συζήτηση δεν σημαίνει αποδοχή»

• Η επέκταση των χωρικών υδάτων είναι το «μοναδικό» θέμα που υπάρχει επί δεκαετίες και συνεχίζει χωρίς συνέπειες.
• Ενας μύθος είναι ότι συζητούμε για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών και μετά τίποτα. Αντιθέτως, μπορούμε να μπαίνουμε σε συζητήσεις με παραγωγικά οφέλη.
• Η επιλεκτική επέκταση είχε αναφερθεί από τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη ως θετική εξέλιξη. Είναι χρήσιμο να σκεφτόμαστε έξω από το κουτί. Με την Τουρκία μπορούμε να συζητούμε ό,τι θέλουμε, χωρίς αυτό να σημαίνει αποδοχή της άλλης θέσης. Πρέπει να έχουμε μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.
• Σημασία έχει το πλαίσιο των διερευνητικών επαφών. Το πλαίσιο σήμερα είναι διαφορετικό από το 2002–2003, με την Τουρκία να βρίσκεται υπό πίεση. Από το 2004 μπήκαν σε ένα καθεστώς «συμβαίνουν για να συμβαίνουν».

Ο πρώην ανώτατος δικαστικός λειτουργός και πρώην πρωθυπουργός, Ιωάννης Σαρμάς, με τη σύζυγό του.

Φωτογραφίες: Νίκος Κοκκαλιάς

Τάσος Χατζηβασιλείου: Η Ελλάδα δημιούργησε τα κεκτημένα – η Τουρκία αρνείται το Διεθνές Δίκαιο

• Η Ελλάδα έχασε πολύτιμο χρόνο στη Λιβύη. Σήμερα η Αθήνα έχει ανοιχτό δίαυλο και με τις δύο πλευρές της Λιβύης.
• Ο στόχος της κυβέρνησης είναι δύσκολος αλλά σαφής: να εξουδετερώσει το πολιτικό μνημόνιο.
• Με την Αίγυπτο οι σχέσεις είναι στρατηγικής βαρύτητας και η κυβέρνηση έχτισε θετικά κεκτημένα.
• Εγινε Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός: είναι πλέον καταγεγραμμένος και δύσκολα αμφισβητήσιμος. Τα εθνικά θαλάσσια πάρκα αποτελούν ένδειξη κυριαρχίας.
• Οσο η Τουρκία αρνείται και αμφισβητεί τη λογική του Διεθνούς Δικαίου, τίποτα δεν μπορεί να προχωρήσει. Τα κράτη συνεννοούνται με βάση το Δίκαιο.
• Η Ελλάδα δημιούργησε τις συνθήκες για να καταστεί ενεργειακός κόμβος. Δεν έγινε από τύχη.

Η κατάμεστη αίθουσα κατά τη διάρκεια της συζήτησης

Βίντεο: Κωνσταντίνος Γεωργόπουλος

Γιάννης Βαληνάκης: Το Ελσίνκι δεν ήταν ιστορική ευκαιρία

• Για την πολιτική Σημίτη στο Ελσίνκι: η Κυπριακή Δημοκρατία θα εντασσόταν στην Ε.Ε. χωρίς προϋπόθεση επίλυσης – ακολούθησε το Σχέδιο Ανάν χωρίς να προηγηθεί διαπραγμάτευση.
• Ο Κώστας Σημίτης δεν είχε κρύψει τη στήριξή του στο Σχέδιο Ανάν. Στο τραπέζι υπήρχε η προϋπόθεση της Κύπρου.
• Δεύτερο σημείο: το πώς θα πάμε στο διεθνές δικαστήριο. Η Τουρκία δεν το αξιοποίησε, ευτυχώς.
• Τρίτο σημείο: οι διερευνητικές επαφές και ο διάλογος για τα μίλια – πόσα θέλει και πόσα ανέχεται η Τουρκία να διευρύνουμε στα χωρικά μας ύδατα. Το Ελσίνκι και ο μύθος περί «ιστορικής ευκαιρίας» δεν υπάρχουν.
• Οι θαλάσσιες ζώνες πρέπει να αντιμετωπίζονται ενιαία από την Ελλάδα. Είτε 12 μίλια είτε ΑΟΖ είναι το ίδιο. Η ελληνική επιδίωξη πρέπει να είναι η ΑΟΖ.
• Είμαστε υπέρ το δέον προσεκτικοί. Δεν είμαι οπαδός των 12 μιλίων ως μαγικής λύσης.

