Μια σπάνια εικόνα από τη ζωή των Ελλήνων του Πόντου που πήραν τον δρόμο προς Ανατολάς κατά τον ξεριζωμό επανέρχεται στο φως μέσα από ανάρτηση του ιστορικού Βασίλη Τσενκελίδη.
Ποντιακός γάμος στο Καζακστάν, το 1972. Ένα οπτικό ντοκουμέντο που, παρά τις τεχνικές ελλείψεις της εποχής, διασώζει κάτι πολύ πιο κρίσιμο από τον ήχο: τα πρόσωπα, τα βλέμματα, τις φορεσιές, το τελετουργικό και –πάνω απ’ όλα– τη λύρα, ως διαχρονικό σύμβολο ταυτότητας.
Σύμφωνα με την ανάρτηση, ο πρωτότυπος ήχος του βίντεο δεν φαίνεται να έχει σωθεί. Η μουσική κάλυψη προστέθηκε αργότερα, γεγονός που αφαιρεί ένα κομμάτι από την αυθεντική ατμόσφαιρα, αλλά δεν μειώνει την αξία της καταγραφής. Γιατί αυτό που καταγράφει ο κάμεραμαν της εποχής είναι η ίδια η συνέχεια ενός κόσμου: η ποντιακή κοινότητα, μακριά από τις πατρογονικές εστίες, να στήνει γάμο όπως «γινόταν πάντα», κρατώντας ακέραιες τις παραδόσεις, τους κώδικες και τη συλλογική μνήμη.
Ο ποντιακός γάμος δεν είναι απλώς κοινωνικό γεγονός. Είναι δημόσια δήλωση παρουσίας. Είναι τρόπος να πεις «είμαστε εδώ», ακόμη κι όταν η ιστορία σε πέταξε αλλού –στη Σοβιετική Ένωση, στην Κεντρική Ασία, στο Καζακστάν. Και σε τέτοιες στιγμές, η λύρα γίνεται κάτι περισσότερο από μουσικό όργανο: γίνεται σημαία. Όχι κραυγαλέα, αλλά πεισματάρικη. Ένα σύμβολο που ενώνει γενιές και τόπους, και επιμένει να θυμίζει από πού έρχεσαι.
Η ανάρτηση του Βασίλη Τσενκελίδη λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι τα ντοκουμέντα της διασποράς έχουν διπλή αξία: ιστορική και ανθρώπινη. Μπορεί να λείπει ο αυθεντικός ήχος, όμως το φιλμ μιλά από μόνο του. Με τις κινήσεις, τις χειρονομίες, την παρουσία της λύρας στο κάδρο, με την ίδια τη σκηνοθεσία της κοινότητας γύρω από ένα μυστήριο που, για τους Ποντίους, είναι και πράξη συνέχειας.
Γιατί τελικά, όταν ο ήχος χάνεται, μένει η εικόνα. Κι όταν η εικόνα είναι τέτοια, γίνεται μνήμη που δεν σβήνει.
Ο Βασίλης Τσενκελίδης είναι ιστορικός, εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος για το Κέντρο Στήριξης Ποντιακού Ελληνισμού του Δήμου Καλλιθέας .
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
