Πυρκαγιές 2025: Το θρίλερ της 12ης Αυγούστου

Η πέμπτη χειρότερη χρονιά από το 2006 ήταν η φετινή όσον αφορά το σύνολο των καμένων εκτάσεων και το σύνολο των πυρκαγιών που ξέσπασαν στη χώρα. Μάλιστα τη 12η Αυγούστου ο κρατικός μηχανισμός λειτούργησε στα όριά του για να αντιμετωπίσει ταυτόχρονες μεγάλες πυρκαγιές σε διάφορα σημεία της χώρας.

Σύμφωνα με την ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2025 που διενεργήθηκε από το WWF Ελλάς και την πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, η έκταση των καμένων εκτάσεων τη φετινή αντιπυρική περίοδο ανήλθε σε 478.280 στρέμματα, ενώ τα περιστατικά χαρτογραφημένων πυρκαγιών από το σύστημα EFFIS σημείωσαν αύξηση κατά 39% σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2006-2024. Αν συνυπολογιστούν και οι μικρές πυρκαγιές που δεν περιλαμβάνονται στα δεδομένα του EFFIS, η πραγματική έκταση που κάηκε φέτος ξεπερνά τις 500.000 στρέμματα. Χειρότερες χρονιές από τη φετινή ήταν μόνο το 2007, το 2012, το 2021 και το 2023.

Στο «κόκκινο» 173 δήμοι για δασικές πυρκαγιές

Οπως προκύπτει από τα στοιχεία, οι 18 μεγαλύτερες από τις 9.143 φωτιές που καταγράφηκαν και φέτος από την πυροσβεστική ήταν υπεύθυνες για το 87% των συνολικών καμένων εκτάσεων. Οι τέσσερις από αυτές συνέβησαν τη 12η Αυγούστου, όταν η Πρέβεζα, η Χίος, η Αχαΐα και η Ζάκυνθος καίγονταν ταυτόχρονα δοκιμάζοντας τις αντοχές της πυροσβεστικής και των υπόλοιπων κρατικών υπηρεσιών.

 Οι 18 μεγάλες (> 5.000 στρέμματα) πυρκαγιές

Κατά την αντιπυρική περίοδο του 2025 κάηκαν ξανά –σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών– 131.150 στρέμματα. Το στοιχείο αυτό είναι πολύ κρίσιμο καθώς μειώνει σημαντικά τη δυνατότητα της φυσικής αναγέννησης πολλών εκ των οικοσυστημάτων αυτών που κάηκαν πολλαπλώς.

Η πλειονότητα των πολλαπλά καμένων εκτάσεων εντοπίζεται στις πυρκαγιές της Χίου, των Κυθήρων, της Ζακύνθου και της Ανατολικής Αττικής. Σε όλες αυτές τις πυρκαγιές, η βλάστηση των δασικών εκτάσεων βρισκόταν υπό φυσική αναγέννηση. Αξίζει να σημειωθεί ότι η μεγαλύτερη οικολογική επίπτωση των πολλαπλά καμένων εκτάσεων εντοπίζεται στην περιοχή της Ανατολικής Αττικής, όπου η βλάστηση έχει υποβαθμιστεί από τουλάχιστον 3 σημαντικές πυρκαγιές τα τελευταία 20 έτη.

«Ακόμη πιο γοργά βήματα»

Οπως προκύπτει, ο κρατικός μηχανισμός δεν κατέρρευσε και έφερε σε πέρας το έργο του. Οπως λέει στην «Κ» ο υπεύθυνος χερσαίου προγράμματος του WWF Ελλάς, Νίκος Γεωργιάδης «παρά τα πολλά περιστατικά και τον μεγάλο αριθμό καμένων εκτάσεων το σύστημα δούλεψε καλύτερα από κάθε άλλη φορά. Αναγνωρίζουμε ότι κάποια πράγματα τα οποία ζητούσαμε έχουν γίνει πράξη. Αυτό που θέλουμε είναι να γίνουν ακόμη πιο γοργά βήματα γιατί η κλιματική αλλαγή χειροτερεύει την κατάσταση ολοένα και περισσότερο».

Φέτος έγινε αποτελεσματικότερη χρήση δορυφορικών δεδομένων για τον εντοπισμό «θερμών» σημείων

Στα θετικά, σύμφωνα με την έκθεση, προσμετρώνται η αποτελεσματική αρχική απόκριση του μηχανισμού δασοπυρόσβεσης στις περισσότερες περιπτώσεις και η αποδοτική δράση των επίγειων δυνάμεων κατά τη διάρκεια της νύχτας, με την αξιοποίηση πεζοπόρων τμημάτων. Θετική κρίνεται και η επίσημη κινητοποίηση των εθελοντικών ομάδων δασοπυρόσβεσης.

Αισθητή ήταν και η βελτίωση του τρόπου διερεύνησης των αιτιών σημαντικών πυρκαγιών, κάτι που οδήγησε στην αποφυγή δικαστικών πλανών με χαρακτηριστική περίπτωση αυτή της πυρκαγιάς στην Πάτρα. Φέτος, επίσης, είχαμε την υψηλότερη αναλογία συλλήψεων προς περιστατικά της τελευταίας δεκαετίας, ενώ έγινε αποτελεσματικότερη χρήση δορυφορικών δεδομένων για τον εντοπισμό «θερμών» σημείων. 