Μάνος Καραγιάννης: Οι μύθοι του Ελσίνκι και η πραγματική Τουρκία

• Το Ελσίνκι βασίστηκε σε μια προβληματική υπόθεση εργασίας: τον εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας.
• Δεν έχω πειστεί ότι η Τουρκία είναι ευρωπαϊκή χώρα. Δεν υπήρχε καμία περίπτωση να ενταχθεί στην Ε.Ε. Η Τουρκία δεν είναι τα παράλια, αυτό είναι ένα μικρό κομμάτι της – ο μύθος ότι το Ελσίνκι θα οδηγούσε σε εξευρωπαϊσμό της Τουρκίας.
• Ενας ακόμη μύθος ήταν ότι μπορούν να λυθούν τα προβλήματα μετά τα Ιμια. Η Τουρκία ζητά πράγματα που δεν μπορούμε να αποδεχθούμε, και πιστεύω ότι εννοούν όσα λένε.
• Αλλος μύθος είναι η ύπαρξη νομοτελειών στην Ιστορία. Γιατί την αντιμετωπίζουμε τόσο ολοκληρωτικά; Μια ευκαιρία παρουσιάστηκε από συγκυρίες, όχι ως «θεόσταλτο δώρο», και μιλήσαμε για ενεργειακή θωράκιση της χώρας.
• Στην Τουρκία δεν υπάρχει καν συζήτηση για την επίλυση των Ελληνοτουρκικών. Αυτό πρέπει να μας προβληματίσει.

Παναγιώτης Τσάκωνας: Η Ελλάδα διαμορφώνει στρατηγική όταν συνδέει το ευρωπαϊκό πλαίσιο με τα Ελληνοτουρκικά

• Στις σχολές πρόσληψης των Ελληνοτουρκικών στην Ελλάδα, 2–3 κινούνται προς την κατεύθυνση της επίλυσης, ενώ υπάρχει και η κουλτούρα αναβλητικότητας: η επίλυση μετατίθεται στους επόμενους. Υπάρχει και η αντίληψη του μη διαλόγου με την Τουρκία.
• Μετά την εποχή του Ελσίνκι, οι δύο πρώτες σχολές χαρακτηρίζουν την ελληνκή εξωτερική πολιτική, ανάλογα με τη συγκυρία.
• Πριν το Ελσίνκι, η ελληνική πλευρά δημιούργησε τις συνθήκες για να περάσουν ζητήματα που δεν τα περίμενε κανείς.
• Το σημαντικότερο επίτευγμα ήταν η σύνδεση τριών παραμέτρων: της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας, της ένταξης της Κύπρου και της επίλυσης των ελληνοτουρκικών διαφορών στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου.

Εικόνες από την εκδήλωση

Φωτογραφίες: Νίκος Κοκκαλιάς

Τάσος Χατζηβασιλείου: Η Τουρκία δεν ανταποκρίθηκε ποτέ στις δεσμεύσεις της Ευρώπης

• Η οθωμανική αυτοκρατορία δεν υπάρχει πια, άρα η Τουρκία δεν μπορεί να προβάλλει τέτοιες αξιώσεις.
• Αν μιλάμε για χαμένες ευκαιρίες, τις συνδέω με τις στιγμές που η Τουρκία επιχείρησε να προσεγγίσει την Ευρώπη ή να απομακρυνθεί από αυτή.
• Το Ελσίνκι δημιούργησε θετικό μομέντουμ: τότε η Τουρκία επιθυμούσε καλή σχέση με την Ε.Ε. όσο ποτέ άλλοτε, αλλά δεν ανταποκρίθηκε στις δεσμεύσεις της.
• Στον διάβα της Μεταπολίτευσης όλες οι κυβερνήσεις έπραξαν ορθά συνομιλώντας με την Τουρκία.

