Η προστασία της πολιτιστικής και θρησκευτικής κληρονομιάς της περιοχής της Μαύρης Θάλασσας, σε μια εποχή γεωπολιτικών ανακατατάξεων, πολέμων και αυξανόμενων απειλών για ιστορικά μνημεία και παραδόσεις, θα βρεθεί στο επίκεντρο ενός σημαντικού διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου που θα πραγματοποιηθεί διαδικτυακά στις 18 και 19 Ιουνίου 2026 μέσω διαδικτύου, με ελεύθερη πρόσβαση για το κοινό.
Με τίτλο «The Endangered Black Sea: Interdisciplinary Perspectives on a Religious and Cultural Heritage at Risk and Viable Solutions» («Η Μαύρη Θάλασσα σε Κίνδυνο: Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις για μια Θρησκευτική και Πολιτιστική Κληρονομιά υπό Απειλή και Βιώσιμες Λύσεις»), η διοργάνωση φιλοδοξεί να αναδείξει τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι λαοί και οι πολιτισμοί της ευρύτερης περιοχής, από την Ανατολία και τον Πόντο έως την Κριμαία, τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Ουκρανία.
Στο συνέδριο συμμετέχουν ακαδημαϊκοί, ερευνητές και ειδικοί από διάφορες χώρες, οι οποίοι θα παρουσιάσουν μελέτες που αφορούν μνημεία, γλώσσες, θρησκευτικές κοινότητες, αρχειακό υλικό και ιστορικές μνήμες που κινδυνεύουν να χαθούν.
Σημαντική παρουσία του ελληνικού στοιχείου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον Ποντιακό και ευρύτερα τον Ελληνισμό της Ανατολής παρουσιάζει η συμμετοχή του καθηγητή Θεοδοσίου Κυριακίδη, ο οποίος θα παρουσιάσει εισήγηση με θέμα:
«Η μνημειακή και χειρόγραφη κληρονομιά των Ελληνορθοδόξων της Ανατολίας: Μια κριτική επισκόπηση».
Η παρουσίαση αναμένεται να επικεντρωθεί στα πολύτιμα μνημεία, τα μοναστήρια, τις εκκλησίες, τα αρχεία και τα χειρόγραφα που συνδέονται με τις ελληνικές κοινότητες της Μικράς Ασίας και του Πόντου, πολλά από τα οποία έχουν υποστεί φθορές, εγκατάλειψη ή εξαφάνιση κατά τον τελευταίο αιώνα.
Παράλληλα, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η εισήγηση για την ελληνική παρουσία στην Οδησσό, η οποία εξετάζει τα αρχιτεκτονικά και αρχειακά τεκμήρια των Ελλήνων της πόλης κατά τον 19ο αιώνα. Η Οδησσός υπήρξε μία από τις σημαντικότερες εστίες του Ελληνισμού της Μαύρης Θάλασσας.
Από τον Πόντο και τη Λαζική γλώσσα έως την Κριμαία
Το συνέδριο δεν περιορίζεται αποκλειστικά στα μνημεία, αλλά επεκτείνεται και στη διάσωση των γλωσσών και των πολιτισμικών παραδόσεων.
Ξεχωρίζει η συνεδρία που είναι αφιερωμένη στη λαζική γλώσσα και στον πολιτισμό των Λαζών της Ανατολικής Μαύρης Θάλασσας, ενός λαού που συνδέεται ιστορικά και γεωγραφικά με τον Πόντο. Οι ερευνητές θα παρουσιάσουν πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών που αποσκοπούν στη διατήρηση της γλωσσικής κληρονομιάς και της συλλογικής μνήμης.
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι εισηγήσεις για την Κριμαία, όπου θα αναλυθούν ζητήματα που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά των Τατάρων, αλλά και οι επιπτώσεις της ρωσικής κατοχής στη διαχείριση ιστορικών και θρησκευτικών μνημείων.
Μνημεία, εκκλησίες και μνήμες που χάνονται
Ένα από τα βασικά συμπεράσματα που αναμένεται να αναδειχθούν κατά τη διάρκεια των εργασιών είναι ότι η πολιτιστική κληρονομιά της Μαύρης Θάλασσας αντιμετωπίζει σήμερα πολλαπλές απειλές.
Πόλεμοι, δημογραφικές μεταβολές, εγκατάλειψη ιστορικών κοινοτήτων, οικονομικές πιέσεις και η απουσία οργανωμένων πολιτικών προστασίας έχουν οδηγήσει εκατοντάδες μνημεία σε παρακμή.
Οι συμμετέχοντες θα εξετάσουν παραδείγματα από αρμενικές εκκλησίες της Μολδαβίας, οθωμανικά μνημεία της Δοβρουτσάς, καθολικές αποστολές της Ανατολίας, αλλά και χώρους μνήμης που συνδέονται με διαφορετικές θρησκευτικές και εθνοτικές κοινότητες της περιοχής.
Παράλληλα, θα συζητηθούν προτάσεις για τη διάσωση και ανάδειξη αυτής της πολύμορφης κληρονομιάς μέσα από διεθνείς συνεργασίες, επιστημονική τεκμηρίωση και σύγχρονες μεθόδους καταγραφής.
Η Μαύρη Θάλασσα ως κοινός χώρος ιστορίας
Πέρα από τις επιμέρους εισηγήσεις, το συνέδριο φιλοδοξεί να αναδείξει έναν ευρύτερο προβληματισμό: ότι η Μαύρη Θάλασσα δεν αποτελεί μόνο γεωγραφικό χώρο, αλλά και ένα μοναδικό σταυροδρόμι πολιτισμών, θρησκειών και λαών.
Για τον Ποντιακό Ελληνισμό, η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά άμεσα τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης, των μνημείων, της γλώσσας και της πολιτιστικής κληρονομιάς που συνδέονται με τις αλησμόνητες πατρίδες.
Αναλυτικά το πρόγραμμα
Τόπος διεξαγωγής: Διαδικτυακά μέσω Zoom
Ημερομηνίες:
- 18 Ιουνίου 2026 (11:00 – 15:30)
- 19 Ιουνίου 2026 (10:00 – 16:30)
Περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα στον παρακάτω σύνδεσμο :
