Εκδήλωση μνήμης αφιερωμένη στον Χαράλαμπο Πυλόρωφ, μια μορφή που συνδέθηκε με τις δραματικές αλλά και ηρωικές σελίδες του Ελληνισμού του Καυκάσου διοργανώνει ο Σύλλογος Καυκασίων Καλαμαριάς «Ο Προμηθέας». Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 20 Απριλίου 2026, στις 19:30, στην Εύξεινο Λέσχη Θεσσαλονίκης, στη Λεωφόρο Νίκης 13.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Στην εκδήλωση θα μιλήσουν η Νόρα Πυλόρωφ, συγγραφέας, ο Βλάσης Αγτζίδης, δρ. Σύγχρονης Ιστορίας, ο Νίκος Κωνσταντινίδης, εκπαιδευτικός-συγγραφέας, και ο Θανάσης Σημιλίδης, δικηγόρος και ερευνητής, ενώ τον συντονισμό θα έχει ο καλός συνάδελφος, δημοσιογράφος και ιδιοκτήτης της εφημερίδας «Εύξεινος Πόντος», Φόρης Πεταλίδης. Στο πρόγραμμα συμμετέχει και η χορωδία του Συλλόγου Καυκασίων Καλαμαριάς, δίνοντας στην εκδήλωση έναν ακόμη πιο συγκινητικό και συμβολικό χαρακτήρα.
Ο Χαράλαμπος Πυλόρωφ υπήρξε μια εμβληματική προσωπικότητα των Ελλήνων του Καυκάσου. Σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές που διασώζονται και μέσα από την ποντιακή παράδοση, διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη μάχη του Σαρίκαμις, σε μια από τις πιο δραματικές στιγμές της εποχής, όταν Έλληνες βρέθηκαν να πολεμούν από τις δύο αντίπαλες πλευρές. Από τη μια ήταν οι Πόντιοι του Πόντου, που είχαν υποχρεωτικά στρατευθεί με την πλευρά των Τούρκων μετά τον νόμο των Νεότουρκων, και από την άλλη οι Πόντιοι του Καυκάσου, που πολεμούσαν στο πλευρό των Ρώσων.
Στη μάχη εκείνη, καθοριστική ήταν η συμβολή των ελληνικών χωριών της περιοχής, αλλά και προσώπων όπως ο Ιωάννης Καλτσίδης, ταγματάρχης του ρωσικού στρατού, και ο Χαράλαμπος Πυλόρωφ, ο οποίος ήταν διοικητής του αστυνομικού τμήματος της πόλης του Καρς. Οι δύο άνδρες φέρονται να ανέβασαν 23 κανόνια στις πλαγιές του Σογανλούκ, συμβάλλοντας αποφασιστικά στη νικηφόρα έκβαση της μάχης.
Η παρουσία και η δράση του Πυλόρωφ αποτυπώθηκαν ακόμη και στη λαϊκή μνήμη, μέσα από ποντιακά δίστιχα που διασώθηκαν από γενιά σε γενιά. Ένας από τους πιο χαρακτηριστικούς στίχους αναφέρει: «Ο Πυλορώφ επίταξεν, τ’ αράπαδας γοσέψτεν, μη κλαίτε και μη θλίφκουστουν, τα σπάθια ζωστέστεν», φανερώνοντας πως το όνομά του ταυτίστηκε με τα τραγικά γεγονότα του ξεριζωμού και της φυγής από το Καρς.
Ιδιαίτερη θέση στη μνήμη των προσφύγων κατέχει και μια άλλη πράξη του, βαθιά ανθρώπινη και εθνικά πολύτιμη. O Χαράλαμπος Πυλόρωφ ναύλωσε με δικά του έξοδα καράβι από το Βατούμ για την Ελλάδα, συμβάλλοντας στη σωτηρία ξεριζωμένων Ελλήνων του Καυκάσου. Πρόκειται για μια πράξη που εξηγεί γιατί το όνομά του διατηρήθηκε ζωντανό όχι μόνο στις ιστορικές καταγραφές, αλλά και στην προφορική μνήμη των Ποντίων.
Η εκδήλωση της 20ής Απριλίου έρχεται, έτσι, να φωτίσει όχι μόνο την προσωπικότητα του Χαράλαμπου Πυλόρωφ, αλλά και μια ολόκληρη εποχή γεμάτη πολέμους, διωγμούς, προσφυγιά και αγώνα για επιβίωση. Είναι μια βραδιά αφιερωμένη σε έναν άνθρωπο που έμεινε στη συλλογική μνήμη ως σύμβολο προσφοράς, γενναιότητας και ευθύνης απέναντι στον Ελληνισμό του Καυκάσου.
Ο Χρήστος Κωνσταντινίδης είναι δημοσιογράφος ποντιακής καταγωγής. Οι πρόγονοί του προέρχονται από το Κοιλάδι Τραπεζούντας, το Χαμσίκιοϊ Ματσούκας και τη Θεοδοσιούπολη (Ερζερούμ).
