Υπάρχουν κείμενα που δεν γράφονται για τη στιγμή.
Γράφονται για να αντέχουν στον χρόνο.
Οι πρόσφατες δηλώσεις του Σεργκέι Λαβρόφ, που προκαλούν οργή και αγανάκτηση, έρχονται να επιβεβαιώσουν με τον πιο ωμό τρόπο μια ιστορική αλήθεια που πολλοί προσπάθησαν να αποσιωπήσουν: ότι η Σοβιετική Ένωση, στα σκοτεινά χρόνια της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, όχι μόνο δεν στάθηκε στο πλευρό των Ελλήνων, αλλά ενίσχυσε τον Μουσταφά Κεμάλ με χρυσό και βαρύ οπλισμό.
Μια αλήθεια που ιστορικοί, συγγραφείς, αναλυτές και μάρτυρες κατέγραψαν από το δικό τους μετερίζι, συχνά κόντρα στο ρεύμα.
Πίσω στο 2019, στην Κω, στις εκδηλώσεις μνήμης της 19ης Μαΐου, διαβάστηκε μια ομιλία που περιείχε όλη αυτή την ιστορική αλήθεια: απλά, αληθινά και ωμά.
Μια ομιλία γραμμένη από τον συγγραφέα, γραμματέα του Συλλόγου επί σειρά ετών και ιδρυτικό μέλος του Συλλόγου Ποντίων Κω «Ο Ξενιτέας», Ιωάννη Βαμβακίδη.
Σήμερα, λίγα χρόνια μετά, οι ίδιοι οι Ρώσοι αξιωματούχοι επέλεξαν — άθελά τους ή συνειδητά — να μας τη θυμίσουν.
Ακολουθεί αυτούσιο το κείμενο της ομιλίας.
100 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ
Ο χρόνος, καθώς λένε, γιατρεύει τις πληγές και η λησμονιά είναι βάλσαμο που καταπραΰνει τα τραυματικά βιώματα.
Πώς, όμως, γίνεται να μη συμβαίνει το παραπάνω, παρότι πέρασαν εκατό ολόκληρα χρόνια — ένας αιώνας — και ωστόσο να θρηνούμε την ημέρα ετούτη;
Τι είναι εκείνο που ρίζωσε τόσο βαθιά στις καρδιές των απογόνων της ξεριζωμένης γενιάς των Ελλήνων του Πόντου;
Είναι οι αφηγήσεις των παππούδων μας.
Είναι το κλάμα για τις αγαπημένες, αλησμόνητες πατρίδες που άφησαν πίσω.
Είναι οι άταφοι, σφαγιασμένοι συγγενείς.
Τα κόκκαλα των προγόνων.
Τα κατεστραμμένα σχολεία.
Οι πυρπολημένες εκκλησιές.
Είναι ο δεσμός με την πατρίδα, με τον τόπο που γέννησε τη γενιά της προσφυγιάς.
Με αυτόν τον καημό έφυγαν.
Με τις μνήμες της συμφοράς να τους στοιχειώνουν, μέχρι να έρθει η στιγμή να αναπαυθούν για πάντα στα χώματα της μητέρας πατρίδας.
Και τα πέρασαν όλα στα κύτταρα των παιδιών τους.
Των ξυπόλητων παιδιών που λιμοκτονούσαν.
Των παιδιών της προσφυγιάς.
Κι εκείνα, με τη σειρά τους, τα μεταλαμπάδευσαν στις επόμενες γενιές.
Διότι λαός χωρίς ιστορικές μνήμες χάνεται στο πέρασμα του χρόνου.
1914 – 1923
Με ένα σχέδιο έσβησαν τρεις εθνότητες από τον χάρτη:
-
1.500.000 Αρμένιοι
-
353.000 Πόντιοι και Ασσύριοι
Συνολικά, πάνω από 2.000.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
Και πίσω από τα άψυχα αυτά νούμερα κρύβονται ανθρώπινες ψυχές.
Η μεγαλύτερη γενοκτονία που συντελέστηκε στις αρχές του 20ού αιώνα.
Συγγνώμη η Άγκυρα δεν έχει ζητήσει ακόμη, αφού με το παρελθόν της δεν προτίθεται να συμφιλιωθεί.
