Η Φώκαια της Μικράς Ασίας δεν ήταν απλώς μια ακόμη ελληνική πόλη στα παράλια του Αιγαίου. Ήταν ένας τόπος με βαθιές ρίζες, ακμαίο ελληνικό πληθυσμό, εμπορική ζωή, παράδοση και ιστορική συνέχεια αιώνων. Τον Ιούνιο του 1914, όμως, η πόλη αυτή έγινε ένα από τα πρώτα μεγάλα θύματα της οργανωμένης ανθελληνικής βίας που εξαπέλυσε το οθωμανικό κράτος κατά των Ελλήνων της Ανατολής.
Σαν σήμερα, το 1914, συνεχιζόταν για έβδομη και τελευταία ημέρα η Σφαγή της Φώκαιας. Τούρκοι επιδρομείς δολοφόνησαν Έλληνες κατοίκους, λεηλάτησαν περιουσίες, πυρπόλησαν σπίτια και διέλυσαν μια κοινότητα που αποτελούσε ζωντανό κομμάτι του μικρασιατικού Ελληνισμού.
Η επίθεση στη Φώκαια δεν ήταν ένα τυχαίο ξέσπασμα βίας. Εντάχθηκε στο ευρύτερο σχέδιο εκφοβισμού, εκτοπισμού και εξόντωσης των ελληνικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ήταν η πρώτη φάση μιας πολιτικής που αργότερα θα κορυφωνόταν με τη Γενοκτονία των Ελλήνων στον Πόντο, την Ιωνία, την Καππαδοκία και την Ανατολική Θράκη.
Οι οργανωμένες τουρκικές ομάδες που επιτέθηκαν στη Φώκαια είχαν στήριξη και ανοχή από τους μηχανισμούς του οθωμανικού κράτους. Οι επιδρομές είχαν σαφή στόχο: να τρομοκρατήσουν τον ελληνικό πληθυσμό, να τον αναγκάσουν να εγκαταλείψει τις πατρογονικές του εστίες και να αλλάξουν βίαια τη δημογραφική φυσιογνωμία της περιοχής.
Η Φώκαια έγινε έτσι σύμβολο του πρώτου μεγάλου κύματος διώξεων του 1914. Τα σπίτια που κάηκαν, οι οικογένειες που διαλύθηκαν και οι άνθρωποι που χάθηκαν δεν αποτελούν απλώς αριθμούς σε μια ιστορική καταγραφή. Είναι μέρος της ίδιας μαρτυρικής πορείας του Ελληνισμού της Ανατολής.
Για τον ποντιακό ελληνισμό, η μνήμη της Φώκαιας έχει ξεχωριστή σημασία. Δείχνει ότι η Γενοκτονία δεν άρχισε ξαφνικά το 1919, ούτε περιορίστηκε γεωγραφικά στον Πόντο. Ήταν μια ενιαία, κλιμακούμενη πολιτική εναντίον των ελληνικών πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με διαφορετικά πεδία εφαρμογής αλλά κοινή στόχευση: τον αφανισμό της ελληνικής παρουσίας.
Η Σφαγή της Φώκαιας αποτελεί προειδοποίηση από την Ιστορία. Όταν η κρατική βία οργανώνεται, όταν οι μειονότητες στοχοποιούνται, όταν οι περιουσίες λεηλατούνται και οι άνθρωποι εξαναγκάζονται σε φυγή, τότε δεν μιλάμε για «ταραχές». Μιλάμε για σχέδιο.
Σήμερα, η μνήμη της Φώκαιας δεν ανήκει μόνο στους απογόνους των Μικρασιατών. Ανήκει σε ολόκληρο τον ελληνισμό. Είναι κομμάτι της συλλογικής μνήμης των Ελλήνων της Ανατολής, από την Ιωνία μέχρι τον Πόντο.
Η Φώκαια μάς θυμίζει πως η λήθη είναι δεύτερος θάνατος. Και πως απέναντι στην άρνηση, την παραχάραξη και τη σιωπή, η απάντηση είναι μία: μνήμη, τεκμηρίωση και αλήθεια.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
