Λουτρά Γκέλερτ, ένα μνημείο της Βουδαπέστης

Νίκος Βατόπουλος

01.10.2025 • 23:45

Από τα σημαντικά αξιοθέατα της Βουδαπέστης, τα λουτρά Γκέλερτ, ένα από τα αριστουργήματα της κεντροευρωπαϊκής αρ νουβό, θα κλείσουν από τον Οκτώβριο του 2025 έως το έτος 2028 προκειμένου να γίνουν εργασίες συντήρησης και ανακαίνισης. Η κύρια αιτία είναι αντιμετώπιση ζητημάτων ασφαλείας καθώς διαπιστώθηκε ότι η τεχνική υποδομή απαιτούσε μια εξαρχής αποκατάσταση. Τα λουτρά Γκέλερτ υποδέχθηκαν το 2024 πάνω από 420.000 επισκέπτες με πτωτική τάση όμως για το 2025.

Τα έργα της αποκατάστασης, προϋπολογισμού περί τα 50 εκατ. ευρώ, θα προκαλέσουν αύξηση προσέλευσης στα άλλα, επίσης, ιστορικά λουτρά της Βουδαπέστης, αλλά τα λουτρά Γκέλερτ ήταν πρώτα στις προτιμήσεις των επισκεπτών λόγω κυρίως της αισθητικής τους. Είναι ένα προϊόν του τραυματικού για την Ουγγαρία Μεσοπολέμου, καθώς άρχισαν να λειτουργούν μετά τη διάλυση του Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας και να επιδέχονται διαρκείς επεκτάσεις και προσθήκες στις δεκαετίες του ’20 και του ’30. Η ιστορία των θερμών λουτρών στη Βουδαπέστη ανάγεται στον 13ο αιώνα και αργότερα στη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας (1541-1686) οι Τούρκοι ενέταξαν αυτόν τον πλούτο στη βασική κουλτούρα της πόλης.

Αυτό που έως σήμερα εξέπεμπαν τα λουτρά Γκέλερτ είναι η λάμψη της Ουγγαρίας ως κεντροευρωπαϊκής δύναμης από τα χρόνια της αυτοκρατορίας. Αυτό αναδεικνύεται μέσω της αισθητικής των αρχών του 20ού αιώνα που επιλέχθηκε και που πράγματι ταιριάζει αρμονικά με τη λειτουργία των λουτρών. Αρχισαν να χτίζονται πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο (1912), εκεί όπου στον Μεσαίωνα λειτουργούσε νοσοκομείο, και εγκαινιάστηκαν το 1918 εν μέσω μιας εντελώς διαφορετικής γεωπολιτικής κατάστασης. Στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπέστησαν σοβαρές ζημιές και χτίστηκαν εκ νέου.

Ιστορικά νωπή είναι η πιο πρόσφατη ευρύτατη ανακαίνιση των λουτρών το 2008. Βασικός σκοπός των τότε εργασιών ήταν η επαναφορά της παλαιάς αίγλης που είχε χαθεί σε μεγάλο τμήμα των λουτρών μετά τους βομβαρδισμούς στη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτή η αποκατάσταση είχε επαναφέρει ατόφια την αισθητική του παλαιού κόσμου, η οποία γέννησε την αρ νουβό Βουδαπέστη.

Είναι βέβαιο ότι το κλείσιμο των λουτρών για μία τριετία θα αποτελέσει πλήγμα για τον τουρισμό και τους φίλους της Βουδαπέστης, αλλά κρίθηκε απαραίτητο βήμα για την προστασία και ανάδειξη αυτού του μνημείου που ανήκει στην παγκόσμια κληρονομιά.

ΜΑΤΙΕΣ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Ουάσιγκτον
Μαύρη τέχνη

Η Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον εγκαινίασε την έκθεση με τίτλο «Η φωτογραφία και το Κίνημα της Μαύρης Τέχνης, 1955-1985», που διερευνά το έργο Αμερικανών και μη φωτογράφων στην καλλιέργεια και ανάδειξη της μαύρης ταυτότητας. Είναι ένα κίνημα παράλληλο της Αναγέννησης του Χάρλεμ και εξελίχθηκε μαζί με τη διεκδίκηση πολιτικών δικαιωμάτων μέσα από τη διευρυνόμενη ορατότητα των μαύρων στην τέχνη και στη διαφήμιση. Εως τις 11 Ιανουαρίου 2026.

Λονδίνο
Κέρι Τζέιμς Μάρσαλ

Εως τις 18 Ιανουαρίου 2026 θα είναι ανοικτή η μεγάλη έκθεση-αφιέρωμα στον Αμερικανό ζωγράφο Κέρι Τζέιμς Μάρσαλ στη Βασιλική Ακαδημία της Τέχνης στο Λονδίνο. Εργα αφηγηματικής αμεσότητας με λαμπρά χρώματα και πυκνή κατάληψη του καμβά, η δουλειά του Μάρσαλ είναι ένας κόσμος αυτόνομος, δυναμικός και διεθνώς αναγνωρίσιμος. Θεωρείται από τους σημαντικούς εν ενεργεία ζωγράφους με αναφορές στη μνήμη, στα δικαιώματα, στην καθημερινότητα, στα κόμικς…

Βιέννη
Γκόθικ Μόντερν

Αυτή η αυτοπροσωπογραφία του Οτο Ντιξ από το 1913 είναι ένα από τα έργα που απαρτίζουν την έκθεση «Gothic Modern» στο Μουσείο Αλμπερτίνα της Βιέννης. Το θέμα είναι πρωτότυπο και συναρπαστικό, καθώς εξετάζει πώς η γοτθική τέχνη επηρέασε τον μοντερνισμό και τα νέα κινήματα τέχνης από το 1875 έως το 1925 στην Κεντρική και στη Βόρεια Ευρώπη. Καλλιτέχνες του συμβολισμού και του εξπρεσιονισμού αντιπαραβάλλονται με δασκάλους της ιστορίας της τέχνης. 

Ρώμη
Βίλα των Μεδίκων

Στους κήπους της Βίλας των Μεδίκων στη Ρώμη παρουσιάζεται το γλυπτό «Χορός» (2025) του Ελβετού καλλιτέχνη Ουρς Φίσερ, παράλληλα με την έκθεσή του στην Gagosian της Ρώμης. Το γλυπτό του ερμηνεύει με τον δικό του τρόπο το νεοκλασικό γλυπτό του Αντόνιο Κανόβα (1757-1822) με τίτλο «Χορεύτρια με κύμβαλα» (1809-1812). Είναι μια τολμηρή μεταφυσική προέκταση, με το μάρμαρο να τυλίγεται από σκελετό σε αλουμίνιο.

Λονδίνο
Βασιλικά Χριστούγεννα

Στις 14 Νοεμβρίου ανοίγει στο Μπάκιγχαμ Πάλας, για πρώτη φορά, ένα pop-up χριστουγεννιάτικο κατάστημα στα Royal Mews, μεταμορφώνοντας τους 200 ετών στάβλους με γιορτινή διάθεση. Το κατάστημα θα παραμείνει ανοικτό έως τις 5 Ιανουαρίου και θα διαθέτει τα είδη από τις σειρές της Royal Collection Trust με τις περίφημες πορσελάνες. Ολα τα έσοδα ενισχύουν το έργο συντήρησης των βασιλικών συλλογών.