Με αφορμή τη 19η Μαΐου, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, η συγγραφέας Πόπη Μπαλαμώτη-Σπιτά έστειλε προς δημοσίευση ένα συγκλονιστικό απόσπασμα από το ιστορικό μυθιστόρημά της «Η Οδύσσεια των Ξεριζωμένων», αποτυπώνοντας με δραματικό και ανθρώπινο τρόπο τον βίαιο αφανισμό και τον ξεριζωμό του Ποντιακού Ελληνισμού.
Το κείμενο μεταφέρει τον αναγνώστη στις σκοτεινές ημέρες των εκτοπισμών, εκεί όπου άνδρες, γυναίκες και παιδιά οδηγούνται κάτω από την απειλή του βούρδουλα στις ατελείωτες πορείες θανάτου, χωρίς να γνωρίζουν προορισμό ή ελπίδα επιστροφής.
Κεντρικό πρόσωπο του αποσπάσματος είναι ο νεαρός Λεωνίδας, ο οποίος, μέσα στη δίνη της σφαγής και της καταστροφής, χάνει κάθε επαφή με την οικογένειά του και ακολουθεί μαζί με τους υπόλοιπους Έλληνες της Κερασούντας τον δρόμο της εξορίας.
Η εικόνα που σκιαγραφείται είναι συγκλονιστική: ορφανά παιδιά να κλαίνε απαρηγόρητα, γυναίκες να μοιρολογούν τους νεκρούς συγγενείς τους, άνθρωποι πεινασμένοι, ξυπόλητοι και χτυπημένοι να περπατούν ασταμάτητα μέσα στην εξάντληση και τον τρόμο.
Η συγγραφέας περιγράφει με έντονο ρεαλισμό τον αφανισμό των ακμαζόντων ελληνικών κοινοτήτων του Πόντου – μεταλλουργών, καπνεμπόρων, ξυλεμπόρων και φουντουκοπαραγωγών – που μέσα σε λίγες ημέρες μετατράπηκαν σε αιχμαλώτους δίχως πατρίδα και δίχως μέλλον.
Ξεχωριστή θέση στο αφήγημα έχει ο μικρός Κοσμάς, ένα εννιάχρονο παιδί από την Κασσιόπη, που είδε τους γονείς του να σφαγιάζονται μπροστά στα μάτια του από τους τσέτες. Η σχέση που αναπτύσσει με τον Λεωνίδα μέσα στη φρίκη της εξορίας γίνεται ένα σύμβολο ανθρώπινης αλληλεγγύης και επιβίωσης απέναντι στην απόλυτη βαρβαρότητα.
Το απόσπασμα αποτυπώνει με ωμότητα τις πρακτικές εξόντωσης των χριστιανικών πληθυσμών από τους Νεότουρκους: πορείες εξάντλησης χωρίς νερό και τροφή, εγκατάλειψη αρρώστων στην ερημιά, ξυλοδαρμούς, λεηλασίες και εικόνες ασύλληπτης βίας που χρησιμοποιούνταν ως μέσο τρομοκράτησης των εκτοπισμένων.
Ιδιαίτερα σκληρές είναι οι σκηνές όπου μια έγκυος γυναίκα βρίσκεται δολοφονημένη δίπλα στον δρόμο, ένας άνδρας σκοτώνεται για τα χρυσά του δόντια και ένα βρέφος συντρίβεται μπροστά στα μάτια της μητέρας του από Τούρκο φρουρό.
Η συγγραφέας δεν εστιάζει μόνο στη φυσική εξόντωση, αλλά και στην ψυχολογική κατάρρευση των ανθρώπων. Ο θρήνος σταδιακά μετατρέπεται σε βουβό πόνο, σε εξάντληση και σε μια απέραντη αίσθηση εγκατάλειψης.
Συγκλονιστική είναι και η αναφορά στη δίψα των εκτοπισμένων. Οι Νεότουρκοι επέτρεπαν ελάχιστο νερό κάθε τρεις ημέρες, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να πεθαίνουν στον δρόμο για μια χούφτα νερό. Μέσα σε αυτή την κόλαση, ο μικρός Κοσμάς επινοεί έναν τρόπο να βρέχει τα μανίκια της μάλλινης φανέλας του για να ξεδιψά ο ίδιος και ο Λεωνίδας στα ενδιάμεσα της διανομής.
Το ιστορικό αυτό απόσπασμα λειτουργεί ως ζωντανή υπενθύμιση της τραγωδίας του Ποντιακού Ελληνισμού και της βίαιης εκρίζωσης χιλιάδων ανθρώπων από τις πατρογονικές τους εστίες.
Μέσα από τη λογοτεχνική αφήγηση, η Πόπη Μπαλαμώτη-Σπιτά επιχειρεί να διασώσει όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά και το ανθρώπινο βίωμα της Γενοκτονίας: τον φόβο, τη μοναξιά, την πείνα, τη δίψα, την απώλεια, αλλά και τη βαθιά ανάγκη των ανθρώπων να κρατηθούν ο ένας από τον άλλο για να επιβιώσουν.
Σε μια ημέρα όπως η 19η Μαΐου, το κείμενο αυτό έρχεται να υπενθυμίσει πως πίσω από τους αριθμούς των θυμάτων υπήρχαν πρόσωπα, οικογένειες, παιδιά και ζωές που ξεριζώθηκαν βίαια από τη γη του Πόντου, αφήνοντας πίσω τους μια ανοιχτή ιστορική πληγή που εξακολουθεί να ζητά μνήμη και δικαίωση.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