1908
Συστήνεται το κίνημα των Νεότουρκων.
Ηγέτες του οι Ενβέρ, Ταλαάτ και Τζεμάλ, που υιοθετούν ακραίες εθνικιστικές πρακτικές με στόχο να αφανίσουν κάθε χριστιανικό πληθυσμό ή να τον εξισλαμίσουν δια της βίας, ώστε να επιτύχουν ομοιογενή συνοχή και υπόσταση του οθωμανικού κράτους.
Ο υπεύθυνος προπαγάνδας, Ναζίμ Μπέης, δήλωνε με στόμφο:
«Εκτός των Τούρκων, όλα τα άλλα στοιχεία να εξοντωθούν, ασχέτως θρησκείας ή πίστης όπου ανήκουν. Αυτή η χώρα πρέπει να καθαρίσει από τα ξένα στοιχεία. Οι Τούρκοι πρέπει να κάνουν την εκκαθάριση.»
Στην ίδια κατεύθυνση, ο Σακίρ Μπαχαντίν, στέλεχος της τρομοκρατικής οργάνωσης Teşkilat-ı Mahsusa, διατεινόταν:
«Τα έθνη που απέμειναν από παλιά στην αυτοκρατορία μας μοιάζουν με ξένα και βλαβερά χόρτα που πρέπει να ξεριζωθούν. Να ξεκαθαρίσουμε τη γη μας. Αυτός, άλλωστε, είναι ο σκοπός της επανάστασής μας.»
Με σημαία την ιδεολογία αυτή, οι Νεότουρκοι υλοποιούν τη γενοκτονία υπό την καθοδήγηση Γερμανών αξιωματούχων, όπως του περιβόητου αρχιστράτηγου Liman von Sanders, συμβούλου της Υψηλής Πύλης.
Κατά πώς φαίνεται, η ιδεολογία του ναζισμού έπρεπε να δοκιμαστεί πρώτα αλλού, ώστε τα αποτελέσματά της να σταθούν μια πρώτη ιδέα για τα ολοκαυτώματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Τα αρρωστημένα μυαλά επέδειξαν τους τρόπους επιβολής του σχεδίου εξολόθρευσης:
τάγματα εργασίας, πορείες θανάτου, συνοπτικές δίκες, πυρπολήσεις, εκτοπίσεις και εκτελέσεις ατόμων.Ο Γάλλος αντιπλοίαρχος Πολέν, σε έκθεσή του στο Γαλλικό Γενικό Επιτελείο Ναυτικού, αναφέρει:
«Οι Νεότουρκοι, σε συνεργασία με τους Γερμανούς, απέβαλαν τη μάσκα…
Μεθοδική επιχείρηση εξαφάνισης του ελληνικού στοιχείου.
Οι διωγμοί μεταβλήθηκαν σε εκατόμβες.
Χιλιάδες εξοντώθηκαν στα αμελέ ταμπουρού…»
Η κορύφωση των τραγικών γεγονότων έρχεται με την ανάληψη της εξουσίας από τον Κεμάλ Μουσταφά.
Μέσα στην τραγωδία τους, οι Έλληνες του Πόντου ζητούν βοήθεια από τον Βενιζέλο, όμως εκείνος δεν ανταποκρίνεται, κρίνοντας πως οι διαπραγματευτικές του κινήσεις σε άλλα σημεία ήταν ζωτικότερες για τα συμφέροντα της Ελλάδας.
Έτσι, αφέθηκαν στην τύχη τους.
Δεν έμειναν, όμως, με σταυρωμένα χέρια.
Αντιστάθηκαν με αντάρτικο, με το οποίο έμελλε να γράψουν λαμπρή ιστορία.Την ίδια περίοδο, ο μητροπολίτης Τραπεζούντας Χρύσανθος προσπαθεί να έρθει σε συνεννόηση με τους Αρμένιους, ώστε να δημιουργηθεί ανεξάρτητο Ποντοαρμενικό κράτος.
Ούτε κι αυτή η προσπάθεια, ωστόσο, θα ευοδωθεί.
Το τελικό χτύπημα έρχεται με το σύμφωνο φιλίας Ρωσίας – Τουρκίας του 1921, όπου η Τουρκία εξοπλίζεται με βαρύ ρωσικό οπλισμό.
