Μια απρόσμενη στιγμή στον τηλεοπτικό αέρα της Τραπεζούντας άνοιξε ξανά τη συζήτηση για τις ελληνικές ρίζες στον ιστορικό Πόντο και για τη ζωντανή παρουσία της ποντιακής διαλέκτου σε τμήματα της περιοχής.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του τουρκικού τηλεοπτικού σταθμού Secim Ozel, δημοσιογράφος βρέθηκε σε πολυσύχναστο σημείο της Τραπεζούντας και συνομίλησε με κατοίκους. Κατά τη διάρκεια της καταγραφής, δύο ηλικιωμένοι άνδρες εμφανίζονται να μιλούν χωρίς περιστροφές για την καταγωγή τους, με τον έναν να δηλώνει κατηγορηματικά ότι είναι «Ρουμ» και ότι «είμαστε Ρωμιοί, δεν το αρνούμαστε», αποδίδοντας ευθέως ελληνική καταγωγή στην οικογένειά του.
Το περιστατικό, όπως παρουσιάζεται, έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά δημοσίων αναφορών που κατά καιρούς έχουν προκαλέσει αίσθηση στην Τουρκία, καθώς αγγίζουν ζητήματα ταυτότητας, καταγωγής και ιστορικής μνήμης σε περιοχές με βαθύ ελληνικό παρελθόν. Το ότι υπάρχουν χιλιάδες αν όχι εκατομμύρια ελληνικής καταγωγής πολίτες στην ευρύτερη περιοχή του Πόντου, είναι αλήθεια, το ερώτημα είναι πόσοι ακριβώς.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπενθυμίζουμε ότι το 2019 είχε καταγραφεί δημόσια δήλωση του δημάρχου, ο οποίος ανήκε στο κυβερνών κόμμα AKP –απευθυνόμενος σε γυναίκα από την επαρχία της Τραπεζούντας– φέρεται να είπε πως το τουρκικό κράτος «την έκανε μουσουλμάνα», ενώ ήταν ελληνικής καταγωγής. Η αναφορά αυτή παρουσιάζεται ως ένδειξη ότι ακόμη και σε επίσημο λόγο «ξεφεύγουν» παραδοχές για το πολυεθνοτικό υπόβαθρο της περιοχής.
Παράλληλα, γίνεται λόγος για ανθρώπους που, μέχρι σήμερα, διατηρούν στοιχεία γλώσσας και παράδοσης, με αναφορές στη χρήση της ποντιακής ελληνικής διαλέκτου στον Πόντο. Αν και αναγνωρίζονται ως Μουσουλμάνοι σήμερα, έχουν ρίζες στην ιστορική ελληνορθόδοξη κοινότητα της περιοχής”.
Δύο πράγματα αξίζουν της προσοχής μας.
Πρώτον, υπάρχουν πολλές εθνότητες (Μιλιέτ τα ονομάζουν οι Τούρκοι) εντός της σημερινής Τουρκίας, τα μέλη των οποίων δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια διότι δεν έχει δημοσιευθεί ποτέ πραγματική απογραφή της Τουρκίας.
Δεύτερον, το έδαφος «μιλάει». Οι ανασκαφές και τα αρχαιολογικά ευρήματα —βυζαντινές εκκλησίες, αρχαίοι ελληνικοί ναοί, αγάλματα, επιγραφές— επαναφέρουν καθημερινά μπροστά στα μάτια όλων, το ιστορικό βάθος της ελληνικής παρουσίας. Κι αυτό, όσο βγαίνει στο φως, δυναμώνει σε πολλούς το αίσθημα ότι πατούν σε τόπο που κουβαλά μνήμη αιώνων.
