Μια ιδιαίτερα σημαντική ιστορική διάλεξη με θέμα «Το Ποντιακό Ζήτημα: Μια άγνωστη σελίδα της μικρασιατικής ιστορίας» θα παρουσιαστεί την Πέμπτη 7 Μαΐου 2026, στις 19:00, στο πλαίσιο του Σεμιναρίου Ιστορίας του Ελεύθερου Πανεπιστημίου του Δήμου Κηφισιάς.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στη Βίλα Δροσίνη, στη συμβολή των οδών Δ. Κυριακού και Αγίων Θεοδώρων, στο κέντρο της Κηφισιάς, και αναμένεται να φωτίσει λιγότερο γνωστές πτυχές της ιστορίας του Πόντου κατά την ταραγμένη περίοδο 1914-1922.
Το σεμινάριο επιχειρεί να αναδείξει το γεγονός ότι, παρά τη μεγάλη ιστοριογραφική παραγωγή γύρω από τη Μικρασιατική Εκστρατεία και την Καταστροφή του 1922, το Ποντιακό Ζήτημα παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο στο ευρύ κοινό, παρά τη βαρύνουσα ιστορική και εθνική του σημασία.
Στο επίκεντρο της παρουσίασης θα βρεθεί η θέση ότι ο Πόντος «χάθηκε» δύο φορές μέσα στην ίδια ιστορική περίοδο.
Οι μυστικές συμφωνίες του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου
Η πρώτη «χαμένη ευκαιρία» τοποθετείται στα χρόνια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και ειδικότερα στις μυστικές συνομιλίες της περιόδου 1915-1917 ανάμεσα στις δυνάμεις της Αντάντ, οι οποίες προετοίμαζαν τη μεταπολεμική διανομή των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Σύμφωνα με την ιστορική προσέγγιση που θα παρουσιαστεί, η Ελλάδα, υπό την πολιτική κυριαρχία του βασιλιά Κωνσταντίνου Α’ και της φιλογερμανικής ελίτ, απείχε από τις κρίσιμες διεθνείς εξελίξεις της εποχής.
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της πολιτικής αναφέρονται η παράδοση του οχυρού Ρούπελ στους Γερμανοβουλγάρους, η εγκατάλειψη της Ανατολικής Μακεδονίας στους Βουλγάρους και η παράδοση του Δ’ Σώματος Στρατού στους Γερμανούς.
Κατά τις ίδιες μυστικές συμφωνίες, ο Πόντος φέρεται να είχε ήδη διχοτομηθεί σε δύο ζώνες επιρροής.
Ο Ανατολικός Πόντος, μέχρι τον ποταμό Πυξίτη, προοριζόταν να ενσωματωθεί μεταπολεμικά στη Ρωσία, ενώ ο Δυτικός Πόντος θα παρέμενε τμήμα μιας μεταπολεμικής Τουρκίας με φιλοδυτικό προσανατολισμό και παλινόρθωση του σουλτάνου.
Την ίδια στιγμή, η περιοχή της Σμύρνης είχε παραχωρηθεί στις ιταλικές διεκδικήσεις.
Το υπόμνημα Βενιζέλου και η δεύτερη ευκαιρία
Η δεύτερη κρίσιμη καμπή τοποθετείται μετά το μυστικό υπόμνημα του Ελευθερίου Βενιζέλου προς τον Βρετανό πρωθυπουργό στις 5 Οκτωβρίου 1920.
Στο υπόμνημα εκείνο, ο Βενιζέλος ζητούσε κοινή ελληνοβρετανική στρατιωτική επιχείρηση για τη συντριβή του κεμαλικού κινήματος, ενώ παράλληλα πρότεινε τη δημιουργία δύο νέων κρατικών οντοτήτων:
- ενός κράτους του Πόντου, χωρίς το Λαζιστάν,
- και ενός διεθνοποιημένου κράτους της Κωνσταντινούπολης υπό την Κοινωνία των Εθνών.
Ωστόσο, όπως θα επισημανθεί στο σεμινάριο, οι πολιτικοί διάδοχοι του Βενιζέλου μετά τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου 1920 δεν διέθεταν σαφή στρατηγική ούτε για το Ποντιακό Ζήτημα ούτε για τη συνολική παρουσία του Ελληνισμού στη Μικρά Ασία.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την ανάλυση, οδήγησε σε μια αλληλουχία πολιτικών, διπλωματικών και στρατιωτικών λαθών που κατέληξαν στην εγκατάλειψη του Πόντου και τελικά στη Μικρασιατική Καταστροφή.
Μια ιστορική συζήτηση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον
Το σεμινάριο αναμένεται να προκαλέσει έντονο ενδιαφέρον, καθώς αγγίζει ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά στη συλλογική ιστορική μνήμη του Ελληνισμού και ειδικά του Ποντιακού Ελληνισμού.
Παράλληλα, επιχειρεί να αναδείξει τη διεθνή διάσταση του Ποντιακού Ζητήματος, τις γεωπολιτικές ισορροπίες της εποχής και τις αποφάσεις που καθόρισαν την τύχη εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων του Εύξεινου Πόντου.
Το Pontosvoice.com (…τ’εμέτερον η λαλία) είναι μια ενημερωτική ιστοσελίδα που σκοπό έχει να ενημερώνει τον Ποντιακό κόσμο για όλα τα νέα που αφορούν τον Ποντιακό Ελληνισμό , δράσεις, εκδηλώσεις, ιστορικά ευρήματα, απόψεις. Είμαστε μια ανοιχτή ομάδα και είμαστε η φωνή όλων , μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας για ότι σας απασχολεί στο info@pontosvoice.com
