Πώς προσπαθεί η Τουρκία να διαγράψει τα ελληνικά μνημεία του Πόντου και της Μικράς Ασίας; Επιχειρεί να ολοκληρώσει, μέσα από την καταστροφή και την αλλοίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς, τη Γενοκτονία που ξεκίνησε το 1914, στερώντας παράλληλα από την Ελλάδα την πολιτιστική της ισχύ;
Στα ερωτήματα αυτά επιχειρεί να απαντήσει η Κατερίνα Αρμενοπούλου, Διδάκτωρ Εικαστικών Τεχνών, μέσα από βίντεο που δημοσιεύτηκε στο κανάλι του Σταύρου Καλεντερίδη στο YouTube, με αντικείμενο τα πολιτιστικά εγκλήματα της Τουρκίας στον Πόντο και τη Μικρά Ασία.
Σύμφωνα με ιστορικούς και διεθνείς αναλυτές, όπως αναφέρεται στην παρουσίαση, η διαδικασία αυτή περιγράφεται με τον όρο «λευκή γενοκτονία» ή «πολιτισμική γενοκτονία».
Η αλλαγή χρήσης και η ισλαμοποίηση των χριστιανικών μνημείων
Όπως εξηγεί η κ. Αρμενοπούλου, ένας από τους τρόπους με τους οποίους η Τουρκία επιχειρεί να πετύχει τον στόχο της είναι η αλλαγή χρήσης των ιστορικών χώρων και η ισλαμοποίηση των μνημείων.
Πολλά ιστορικά χριστιανικά μνημεία μετατρέπονται σε πολιτιστικά κέντρα ή τζαμιά, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με την ανάλυσή της, να αλλοιώνεται η αρχική τους ταυτότητα και το ιστορικό τους νόημα.
Μετά την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923 και την έξοδο του ελληνικού ποντιακού στοιχείου από την περιοχή, εκατοντάδες ναοί και μοναστήρια εγκαταλείφθηκαν, με αποτέλεσμα να υποστούν ριζικές αλλαγές.
Κατά τη διαδικασία μετατροπής των χώρων αυτών, τοιχογραφίες, χριστιανικά σύμβολα, σταυροί και ανάγλυφα είτε καλύφθηκαν με σοβά είτε καταστράφηκαν.
Η Αγία Σοφία της Τραπεζούντας και η Παναγία Σουμελά
Χαρακτηριστικό παράδειγμα που παρουσιάζεται στην ανάλυση αποτελεί η Αγία Σοφία της Τραπεζούντας, ένα εμβληματικό βυζαντινό μνημείο, το οποίο μετατράπηκε επίσημα σε τζαμί.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην Παναγία Σουμελά, ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά σύμβολα του ποντιακού ελληνισμού.
Όπως επισημαίνει η κ. Αρμενοπούλου, παρά τις περιόδους κατά τις οποίες επιτρέπεται η τέλεση λειτουργιών, το ιστορικό μοναστήρι αντιμετωπίζεται κυρίως ως μουσείο ή τουριστικό προϊόν.
Στην παρουσίασή της περιλαμβάνεται επίσης η Μονή Θεοσκεπάστου στην Τραπεζούντα, ένα ιστορικό γυναικείο μοναστήρι που συνδέεται με τους τάφους των Κομνηνών.
Η σύγκριση με το σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη
Η Κατερίνα Αρμενοπούλου προχωρά και σε μια χαρακτηριστική σύγκριση με το κτίριο της Θεσσαλονίκης στο οποίο πιθανολογείται ότι γεννήθηκε ο Μουσταφά Κεμάλ.
Θέτει το ερώτημα, ποια θα ήταν η αντίδραση εάν η Ελλάδα αποφάσιζε να μετατρέψει το συγκεκριμένο κτίριο σε αποθήκη.
Αντί γι’ αυτό, το κτίριο μετατράπηκε σε μουσείο, διατηρώντας τον ιστορικό χαρακτήρα του.
Μέσα από αυτή τη σύγκριση, η κ. Αρμενοπούλου αναδεικνύει το ζήτημα της αντιμετώπισης των ελληνικών μνημείων από την Τουρκία και της αλλοίωσης της ιστορικής τους ταυτότητας.
Το βασικό ερώτημα που διατρέχει την παρουσίαση είναι εάν οι πρακτικές αυτές αποτελούν συνέχεια της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου, αυτή τη φορά με στόχο τα πολιτιστικά και θρησκευτικά μνημεία που μαρτυρούν την ιστορική ελληνική παρουσία στην περιοχή.
Δείτε ολόκληρο το βίντεο που δημοσιεύτηκε στο κανάλι του Σταύρου Καλεντερίδη στο YouTube:
