Μια ακόμα απώλεια για τον ποντιακό κόσμο και ιδιαίτερα για τη ζωντανή, βιωματική παράδοση των παρακαθιών και των μουχαπετιών στην Κοζάνη. Τα ξημερώματα της Πέμπτης 5 Φεβρουαρίου 2026 έφυγε από τη ζωή ο Λευτέρης Κοκκινίδης (Κοκκινάς), σε ηλικία 78 ετών, μετά από περίοδο ταλαιπωρίας με αναπνευστικά προβλήματα, ενώ νοσηλευόταν στο Μαμάτσειο Νοσοκομείο Κοζάνης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο θάνατός του αποδόθηκε σε εγκεφαλικό επεισόδιο.
Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί το πρωί της Παρασκευής 6 Φεβρουαρίου 2026 στον Ιερό Ναό Αγίου Δημητρίου Κοζάνης, ενώ η ταφή θα πραγματοποιηθεί στα κοιμητήρια του χωριού.
Από τον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης στη «σκηνή» του μουχαπέτ’
Ο Λευτέρης Κοκκινίδης γεννήθηκε την 1η Σεπτεμβρίου 1948 στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης (Τοπτσιλάρ), σε μια περίοδο που η περιοχή κουβαλούσε ακόμη τις πληγές του εμφυλίου: η οικογένειά του βρέθηκε στο Δρέπανο Κοζάνης, καθώς ο Άγιος Δημήτριος είχε αδειάσει και οι κάτοικοι επέστρεψαν μετά τη λήξη του πολέμου.
Γονείς του ήταν ο Κωνσταντίνος Κοκκινίδης και η Μαρία Τριανταφυλλίδου, με ρίζες από το Μελιανάντων του Χαψίκιοϊ και το Ατα-Παζάρ του Πόντου. Από νωρίς έζησε την ποντιακή παράδοση όχι ως «αφήγηση» αλλά ως καθημερινό βίωμα, δίπλα σε ανθρώπους πρώτης γενιάς και μορφές που τον σημάδεψαν: τον Γεώργιο Ποσινακίδη, τον Κώστα Χαραλαμπίδη, τον Γιάννη Αραπίδη και τον παππού του Βασίλη Κοκκινίδη. Εκεί «δέθηκε» το αισθητήριο που τον ακολούθησε σε όλη του τη ζωή: τραγούδι, λόγος, μέτρο, κοινότητα.
Βιωματικός τραγουδιστής και στιχοπλόκος με «καθαρό» λόγο
Ο Κοκκινάς υπήρξε παραδοσιακός βιωματικός τραγουδιστής, παρών στα παρακάθια και στα μουχαπέτια στην Κοζάνη, στη Θεσσαλονίκη και σε πόλεις σε όλη την Ελλάδα, όπου υπήρχαν παρέες Ποντίων απογόνων προσφύγων. Παράλληλα, η αγάπη του για το ποντιακό στοιχείο τον οδήγησε στη στιχοπλοκή: έφτιαχνε δίστιχα με αυθεντικό λόγο και βιωματικό φορτίο, πολλά από τα οποία πέρασαν και στη δισκογραφία χωρίς να χάσουν την αλήθεια του μουχαπέτ’ από το οποίο γεννήθηκαν.
Η δισκογραφική του παρουσία ήρθε αργότερα, όπως συμβαίνει συχνά με τους ανθρώπους της «παλιάς κοπής» που δεν είχαν ανάγκη τη βιτρίνα για να υπάρχουν. Το 2000 συμμετείχε φιλικά στον δίσκο του Κώστα Παναγιωτίδη «Στα χνάρια της Ρωμανίας», ενώ ακολούθησαν συμμετοχές σε μεταγενέστερες δουλειές όπως «Το μεκατίρι μ’», «Ση παλαιών τη στράταν» και «Παρχαρί’ ευωδίας». Νεότεροι μουσικοί –όπως ο Γιάννης Τσανασίδης και ο Γιώργος Βέργος– αναζήτησαν ανθρώπους σαν τον Κοκκινά για να καταγραφεί όχι μόνο ρεπερτόριο, αλλά ένας ολόκληρος τρόπος, μια στάση ζωής.
