Με ένα κείμενο έντονου συμβολισμού και σαφών πολιτικών προεκτάσεων, διατυπώνεται ένα κάλεσμα προς τον ποντιακό ελληνισμό να επαναπροσδιορίσει τη σχέση του με τη μνήμη, την ιστορική δικαιοσύνη και τις διεκδικήσεις που απορρέουν από τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου.
Το κείμενο ξεκινά με μια ευθεία αναφορά σε όσα, ζητήθηκαν επί δεκαετίες από τους Ποντίους: να θυμούνται, αλλά να μην διεκδικούν· να πενθούν, αλλά να μην αμφισβητούν· να μιλούν για τα τραύματα του παρελθόντος, χωρίς να θέτουν ζητήματα δικαιοσύνης και δικαιωμάτων.
Στο επίκεντρο της παρέμβασης βρίσκεται η θέση ότι η συλλογική μνήμη δεν μπορεί να περιορίζεται σε επετειακές τελετές και συμβολικές αναφορές. Αντίθετα, παρουσιάζεται ως μια ζωντανή διαδικασία που συνδέεται άμεσα με την αναζήτηση της ιστορικής αλήθειας και τη διατήρηση της αξιοπρέπειας ενός λαού. Ο ποντιακός ελληνισμός δεν είναι μόνο φορέας μιας ιστορικής τραγωδίας, αλλά και κληρονόμος ενός αγώνα που, παραμένει ανολοκλήρωτος.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια του «ρεαλισμού», η οποία συχνά προβάλλεται στον δημόσιο διάλογο ως επιχείρημα για τον περιορισμό των διεκδικήσεων. Το κείμενο απορρίπτει αυτή τη λογική, υποστηρίζοντας ότι κανένας λαός δεν κατέκτησε δικαιοσύνη ή αξιοπρέπεια μέσα από τη σιωπή και την αυτολογοκρισία. Αντίθετα, προβάλλεται η άποψη ότι τα αιτήματα ενός λαού πρέπει να καθορίζονται από την αλήθεια και όχι από τα όρια που θέτουν όσοι αρνούνται ή τα αμφισβητούν.
Το κείμενο αναφέρεται επίσης στο ζήτημα των συμβόλων που εξακολουθούν να προκαλούν αντιδράσεις στον ποντιακό χώρο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα τίθεται το μουσείο που λειτουργεί ως σπίτι του Μουσταφά Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη. Γιατί θεωρείται ακόμη ταμπού η δημόσια συζήτηση γύρω από τέτοια σύμβολα, τα οποία για πολλούς Ποντίους συνδέονται άμεσα με τις μνήμες του διωγμού, της εξορίας και της καταστροφής.
Σύμφωνα με την επιχειρηματολογία που αναπτύσσεται, η ιστορική μνήμη δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην τιμή προς τα θύματα, αλλά οφείλει να περιλαμβάνει και την κριτική προσέγγιση προσώπων, γεγονότων και αφηγήσεων που διαμόρφωσαν την ιστορική πραγματικότητα. Το κείμενο θέτει το ερώτημα γιατί ορισμένες αφηγήσεις θεωρούνται υπεράνω κριτικής, ενώ η ποντιακή μνήμη καλείται διαρκώς να απολογείται για την ύπαρξή της.
Παράλληλα, γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στο ζήτημα της άρνησης της Γενοκτονίας. Όπως υποστηρίζεται, η άρνηση δεν συνιστά απλώς αμφισβήτηση ιστορικών γεγονότων, αλλά συχνά οδηγεί σε αντιστροφή των ρόλων, μετατρέποντας τα θύματα σε κατηγορούμενους και στερώντας ακόμη και από τους νεκρούς το δικαίωμα της αθωότητας.
Το βασικό μήνυμα που διαπερνά ολόκληρη την παρέμβαση είναι ότι ο Πόντος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό στοιχείο λαογραφίας ή πολιτιστικής κληρονομιάς. «Ο Πόντος δεν είναι φολκλόρ», τονίζεται χαρακτηριστικά. Παρουσιάζεται ως η συλλογική μνήμη, η ιστορική συνέχεια και η αξιοπρέπεια ενός λαού, αλλά και ως μια υπόθεση δικαιοσύνης που παραμένει ανοικτή.
