Με ένα βαθιά συμβολικό και λογοτεχνικά φορτισμένο κείμενο, ο Τούρκος συγγραφέας και πολιτικός αναλυτής Ταμέρ Τσιλινγκίρ, μέσα από το Siyasi Haber 10, επιστρέφει στη σκοτεινή αφετηρία της 19ης Μαΐου 1919 και επιχειρεί να φωτίσει όσα «διαγράφηκαν» από την επίσημη ιστορία της Τουρκίας: τα 353.000 θύματα της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου.
Ο Τσιλινγκίρ ξεκινά την αφήγησή του από τη Σαμψούντα, την ημέρα αποβίβασης του Μουσταφά Κεμάλ, περιγράφοντας ένα σκηνικό βαριάς σιωπής και ομίχλης, όπου πίσω από τις λέξεις «τάξη» και «ασφάλεια» ξεκινούσε, όπως υποστηρίζει, ένας μηχανισμός εξόντωσης και διαγραφής ενός ολόκληρου λαού.
Το άρθρο δεν ακολουθεί την κλασική μορφή ιστορικής ανάλυσης. Αντίθετα, κινείται ανάμεσα στη μνήμη, τη λογοτεχνία και την πολιτική καταγγελία. Ο συγγραφέας δίνει πρόσωπο στα θύματα μέσα από καθημερινές εικόνες: γυναίκες που περίμεναν μάταια να ανοίξει ξανά μια πόρτα, παιδιά που έβλεπαν τετράδια να επιπλέουν στη θάλασσα, σπίτια που έμειναν ανοιχτά και τραπέζια που δεν μαζεύτηκαν ποτέ.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον δημοσιογράφο και εκδότη Νίκο Καπετανίδη και την εφημερίδα «Εποχή», που – σύμφωνα με τον Τσιλινγκίρ – τόλμησαν να γράψουν «όσα δεν έπρεπε να γραφτούν». Ο συγγραφέας παρουσιάζει τον Καπετανίδη ως μια μορφή αντίστασης απέναντι στη φίμωση και τη λήθη, υπογραμμίζοντας ότι οι λέξεις του «ενώθηκαν με τον άνεμο» και επέζησαν της σιωπής.
Στο ίδιο νήμα μνήμης εντάσσει και την Ελένη Τσαβούς, την εμβληματική μορφή της ποντιακής αντίστασης, παρουσιάζοντας συμβολικά τη σύνδεσή της με τον Καπετανίδη ως δύο ανθρώπους που «δεν διαγράφηκαν ποτέ», παρότι μπήκαν – όπως γράφει – «στη λίστα όσων έπρεπε να διαγραφούν».
Ο Τσιλινγκίρ στρέφεται ευθέως και κατά της επίσημης τουρκικής ιστοριογραφίας, υποστηρίζοντας ότι ο λεγόμενος «Στρατός Κέντρου» δημιουργήθηκε ουσιαστικά για την εξόντωση των Ποντίων και όχι για την αντιμετώπιση των ξένων κατοχικών δυνάμεων. Παράλληλα, καταγγέλλει πως οι μεγάλες δυνάμεις της εποχής – Λονδίνο, Μόσχα, Ρώμη, ακόμη και Αθήνα – «είδαν» όσα συνέβαιναν, αλλά η ιστορία γράφτηκε τελικά χωρίς τα ονόματα των θυμάτων.
Συγκλονιστικές είναι και οι αναφορές του στις εκκλησίες και τα σχολεία που σφραγίστηκαν, στις φωτιές, στα θέατρα και τα πολιτιστικά κέντρα της Τραπεζούντας που χάθηκαν, αλλά και στη σιωπή που σκέπασε τις ποντιακές πόλεις μετά τη 19η Μαΐου. «Ο ήχος πρώτα λιγόστεψε, μετά κόπηκε. Έμεινε μόνο ένα βουητό που κρατούσαν οι πέτρες», γράφει χαρακτηριστικά.
Στο τελευταίο μέρος του άρθρου, ο συγγραφέας καταγγέλλει τη μετέπειτα αλλοίωση της ιστορικής μνήμης μέσα από τη μετονομασία πόλεων, χωριών και ανθρώπων, τη μετατροπή εκκλησιών και τη διαγραφή των ελληνικών ιχνών του Πόντου. Παρά ταύτα, επιμένει πως όσα επιχειρήθηκε να σβηστούν «ρίζωσαν αλλού» και συνέχισαν να επιβιώνουν μέσα στη μνήμη και τη σιωπή των ανθρώπων.
Το άρθρο του Ταμέρ Τσιλινγκίρ καταλήγει με μια φράση που λειτουργεί ως ιστορικό και πολιτικό κάλεσμα: «Στρέψτε το βλέμμα σας προς τον Πόντο».
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