«Το Χάραμαν»: καφενείο που έγινε άτυπο καταφύγιο του ποντιακού τραγουδιού
Για πολλά χρόνια διατηρούσε καφενείο-μεζεδοπωλείο με την επωνυμία «Το Χάραμαν» στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης. Ο χώρος αυτός δεν ήταν απλώς μαγαζί: εξελίχθηκε σε άτυπο στέκι του ποντιακού τραγουδιού, με αμέτρητες στιγμές μυσταγωγίας, γνήσια μουχαπέτια και συναντήσεις γενεών. Ιδιαίτερη ήταν η σχέση του με τη νεολαία: θερμός χαρακτήρας, παθιασμένος με το τραγούδι και τον στίχο, κοντά στους νέους χωρίς διδακτισμό, με την πρακτική της παράδοσης όπως γινόταν πάντα – μέσα από την παρέα, τη συζήτηση, το κοινό βίωμα.
Όσοι τον έζησαν, κρατούν μια εικόνα που τον περιγράφει καλύτερα από βιογραφικά: να σηκώνεται όρθιος, με ανοιχτά τα χέρια, στη μέση της μέθεξης ενός μουχαπέτ’. Εκεί, στο «μαζί», ήταν ο τόπος του.
Ενεργός στα σωματεία – παρών στα δρώμενα
Ο Λευτέρης Κοκκινίδης υπήρξε ενεργός στα δρώμενα των συλλόγων, με παρουσία κυρίως στην Ένωση Ποντίων Ματσούκας, στον Μορφωτικό Ποντιακό Σύλλογο Αγίου Δημητρίου – Ρυακίου Κοζάνης και στον Σύλλογο Ποντίων Φοιτητών και Σπουδαστών Θεσσαλονίκης. Για τους ανθρώπους αυτούς, η παράδοση δεν είναι «εκδήλωση», είναι ζωή – και ο Κοκκινάς το απέδειξε.
Η οικογένεια
Στην προσωπική του ζωή ήταν παντρεμένος με την Ασπασία Σακαλή. Απέκτησαν τρία παιδιά: τον Κωνσταντίνο, τον Εμμανουήλ και τη Μαρία.
Ο Λευτέρης Κοκκινίδης (Κοκκινάς) αφήνει πίσω του ένα καθαρό, βαθύ αποτύπωμα στο βιωματικό ποντιακό τραγούδι και στον ποντιακό στίχο. Ένα αποτύπωμα που δεν «τελειώνει» με μια απώλεια: συνεχίζει να ζει στις φωνές, στις μνήμες και στα μουχαπέτια όσων τον αγάπησαν και τον άκουσαν.
Παναγιώτης Θεοδωρίδης: “Τεράστιο κεφάλαιο για την παράδοσή μας”
Τον Κοκκινά αποχαιρέτησε με μια ιδιαίτερη ανάρτηση, ο δημοσιογράφος, παρουσιαστής και τραγουδιστής Παναγιώτης Θεοδωρίδης. «Καλό παράδεισο Κοκκινά! Καλό παράδεισο “πατριώτη”…όπως σου άρεσε να μου λες…Ήσουν και θα συνεχίσεις να είσαι ένα τεράστιο κεφάλαιο για την παράδοση μας…Μάθαμε πολλά δίπλα σου. Ευγνώμονες…», ανέφερε ο καλλιτέχνης, ο οποίος μοιράστηκε πλάνα από τα γυρίσματα για το ντοκιμαντέρ “Σανξαρίνα…η τελευταία παρχαρομάνα…”, στο οποίο συμμετείχε ο Κοκκινίδης.