Η κατακλείδα του κειμένου αποκτά χαρακτήρα δημόσιας προτροπής. Αντί για κάλεσμα σε πένθος, διατυπώνεται ένα κάλεσμα σε ανάταση, συμμετοχή και ενεργή υπεράσπιση της ιστορικής μνήμης. «Στρέψτε το βλέμμα σας προς τον Πόντο», επαναλαμβάνεται ως κεντρικό σύνθημα, με στόχο να υπενθυμίσει ότι η μνήμη, η αλήθεια και η διεκδίκηση αποτελούν αλληλένδετες έννοιες για τον ποντιακό ελληνισμό του σήμερα.
Ολόκληρη η μετάφραση του κειμένου:
Γράφει ο Ταμέρ Τσιλινγκίρ
Γνωρίζουμε τι ζητήθηκε από εμάς.
Να σιωπήσουμε.
Να ξεχάσουμε.
Να θυμόμαστε, αλλά να μιλάμε χαμηλόφωνα.
Να μιλάμε, αλλά να μην πηγαίνουμε «πολύ μακριά».
Μας ζήτησαν να πενθούμε, αλλά να μη διεκδικούμε.
Να αφηγούμαστε τα βάσανά μας, αλλά να μη βγάζουμε συμπεράσματα.
Να τιμούμε τους νεκρούς μας, αλλά να ξεχνάμε τα δικαιώματά μας.
Και για πολλά χρόνια αποδεχθήκαμε ένα μέρος αυτών των επιταγών.
Σήμερα όμως οφείλουμε να αναρωτηθούμε:
Πού πηγαίνουμε;
Πού οδηγείται ένας λαός όταν παραιτείται από την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του;
Πού οδηγείται ένας λαός όταν αρχίζει να διαμορφώνει τα αιτήματά του σύμφωνα με όσα μπορούν να ανεχθούν οι αρνητές της ιστορίας του;
Πού οδηγείται ένας λαός όταν προσαρμόζει τη μνήμη του στις ευαισθησίες των άλλων;
Εμείς είμαστε Πόντιοι.
Δεν είμαστε μόνο οι κληρονόμοι των απωλειών μας.
Είμαστε και οι κληρονόμοι ενός αγώνα για δικαιοσύνη που έμεινε ανολοκλήρωτος.
Γι’ αυτό τα όρια του αγώνα μας δεν μπορούν να τα καθορίζουν όσοι εχθρεύονται τη μνήμη μας.
Τα όρια της αλήθειας δεν μπορεί να τα καθορίζει η άρνηση.
Τα όρια της μνήμης δεν μπορεί να τα καθορίζει ο φόβος.
Συνεχώς μας λένε να είμαστε «ρεαλιστές».
Και εμείς απαντούμε:
Τι είναι ο ρεαλισμός;
Να παραιτούμαστε από τα δικαιώματά μας;
Να μικραίνουμε τις διεκδικήσεις μας;
Να λογοκρίνουμε μόνοι μας τον εαυτό μας;
Κανένας λαός στην ιστορία δεν κατέκτησε την ελευθερία του χάρη στον «ρεαλισμό».
Κανένας λαός δεν κέρδισε αξιοπρέπεια μέσα από τη σιωπή.
Κανένας λαός δεν πλησίασε τη δικαιοσύνη παραιτούμενος από τα δικαιώματά του.
Σήμερα ορισμένοι λένε ότι αρκεί μια συγγνώμη.
Όχι.
Μια συγγνώμη έχει αξία.
Αλλά η μνήμη ενός λαού είναι μεγαλύτερη από μια συγγνώμη.
Η αξιοπρέπεια ενός λαού είναι μεγαλύτερη από μια συγγνώμη.
Τα δικαιώματα ενός λαού είναι μεγαλύτερα από μια συγγνώμη.
Δεν μπορούμε να ορίζουμε τα αιτήματά μας με βάση όσα είναι πρόθυμοι να αποδεχθούν οι άλλοι.
Οφείλουμε να τα ορίζουμε με βάση όσα απαιτεί η αλήθεια.
Σήμερα κάποιοι μας λένε ότι δεν πρέπει να αμφισβητούμε ορισμένα σύμβολα.
Και εμείς ρωτάμε:
Γιατί;
Γιατί θεωρείται ακόμη ταμπού να αμφισβητείται η ύπαρξη του μουσείου στο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Μουσταφά Κεμάλ στη Θεσσαλονίκη;
Γιατί αναμένεται από εμάς να σιωπούμε μπροστά σε ένα από τα ισχυρότερα σύμβολα μιας ιστορικής περιόδου που στη συλλογική μνήμη των Ποντίων συνδέεται με τον διωγμό, την εξορία και την καταστροφή;
Τι ακριβώς αναμένεται από εμάς;
Να θυμόμαστε τα βάσανά μας αλλά να μην αγγίζουμε τις ιστορικές αφηγήσεις που τα γέννησαν;
Να τιμούμε τους νεκρούς μας αλλά να μην αμφισβητούμε τα σύμβολα που πληγώνουν τη μνήμη μας;
Όχι.