Γιάννης Βαληνάκης: Η Τουρκία θέλει να αλλάξει τα σύνορα. Ποιος θα τη σταματήσει;

• Οταν μιλάμε για χαμένες ευκαιρίες πρέπει να βλέπουμε το πρόβλημα.
• Μετά την ήττα των Ιμίων άλλαξαν τα δεδομένα: αν υπάρξει προσφυγή στη Χάγη, αυτή θα αφορά και τα ζητήματα που θέτει η Τουρκία, τα οποία αγγίζουν εθνική κυριαρχία. Από το 1996 υπάρχει αμφισβήτηση ελληνικού εδάφους.
• Η Ελλάδα είναι ευτυχής στα σύνορά της, η Τουρκία όχι: η Αγκυρα επιδιώκει αλλαγή συνόρων και το δηλώνει ξεκάθαρα. Προηγείται αυτό και ακολουθεί η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
• Το σημείο εκκίνησης πρέπει να είναι η άρση των τουρκικών διεκδικήσεων επί ελληνικού εδάφους. Το ερώτημα είναι ποιος θα σταματήσει την Τουρκία.
• Η στρατηγική αποτροπής δεν έχει αποτρέψει την Τουρκία από τις διεκδικήσεις της.
• Η πραγματική ευκαιρία ήταν η εποχή του Κωνσταντίνου Καραμανλή, όταν υπήρχε ολοκληρωμένη στρατηγική.

Συντονίζει ο Κωνσταντίνος Φίλης

Αλέξης Παπαχελάς: Τα εργαλεία για την εξωτερική πολιτική έχουν «σκουριάσει»  

Λαμβάνοντας τον λόγο ο διευθυντής της «Καθημερινής» Αλέξης Παπαχελάς επισήμανε πως στη συζήτηση δίνουν το «παρών» άνθρωποι οι οποίοι έχουν χειριστεί τα ελληνοτουρκικά σε κρίσιμες στιγμές τις τελευταίες δεκαετίες και προσωπικότητες που γνωρίζουν την ιστορία των ελληνοτουρκικών και μπορούν να «φωτίσουν» την παρούσα κατάσταση και τις προοπτικές. 

«Είναι μια σημαντική, αν θέλετε, συγκυρία, με την έννοια ότι ζούμε σε έναν κόσμο ο οποίος αλλάζει, γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτος, όλο και πιο επικίνδυνος. Ολοι μας νιώθουμε ότι τα εργαλεία τα οποία έχουμε για την εξωτερική πολιτική έχουν σκουριάσει γιατί οι αλλαγές είναι τόσο ραγδαίες και η αβεβαιότητα τόσο μεγάλη που πραγματικά δεν έχει καν νόημα να βασιστείς σε πράγματα που τα θεωρούσες δεδομένα δέκα, είκοσι χρόνια πριν… Ακόμα και πέντε χρόνια πριν. Και αυτό νομίζω ότι είναι ένα κάτι το οποίο είναι πρωτοφανές, κάτι που συμβαίνει κάθε πενήντα ή εξήντα χρόνια», σημείωσε ο Αλέξης Παπαχελάς. 

