Ένα ακόμη ξεχωριστό ψηφιακό αφιέρωμα στην ποντιακή λογοτεχνική παράδοση παρουσιάζει το Pontos Voice, αυτή τη φορά μέσα από το βίντεο του Γεωργίου Μ. Κωνσταντινίδη με τίτλο «Ο πεχλιβάνον ο Γιάννης», βασισμένο στα διηγήματα του Παντελή Μελανοφρύδη.
Το βίντεο επιχειρεί να μεταφέρει στο σήμερα μια γνήσια ιστορία από τον κόσμο του Πόντου, συνδυάζοντας εικόνες, αφήγηση και απόδοση στη νεοελληνική, ώστε το κείμενο να γίνει προσιτό σε ευρύτερο κοινό, χωρίς να χαθεί το άρωμα, η μουσικότητα και η ψυχή της ποντιακής γλώσσας. Τη μουσική υπόκρουση υπογράφει ο Δημήτρης Πιπερίδης, ντύνοντας με διακριτικό αλλά ουσιαστικό τρόπο την αφήγηση.
Στην περιγραφή του βίντεο, ο Γεώργιος Μ. Κωνσταντινίδης στέκεται με εμφανή συγκίνηση και υπερηφάνεια στη δύναμη της ποντιακής διαλέκτου, σημειώνοντας πως αυτά τα μικρά λογοτεχνικά διαμαντάκια αναδεικνύουν με μοναδικό τρόπο αισθήματα και νοήματα, μέσα από λέξεις που κουβαλούν ομορφιά, ένταση και βαθιά πολιτισμική μνήμη.
Στην καρδιά της αφήγησης βρίσκεται η ιστορία του Γιάννη, ενός ανθρώπου που βρέθηκε σχεδόν απρόσμενα μπροστά σε μια μεγάλη δοκιμασία. Όλα αρχίζουν όταν στην Άτανα φτάνει ένας Αρμένης παλαιστής, ο Αβετίζ, μια μορφή σχεδόν τρομακτική, που εμφανίζεται ως ανίκητο θηρίο. Από τη Σμύρνη μέχρι το Ερζερούμ, όπως αναφέρει η ιστορία, κανείς δεν μπορούσε να τον αντιμετωπίσει. Η παρουσία του προκαλεί θαυμασμό στους Αρμένιους και φόβο στους Τούρκους, οι οποίοι δεν μπορούσαν να ανεχθούν την πρόκληση και αναζητούσαν εναγωνίως κάποιον να σταθεί απέναντί του.
Η αναζήτηση αυτή φτάνει μέχρι τον βαλή, ο οποίος αποφασίζει ότι πρέπει να βρεθεί πάση θυσία ένας παλαιστής, ακόμη κι αν είναι Ρωμιός, προκειμένου να αναμετρηθεί με τον Αρμένη. Έτσι, μέσα από την υπόδειξη των μαστόρων, στο προσκήνιο έρχεται ο Γιάννης. Ο ίδιος, ωστόσο, δεν οδηγείται εκούσια στην αναμέτρηση. Αντιθέτως, εμφανίζεται διστακτικός, ανθρώπινος, σχεδόν φοβισμένος μπροστά σε έναν αντίπαλο που μοιάζει ακατανίκητος.
Σε αυτό ακριβώς το σημείο η ιστορία αποκτά εκείνο το λαϊκό, βαθιά βιωματικό στοιχείο που τη κάνει τόσο δυνατή. Ο Γιάννης δεν προβάλλεται ως κάποιος υπεράνθρωπος ή γεννημένος ήρωας. Είναι ένας άνθρωπος της κοινότητας, που μέσα από την πίστη, την παρότρυνση και το πείσμα καλείται να σταθεί όρθιος. Η συμβουλή που δέχεται να κάνει τον σταυρό του και να ανάψει ένα κερί προσδίδει στο διήγημα και τη διάσταση της λαϊκής ευσέβειας, που διατρέχει συχνά τις ποντιακές αφηγήσεις.
Τελικά, στο πάλεμα ο Γιάννης καταφέρνει να νικήσει τον Αρμένη και τότε η αφήγηση κορυφώνεται. Ο κόσμος ξεσπά σε ζητωκραυγές, ο βαλής τον ανταμείβει με πέντε λίρες, οι πλούσιοι Τούρκοι του προσφέρουν δώρα και το πλήθος φωνάζει το όνομά του με θαυμασμό. Από εκείνη τη στιγμή, ο Γιάννης δεν είναι πια απλώς ένας κοινός άνθρωπος. Γίνεται ο «Πεχλιβάνον», μια μορφή που περνά από το περιστατικό στον θρύλο και από την πράξη στη συλλογική μνήμη.
Το διήγημα, όπως αναδεικνύεται μέσα από το βίντεο, δεν είναι απλώς μια ιστορία νίκης. Είναι μια αφήγηση για την τιμή, την κοινότητα, τη μεταμόρφωση του ανθρώπου μέσα από τη δοκιμασία, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο η λαϊκή παράδοση κρατά ζωντανά πρόσωπα, ονόματα και οικογενειακές διαδρομές. Δεν είναι τυχαίο ότι η ιστορία φτάνει μέχρι τα παιδιά και τα εγγόνια του ήρωα, που πλέον βρίσκονται στην Ελλάδα, στη Δράμα και στα Γρεβενά, δένοντας έτσι τον ιστορικό Πόντο με τη σύγχρονη προσφυγική συνέχεια του Ελληνισμού.
Μέσα από αυτή την αφήγηση, ο Γεώργιος Μ. Κωνσταντινίδης δεν προσφέρει απλώς μια λογοτεχνική ανάγνωση. Προσφέρει ένα μικρό μάθημα μνήμης και ταυτότητας. Δείχνει πως η ποντιακή διάλεκτος δεν είναι ένα μουσειακό απολίθωμα, αλλά ένα ζωντανό σώμα λέξεων, εικόνων και νοημάτων, ικανό ακόμη και σήμερα να συγκινεί, να διδάσκει και να μεταφέρει ολόκληρο το ήθος ενός κόσμου.
Σε μια εποχή όπου η γλωσσική και πολιτισμική κληρονομιά απειλείται από τη φθορά του χρόνου και τη λήθη, τέτοιες πρωτοβουλίες αποκτούν ξεχωριστή σημασία. Γιατί δεν διασώζουν μόνο ένα κείμενο. Διασώζουν έναν τρόπο να αισθάνεσαι, να θυμάσαι και να στέκεσαι απέναντι στην ιστορία σου.
Δείτε το βίντεο:
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
