Μπορούν οι φοιτητές να αφήσουν μία ώρα το κινητό τους;

Σχεδόν όλοι οι φοιτητές στο προαύλιο του Πανεπιστημίου της Κεντρικής Φλόριντα κρατούν στο χέρι τους κινητό τηλέφωνο, ακόμη και όταν περπατούν σε παρέες. Τα λάπτοπ και τα τάμπλετ τους συντροφεύουν στα γεύματα, ενώ τα ακουστικά είναι μόνιμος συνοδός τους. «Τι ζωή είναι αυτή; Ενιωθα ότι μιλάω με ζόμπι», θυμάται ο 22χρονος απόφοιτος Σον Κίλινσουερθ. Το 2023, ο Κίλινσουερθ εισήγαγε την ιδέα του χρόνου κοινωνικών δραστηριοτήτων χωρίς κινητό σε δύο campus της Φλόριντα, ονομάζοντας το κίνημά του Κίνηση Επανασύνδεσης. Κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων, τα μέλη όφειλαν να παραδίδουν τις συσκευές τους και να συζητούν χωρίς αυτές. Το κίνημα επεκτάθηκε έκτοτε σε έξι πανεπιστήμια σε τέσσερις πολιτείες των ΗΠΑ. Τον Σεπτέμβριο διοργάνωσε εκδήλωση εκτός πανεπιστημίου, επιλέγοντας πρώτα τη Νέα Υόρκη.

Η δημοτικότητα της Επανασύνδεσης συμπίπτει με πολιτισμική μετακίνηση των αντιλήψεων του κοινού για τα έξυπνα κινητά και τα social media και τη χρήση τους από ενηλίκους και εφήβους. Ειδικοί προειδοποιούν για κινδύνους στην ψυχική υγεία από τα ψηφιακά αυτά μέσα, παρότι είναι δύσκολο να αποδειχθεί άμεση σχέση μεταξύ της τεχνολογίας αυτής και των αυξημένων κρουσμάτων κατάθλιψης, μοναξιάς και αγχωτικών διαταραχών στη νεολαία.

Το σταθερό τηλέφωνο επιστρέφει δυναμικά

Φοιτητικά κινήματα έχουν στο παρελθόν ενθαρρύνει την αποχή από τα τηλέφωνα, το κίνημα Επανασύνδεσης του Κίλινσουερθ, όμως, δεν πιέζει τους φοιτητές να αλλάξουν τη σχέση τους με την αγαπημένη τους συσκευή. Αντιθέτως, αποσκοπεί να δημιουργήσει «βιοτόπους ανθρώπινης διασύνδεσης», στους οποίους δεν θα απαιτείται ατσάλινη θέληση. Σε πρόσφατη συνάντηση του κινήματος στη Φλόριντα, περίπου 40 φοιτητές παρέδωσαν τα κινητά τους στην είσοδο και κάθισαν σταυροπόδι, προετοιμασμένοι να περάσουν μία ώρα χωρίς κινητό. Οι φοιτητές τείνουν να νιώθουν αμήχανα στην αρχή της συνεδρίασης. Η πρόεδρος του κλαμπ, Μία Σάφνερ, λέει ότι αυτό οφείλεται στη λειτουργία της συσκευής σαν ψηφιακή μωρουδιακή πιπίλα, στην οποία καταφεύγουν οι χρήστες όταν νιώθουν άβολα. «Στο τέλος, έχουν γνωριστεί μεταξύ τους και συνειδητοποιούν ότι δεν είναι δύσκολο να συζητάς», εξηγεί η Σάφνερ.

Ο Κίλινσουερθ θυμάται ότι σε κάποια στιγμή της φοιτητικής ζωής του άρχισε να κοιτάει εμμονικά το τηλέφωνό του. «Ενιωθα ότι πρέπει να είμαι συνδεδεμένος 24 ώρες το 24ωρο και να απαντάω σε κάθε ερέθισμα. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με έκαναν να νιώθω ανασφαλής για την εμφάνισή μου, ενώ έβλεπα άλλους λάτρεις του σκέιτμπορντ, όπως εγώ, να κάνουν απίστευτα πράγματα», θυμάται. Ο νεαρός φοιτητής αποφάσισε έτσι να καταργήσει τους λογαριασμούς του στα social media και να εγκαταλείψει το αγαπημένο του έξυπνο κινητό.

Η ψυχολόγος Κάντις Οτγκερς, πάντως, αμφισβητεί τις εκτιμήσεις που θέλουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης να είναι επιβλαβή. Υποστηρίζει αντιθέτως ότι η υπερβολική χρήση social media αποκαλύπτει ήδη υπάρχοντα συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους. Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία, υποστηρίζει η Οτγκερς, για να μας πείσουν ότι η χρήση τέτοιων μέσων προκαλεί ψυχικές διαταραχές. Η δρ Οτγκερς και άλλοι συνάδελφοί της αναφέρουν ότι οι πλατφόρμες αυτές μπορούν να γίνουν όχημα ελεύθερης έκφρασης και κοινωνικής διασύνδεσης.

Οι ίδιοι οι έφηβοι υποστηρίζουν ότι τα διαλείμματα από τα social media είναι ευχάριστα. Μελέτη του 2023 από το ινστιτούτο Pew έδειξε ότι 75% των εφήβων νιώθουν χαρούμενοι ή ήρεμοι όταν δεν έχουν μαζί τους το κινητό τους τηλέφωνο. Παρ’ όλα αυτά, 40% παραδέχθηκαν ότι όταν δεν έχουν μαζί τους το τηλέφωνο, νιώθουν άγχος ή μοναξιά. Ο Κίλινσουερθ επιμένει, ωστόσο, ότι μόλις αφήσουν τα κινητά τους, τα μέλη του κινήματος νιώθουν λιγότερο άγχος. Σε πρόσφατη συνάντηση, νέα γυναίκα πλησίασε την ομάδα και ζήτησε να μάθει περισσότερα. Οταν, όμως, της ζητήθηκε να αφήσει το κινητό στην είσοδο, πανικοβλήθηκε και ζήτησε να φύγει.