«Ταυτόχρονα βέβαια πρέπει να πω ότι αυτό που θέλουμε σαν εφημερίδα και το κάνουμε πάντα, ελπίζω, είναι έναν διάλογο πολιτισμένο, μετριοπαθή. Θεωρούμε πάντα, παγίως, ότι δεν υπάρχουν προδότες και πατριώτες. Υπάρχουν άνθρωποι με διαφορετικές απόψεις για αυτά τα ζητήματα και ότι, ειδικά στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, είναι πάρα πολύ σημαντικό να υπάρχει και ένας διάλογος ο οποίος αφορά την πραγματικότητα χωρίς κραυγές, χωρίς ύβρεις. Για αυτό είμαι πολύ χαρούμενος σήμερα που έχουμε ένα εξαιρετικό πάνελ, με ανθρώπους που εκφράζουν πολύ διαφορετικές απόψεις μεταξύ τους, και ορισμένοι εξ αυτών έχουν χειριστεί τα ζητήματα αυτά και γενικώς γνωρίζουν τα θέματα σε βάθος». 

«Και βέβαια χαίρομαι που έχουμε μαζί μας τον Κωνσταντίνο Φίλη, μαζί με τον Μανώλη Κωστίδη έχουμε γίνει μια αχώριστη παρέα που ασχολούμαστε με τα ελληνοτουρκικά από τις επτά το πρωί μέχρι αργά το βράδυ, και γενικά χαίρομαι γιατί νομίζω ότι η εφημερίδα έχει ανοίξει δρόμο σε αυτές τις συζητήσεις και σε αυτό τον διάλογο». 

Ο Κωνσταντίνος Φίλης, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, προετοιμάζει το έδαφος για τη συζήτηση που θα ακολουθήσει.

Παρέμβαση από τρεις πρώην ΥΠΕΞ

Στο τέλος της συζήτησης, τρεις πρώην υπουργοί θα κάνουν ολιγόλεπτη παρέμβαση.

• Ευάγγελος Αποστολάκης: Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας (Ιανουάριος 2019 – Ιούλιος 2019)
• Τάσος Γιαννίτσης: Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας (Φεβρουάριος 2004 – Μάρτιος 2004)
• Χρήστος Ροζάκης: Υφυπουργός Εξωτερικών‎ της Ελλάδας (Σεπτέμβριος 1996 –  Φεβρουάριος 1997)

Οι ομιλητές της εκδήλωσης

• Τάσος Χατζηβασιλείου, βουλευτής Ν.Δ., πρ. υφυπουργός Εξωτερικών,
  επίκουρος καθηγητής Διεθνών Σχέσεων
• Γιάννης Βαληνάκης, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων, πρ. υφυπουργός
  Εξωτερικών
• Μάνος Καραγιάννης, καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας, Πανεπιστήμιο
  Μακεδονίας / King’s College London
• Παναγιώτης Τσάκωνας, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Σπουδών
  Ασφάλειας, Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Συντονίζει ο Κωνσταντίνος Φίλης, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων.

Προλογίζει ο Αλέξης Παπαχελάς, διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή».

Ελληνοτουρκικές σχέσεις και γεωπολιτικές ανακατατάξεις: Υπάρχει χώρος για συμφωνία;

Η αναζωπύρωση της έντασης στο Αιγαίο, οι διαρκείς μεταβολές στη Μέση Ανατολή και η νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου τροφοδοτούν ένα κρίσιμο ερώτημα: μπορούν Αθήνα και Αγκυρα να κινηθούν προς μια σταθερή κατανόηση ή η γεωπολιτική συγκυρία ωθεί αναπόφευκτα σε ανταγωνισμό;

Η συζήτηση επιχειρεί να φωτίσει τα όρια, τους κινδύνους και τις δυνατότητες μιας συμφωνίας.

Στη συζήτηση συμμετέχουν κορυφαίοι αναλυτές και διπλωματικοί παρατηρητές με πείρα στα Ελληνοτουρκικά και στη γεωπολιτική των Βαλκανίων και της Ανατολικής Μεσογείου. 

Από εδώ θα παρακολουθήσετε το live blogging της εκδήλωσης.