Ο Πόντος καίγεται από άκρη σε άκρη.
Τα δικαστήρια της Αμάσειας, με συνοπτικές διαδικασίες, στέλνουν στην αγχόνη όλους όσους δικάζουν.
Στην περιοχή αυτή, μέσα σε ένα δίμηνο, ο πληθυσμός αφανίζεται, ενώ τριακόσια ενενήντα τέσσερα ελληνικά χωριά σβήνουν οριστικά από τον χάρτη.Τα ίδια συμβαίνουν όπου αλλού υπάρχει ελληνικό στοιχείο.
Η ιδεολογία του θανάτου θερίζει, βιάζει, εκτελεί, εκτοπίζει, πυρπολεί.
Σύμφωνα με τη Σύμβαση της 9ης Δεκεμβρίου 1948 του ΟΗΕ — που έχει ισχύ από το 1951 προβλέπονται τα εξής:
«Έγκλημα γενοκτονίας συνιστούν οι πράξεις που σκοπό έχουν να εξαφανίσουν, μερικώς ή ολικώς, μια εθνική, φυλετική ή θρησκευτική ομάδα.»
Κάπως έτσι, ο λαβωμένος Πόντος μετατρέπεται σε εθνική πληγή και, κοντά σε αυτόν, αιμορραγεί και η Μικρά Ασία, η Θράκη και κάθε χώμα όπου πατούν Έλληνες.
Έτσι, η Ελλάδα της Ιωνίας, της Θράκης και του Πόντου σβήνει για πάντα και συντελείται ολοκληρωτική καταστροφή.
Κι αν η πτώση της Κωνσταντινούπολης το 1453 δεν επέφερε την εκρίζωση, η εθνική συμφορά θα κλείσει με την προσφυγιά των 1922 – 1923.
Τα καραβάνια των προσφύγων αφήνουν πίσω τους ένα απέραντο νεκροταφείο άταφων συγγενών, καθώς η μεγάλη πορεία ξεκινά για την Ελλάδα.
Δέκα και πλέον αιώνες πριν, οι πρόγονοί τους ήταν εκείνοι που μετονόμασαν τον Άξενο σε Εύξεινο Πόντο.
Τώρα, οι τελευταίοι επιζήσαντες απόγονοι, ρακένδυτοι, παλιννοστούν στη μητέρα πατρίδα.
Σε μια μάνα πληγωμένη και η ίδια από τα δικά της δεινά.
Σε μια μάνα που αδυνατεί να προσφέρει στα πρώην ξενιτεμένα της παιδιά όσα θα έπρεπε.Λίγη άγονη γη έχει μόνο να παραχωρήσει, για να στήσουν από την αρχή τα γκρεμισμένα τους όνειρα.
Εκείνα, με τον κάματό τους, θα την έκαναν γόνιμη.
Με τα δάκρυά τους θα την πότιζαν για να βλαστήσει τη νέα γενιά.
Νέα δοκιμασία:
ο Γολγοθάς της επιβίωσης.Πρέπει να βγουν νικητές.
Και θα τα καταφέρουν.Με μόχθο θα μορφώσουν τα παιδιά τους.
Σε πείσμα της μοίρας, θα ορθοποδήσουν ξανά.
Θα αλλάξουν το πρόσωπο της τότε Ελλάδας.Δεν ξέχασαν, ωστόσο.
Δεν μπόρεσαν να λησμονήσουν.Έχουν χρέος απέναντι στη γενοκτονημένη γενιά.
Στους ανθρώπους που ποτέ δεν θα υπάρξουν.Και σήμερα, όπως κάθε φορά, μνημονεύουν όλους όσοι άδικα χάθηκαν, ώστε να βρουν ανάπαυση οι ψυχές τους.
Εμείς κάνουμε την υπέρβαση να συγχωρήσουμε τους σφαγείς μας.
Εκείνοι έχουν το σθένος να προφέρουν τη λέξη «συγγνώμη»;
ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ
Κείμενο:
Ιωάννης Βαμβακίδης
Ιδρυτικό Μέλος Συλλόγου Ποντίων Κω «Ο Ξενιτέας»
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