Οι μεγάλες πυρκαγιές

Οι τέσσερις μεγαλύτερες πυρκαγιές της φετινής αντιπυρικής περιόδου ήταν οι ακόλουθες:

Πυρκαγιές στη Χίο τον Ιούνιο και τον Αύγουστο

Η μεγαλύτερη σε έκταση πυρκαγιά της φετινής αντιπυρικής περιόδου ξέσπασε στις 12 Αυγούστου και έκαψε 66.560 στρέμματα. Μαζί με τα 47.897 στρέμματα που κάηκαν στην πυρκαγιά της 22ης Ιουνίου υπολογίζεται ότι κάηκε το 13,6% της συνολικής έκτασης του νησιού.

Γιατί κάηκε δύο φορές η Χίος

Οι πυρκαγιές της Χίου έπληξαν το 16,6% της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 «Βόρεια Χίος» που περιλαμβάνει την οροσειρά του Πεληναίου. Πολλές περιοχές έχουν καεί ξανά στο παρελθόν, καθιστώντας δύσκολη τη φυσική αναγέννηση.

Πυρκαγιά στον Φενεό

Η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 22 Ιουλίου και έκαψε 15.789 στρέμματα, τα οποία ήταν κυρίως εκτάσεις με ελατοδάσος. Με αυτό το δεδομένο, η πυρκαγιά του Φενεού μπορεί να χαρακτηριστεί η πιο σημαντική της φετινής αντιπυρικής περιόδου από οικολογική σκοπιά, καθώς έκαψε κυρίως δασικές εκτάσεις σε ποσοστό κοντά στο 85%.

Η πυρκαγιά του Φενεού επηρέασε 8.120 στρέμματα της συνολικής έκτασης δύο περιοχών Natura που αποτελούν δύο από τις πιο σημαντικές ορεινές ζώνες της Πελοποννήσου, οι οποίες φιλοξενούν εκτεταμένα δάση κεφαλληνιακής ελάτης, μαύρης πεύκης και πλατύφυλλων δασών, καθώς και υποαλπικά λιβάδια και βραχώδεις σχηματισμούς, προσφέροντας ποικιλία οικοτόπων για τη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής. Και στις δύο περιοχές απαντώνται πολλά σπάνια και ενδημικά φυτικά είδη, ενώ η πανίδα περιλαμβάνει σημαντικά αρπακτικά πουλιά, όπως φιδαετούς και χρυσαετούς, καθώς και σημαντικά θηλαστικά και ερπετά.

Πυρκαγιά στη Ζάκυνθο

Η πυρκαγιά ξέσπασε στις 12 Αυγούστου και έκαψε 24.720 στρέμματα. Η πυρκαγιά της Ζακύνθου επηρέασε 2.680 στρέμματα της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 «Δυτικές και Βορειοδυτικές Ακτές Ζακύνθου» που είναι μια από τις πιο σημαντικές παράκτιες ζώνες του Ιονίου, με ιδιαίτερη οικολογική και φυσιολατρική αξία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η χερσαία ζώνη, που περιλαμβάνει εκτεταμένες αμμώδεις παραλίες, βραχώδεις ακτές, παράκτιους λόφους και θαμνώνες, καθώς και λιβάδια κοντά στην ακτή. Αυτή η ζώνη αποτελεί κρίσιμο ενδιαίτημα για την απειλούμενη θαλάσσια χελώνα Caretta caretta, ενώ φιλοξενεί επίσης σπάνια παράκτια φυτά και πουλιά.

Πυρκαγιά στην Κερατέα

Η πυρκαγιά ξεκίνησε στις 8 Αυγούστου και έκαψε 15.790 στρέμματα. Τα 12.930 αφορούν σε φυσική –κατά κύριο λόγο δασική– βλάστηση. Σε αυτή την έκταση φύονταν και λόχμες αρκεύθου, που αποτελεί είδος χωρίς μηχανισμούς φυσικής αναγέννησης ύστερα από φωτιά και αναμένεται να δυσκολευτεί αρκετά να ανακάμψει χωρίς ανθρώπινη βοήθεια.

Η πυρκαγιά επηρέασε 6.360 στρέμματα της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000 «Περιοχή Λεγραινών – Νησίδα Πατρόκλου». Η περιοχή χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα από τη χερσαία της ζώνη, που περιλαμβάνει φρύγανα Sarcopoterium spinosum, δενδρώδεις εκτάσεις και θαμνώνες (matorrals) με είδη αρκεύθων (Juniperus spp.) και πευκοδάση με ενδημικά είδη. Αυτή η ζώνη αποτελεί κρίσιμο ενδιαιτήματα για σημαντικά είδη ορνιθοπανίδας, όπως ο σπιζαετός (Aquila fasciata) και ο μύχος (Puffinus yelkouan). 

Περίπου 70% της έκτασης της φετινής πυρκαγιάς στην Ανατολική Αττική έχει καεί ξανά τουλάχιστον μία φορά μέσα στα τελευταία 20 έτη

Και στην πυρκαγιά της Ανατολικής Αττικής, όπως σημειώνεται στην έκθεση, υπάρχουν περιοχές που έχουν ήδη υποστεί μεγάλη οικολογική υποβάθμιση από αλλεπάλληλες πυρκαγιές τα τελευταία 20 έτη, εξαντλώντας έτσι σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα της φύσης να αναγεννηθεί από μόνη της κυρίως όσον αφορά τα πευκοδάση της περιοχής και φυσικά τις λόχμες αρκεύθων. Συγκεκριμένα, περίπου 70% της έκτασης της φετινής πυρκαγιάς στην Ανατολική Αττική έχει καεί ξανά τουλάχιστον 1 φορά μέσα στα τελευταία 20 έτη.