Αρθρο του Χρήστου Μεγάλου στην «Κ»: Η ελληνική εμπειρία και η ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική

Η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα σημείο καμπής, όπου η ασφάλεια και η στρατηγική αυτονομία αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διατήρηση της πολιτικής σταθερότητας και της οικονομικής της συνοχής. Η γεωπολιτική πραγματικότητα, τόσο στα ανατολικά σύνορα όσο και στη Νότια Μεσόγειο, καθιστά πλέον επιτακτική την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας και την επιτάχυνση επενδύσεων σε κρίσιμες υποδομές και τεχνολογίες. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόταση Readiness 2030 Europe αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην κινητοποίηση έως 800 δισ. ευρώ, με σκοπό την ενίσχυση της ετοιμότητας και της βιομηχανικής βάσης της Ενωσης.

Για την επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου απαιτείται μια χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική που να συνδυάζει διαφάνεια, ταχύτητα και αξιοπιστία. Το παράδειγμα του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) προσφέρει μια έτοιμη, δοκιμασμένη μεθοδολογία. Το RRF επέτρεψε τον συνδυασμό χαμηλότοκων ευρωπαϊκών δανείων, συμμετοχής του τραπεζικού συστήματος και ιδιωτικών κεφαλαίων, δημιουργώντας ένα πλαίσιο που συνέδεσε τη δημόσια πολιτική με επενδυτικά αποτελέσματα χειροπιαστά και μετρήσιμα.

Η ελληνική εφαρμογή του RRF αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση. Με συνολικό πακέτο 36,3 δισ. ευρώ, από τα οποία 17,8 δισ. αφορούν δανειακούς πόρους, η χώρα πέτυχε να κινητοποιήσει επιπλέον 13 δισ. ευρώ σε δεσμευμένα έργα, 10,5 δισ. ευρώ μέσω του τραπεζικού συστήματος και 7,5 δισ. ευρώ από ίδια κεφάλαια. Η επίδοση αυτή δεν αφορά μόνο μεγέθη· αντανακλά μια λειτουργική ικανότητα: τη συνεργασία δημόσιων φορέων, τραπεζών και επιχειρήσεων σε περιβάλλον αυστηρών διαδικασιών, ψηφιακής ιχνηλασιμότητας και σαφώς οριοθετημένων οροσήμων. Η τεχνογνωσία που αναπτύχθηκε μέσα από το RRF έχει σήμερα στρατηγική αξία. Η μεταφορά της μεθοδολογίας αυτής στον τομέα της άμυνας μπορεί να στηρίξει επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές διπλής χρήσης, σε προηγμένες τεχνολογίες, σε ασφάλεια δεδομένων, σε κέντρα δοκιμών και έρευνας, καθώς και σε τεχνολογίες αιχμής όπως τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και τα προηγμένα υλικά. Πρόκειται για τομείς που συνδέουν άμεσα την αμυντική ετοιμότητα με την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα.

Η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα για να αποτελέσει πιλότο σε μια τέτοια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία. Η συστηματική αξιοποίηση του RRF, η ανταπόκριση του τραπεζικού συστήματος στη συγχρηματοδότηση σύνθετων έργων και η ισχυρή παρουσία μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην αμυντική και τεχνολογική αλυσίδα της Ευρώπης συνθέτουν ένα περιβάλλον ώριμο να συμμετάσχει σε μια νέα αρχιτεκτονική χρηματοδότησης. Η εμπειρία αυτή αποτελεί ένα συγκριτικό πλεονέκτημα, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη αναζητάει όχι μόνο πόρους, αλλά και ικανότητα εκτέλεσης.

Η τεχνογνωσία που αναπτύχθηκε μέσα από το RRF έχει σήμερα στρατηγική αξία. Η μεταφορά της μεθοδολογίας αυτής στον τομέα της άμυνας μπορεί να στηρίξει επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές.

Η τρέχουσα συγκυρία απαιτεί λύσεις που μπορούν να εφαρμοστούν με συνέπεια και συνέχεια. Η μεθοδολογία του RRF αποδεικνύει ότι η Ευρώπη διαθέτει τα εργαλεία για να κινητοποιήσει μεγάλους πόρους με τρόπο που στηρίζει την ανάπτυξη, εξασφαλίζει διαφάνεια και ενισχύει τη συνοχή. Η ελληνική εμπειρία δείχνει ότι η σύνδεση της πολιτικής πρόθεσης με την οικονομική πράξη μπορεί να επιτευχθεί χωρίς καθυστερήσεις και με θεσμική σοβαρότητα.

Σε έναν κόσμο που μεταβάλλεται με ταχύτητα και απαιτεί υψηλό βαθμό ετοιμότητας, η Ευρώπη έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει μια μεθοδολογία που έχει ήδη αποδείξει την αξία της. Η ελληνική εφαρμογή του RRF προσφέρει ένα αξιόπιστο παράδειγμα για το πώς η Ενωση μπορεί να περάσει σε μια νέα εποχή αμυντικής, βιομηχανικής και τεχνολογικής ενδυνάμωσης. Το ζητούμενο πλέον είναι η συνέχιση αυτής της πορείας με συνέπεια, διορατικότητα και ευθύνη.

*Ο κ. Χρήστος Μεγάλου είναι διευθύνων σύμβουλος του ομίλου της Τράπεζας Πειραιώς.