Παραδοσιακό «ραντεβού» στους Αμπελόκηπους Θεσσαλονίκης δίνει την Τρίτη 30 Δεκεμβρίου 2025, μετά τις 17:30, το έθιμο των Μωμόγερων, ένα από τα πιο ζωντανά δρώμενα του Δωδεκαημέρου που έφεραν μαζί τους οι πρόσφυγες, από τον Εύξεινο Πόντο.
Την παρουσίαση αναλαμβάνει ο Μορφωτικός Πολιτιστικός Σύλλογος Σκήτης «Εύξεινος», έπειτα από πρόσκληση του Πολιτιστικού Ποντιακού Συλλόγου Αμπελοκήπων – Μενεμένης «Καΐστι». Η έναρξη έχει προγραμματιστεί από τα γραφεία του Συλλόγου, Γιαννακοπούλου 12 (κέντρο Επταλόφου), με την ομάδα να ξεκινά από εκεί και να «απλώνεται» στη συνέχεια σε δρόμους και πλατείες της περιοχής.
Σε ανακοίνωσή του, ο Σύλλογος «Καΐστι» τονίζει ότι «η χρονιά πολιτιστικά δεν τελείωσε», υπογραμμίζοντας πως η διοργάνωση γίνεται με δικές του δυνάμεις, ως πράξη μερακιού και αγάπης για την αναβίωση εθίμων και ως ανάγκη να κρατηθεί ζωντανός ο δεσμός του χθες με το σήμερα – και να περάσει στο αύριο.
Το δρώμενο των Μωμόγερων περιγράφεται ως έθιμο με ρίζες από την αρχαιότητα, που στον Πόντο απέκτησε χριστιανικό χαρακτήρα. Διατηρήθηκε μετά τον ξεριζωμό και τελείται στο Δωδεκαήμερο (Χριστούγεννα – Θεοφάνεια), με αναφορά στην προέλευσή του από τα Λιβερά.
Στην καρδιά της παράστασης βρίσκονται οι βασικοί ρόλοι και οι συμβολισμοί τους: δώδεκα χορευτές, όσοι και οι μήνες του χρόνου, η «νύφη» ως σύμβολο γης και γονιμότητας, η πάλη νέου και γέρου που αποτυπώνει αλληγορικά τη σύγκρουση παλιού και νέου, και ο «αστυνόμος» ως εικόνα τάξης και πολιτείας. Όλα μαζί συνθέτουν ένα ευχετηριακό, λαϊκό και συχνά κωμικό θέαμα, με τραγούδι, χορό και έντονη συμμετοχή του κόσμου.
Οι διοργανωτές καλούν τους κατοίκους να βγουν στις γειτονιές, να παρακολουθήσουν και να συμμετάσχουν στην «πατινάδα», σε μια διαδρομή ευχών για καλοτυχία, με μουσική, γέλιο και χορό στην αγορά και στις πλατείες των Αμπελοκήπων.
Υπενθυμίζεται ότι το έθιμο είναι εγγεγραμμένο από το 2013 στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας και από το 2015 είναι καταχωρημένο ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας στην UNESCO.
