Ένα ιδιαίτερο φωτογραφικό και ερευνητικό έργο για την ιστορία των Ελλήνων του Πόντου παρουσιάζει η Cansu Yıldıran, μέσα από το project «My Lost Motherland Pontos».
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Το έργο επανεξετάζει την ιστορία των Ποντίων Ελλήνων στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας μέσα από τελετουργίες, παραμύθια, αρχειακή έρευνα και σκηνοθετημένες φωτογραφίες. Συνδυάζοντας σύγχρονες εικόνες με αρχειακό υλικό, η Yıldıran επιχειρεί να αμφισβητήσει τις επίσημες ιστορικές αφηγήσεις και να διασώσει μια κληρονομιά που για δεκαετίες έμεινε στο περιθώριο.
Κεντρικά θέματα του έργου είναι η μνήμη, ο εκτοπισμός και η ταυτότητα. Η δημιουργός φωτίζει ιστορίες που σβήστηκαν ή ξεχάστηκαν, δίνοντας ξανά χώρο στην παρουσία των Ποντίων στη γη που η ίδια αποκαλεί «χαμένη μητέρα πατρίδα».
Ξεχωριστή θέση στο έργο έχει η μορφή της Ελένης Τσαβούς, της Πόντιας αντάρτισσας που, σύμφωνα με την παράδοση, έζησε στα βουνά Nebiyan της Σαμψούντας το 1924, κρατώντας όπλο, πριν συλληφθεί από Τούρκους στρατιώτες σε σπηλιά. Ο θρύλος λέει ότι, όταν ένας Τούρκος λοχίας σκότωσε το παιδί της, εκείνη τον σκότωσε, φόρεσε το σακάκι του, πήρε το όπλο του και ανέβηκε στο βουνό.
Η Yıldıran μιλά για μια σκοτεινή ιστορία που σπάνια συζητείται δημόσια. «Αυτό που συνέβη στους ανθρώπους του Πόντου σπάνια συζητιέται. Είναι μια πραγματικά σκοτεινή ιστορία», έχει δηλώσει, τονίζοντας ότι η απουσία της από τη δημόσια συζήτηση την εξοργίζει.
Η Cansu Yıldıran γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1996 και η καλλιτεχνική της πρακτική περιγράφεται ως μια επίμονη αναζήτηση της έννοιας του «σπιτιού». Το σπίτι, στο έργο της, μπορεί να είναι σώμα, τόπος, συναίσθημα, κοινότητα ή μνήμη.
Έχει παρουσιάσει έργα της σε σημαντικούς διεθνείς χώρους και θεσμούς, όπως το İstanbul Modern, το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης, το Pera Museum, το Foam Fotografiemuseum Amsterdam, την Pinakothek der Moderne, το OMM και το Arles Photography Festival. Έργα της έχουν δημοσιευθεί σε μέσα όπως το Aperture, το British Journal of Photography, το Dazed, η Washington Post και ο Guardian.
Το «My Lost Motherland Pontos» δεν είναι απλώς ένα καλλιτεχνικό project. Είναι μια πράξη μνήμης. Μια προσπάθεια να επιστρέψουν στο φως πρόσωπα, τόποι και τραύματα που η επίσημη ιστορία προσπάθησε να θάψει. Και ακριβώς γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον Ποντιακό Ελληνισμό.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