Καμία συλλογική μνήμη δεν μπορεί να επιβιώσει έτσι.
Η μνήμη δεν είναι μόνο η τιμή προς τα θύματα.
Είναι και η ελεύθερη συζήτηση για τα πρόσωπα, τα γεγονότα και τα σύμβολα που διαμόρφωσαν την ιστορία.
Μας ζητούν να πενθούμε τους νεκρούς μας, αλλά όχι να αμφισβητούμε τις αφηγήσεις που τους οδήγησαν στον θάνατο.
Μας ζητούν να τους τιμούμε, αλλά όχι να αντιμετωπίζουμε τις αφηγήσεις που τους παρουσιάζουν ως ενόχους.
Μας ζητούν να σεβόμαστε τη μνήμη μας, αλλά να δείχνουμε σεβασμό και στα σύμβολα που την πληγώνουν.
Γιατί οι ιστορικές μορφές και οι αφηγήσεις που τραυμάτισαν τη μνήμη μας να μένουν υπεράνω κριτικής;
Γιατί οι αφηγήσεις των άλλων να θεωρούνται ιερές, ενώ η δική μας μνήμη να βρίσκεται συνεχώς σε θέση απολογίας;
Δεν θέλουμε να ξεχάσουμε.
Δεν θέλουμε να σωπάσουμε.
Δεν θέλουμε να μικρύνουμε.
Δεν βρισκόμαστε εδώ μόνο για να θυμόμαστε το παρελθόν.
Βρισκόμαστε εδώ για να υπερασπιστούμε την αλήθεια που γεννήθηκε μέσα από αυτό.
Διότι ο Πόντος δεν είναι φολκλόρ.
Ο Πόντος δεν είναι ένα μουσικό αρχείο.
Ο Πόντος δεν είναι μια ετήσια τελετή μνήμης.
Ο Πόντος είναι η μνήμη ενός λαού.
Ο Πόντος είναι η αξιοπρέπεια ενός λαού.
Ο Πόντος είναι ένας λογαριασμός της ιστορίας που παραμένει ανοιχτός.
Γι’ αυτό το κάλεσμά μας δεν είναι κάλεσμα σε πένθος.
Είναι κάλεσμα σε ανάταση.
Δεν είναι κάλεσμα στη σιωπή.
Είναι κάλεσμα να πάρουμε ξανά τον λόγο.
Δεν είναι κάλεσμα στη συρρίκνωση.
Είναι κάλεσμα να είμαστε ο εαυτός μας.
Ας θυμηθούμε ποιοι είμαστε.
Ας θυμηθούμε τι χάσαμε.
Και πάνω απ’ όλα, ας θυμηθούμε τι δεν είμαστε διατεθειμένοι να χάσουμε.
Στρέψτε το βλέμμα σας όχι προς τον φόβο, αλλά προς τον Πόντο.
Όχι προς τα όρια που χαράσσει η άρνηση, αλλά προς την αλήθεια.
Όχι προς την κόπωση, αλλά προς τη μνήμη.
Στρέψτε το βλέμμα σας προς τον Πόντο.
Μας λένε συχνά να ξεχάσουμε το παρελθόν.
Πώς όμως να ξεχάσουμε;
Πώς να ξεχάσουμε όταν οι νεκροί μας δεν τυγχάνουν ούτε στοιχειώδους σεβασμού;
Πώς να ξεχάσουμε όταν το πένθος μας δεν αναγνωρίζεται;
Διότι η άρνηση δεν είναι απλώς η απόρριψη των γεγονότων.
Η άρνηση μετατρέπει συχνά το θύμα σε κατηγορούμενο.
Υπονοεί ότι όσοι εκτοπίστηκαν ίσως άξιζαν την εξορία τους.
Υπονοεί ότι όσοι σκοτώθηκαν ήταν εξαρχής ένοχοι.
Η άρνηση αρνείται ακόμη και στους νεκρούς το δικαίωμα της αθωότητας.
Απέναντι στην άρνηση,
στρέψτε το βλέμμα σας προς τον Πόντο.
Πηγή : pontosgercek.com
