Γράφει η Έφη Κατσόγιαννου – Τριανταφύλλου
Σε μια εποχή όπου οι πολιτιστικοί σύλλογοι καλούνται να ανταποκριθούν στις προκλήσεις των καιρών, το 3ο Παιδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών του ΣΠοΣ Δυτικής Μακεδονίας και Ηπείρου της ΠΟΕ επιχείρησε κάτι διαφορετικό. Δεν περιορίστηκε μόνο στη χορευτική έκφραση, αλλά άνοιξε έναν νέο δρόμο για το μέλλον των ποντιακών συλλόγων, φέρνοντας στο επίκεντρο την ιστορία, τη γνώση, την πολιτιστική κληρονομιά και τη βιωματική μάθηση.
Για πρώτη φορά, παράλληλα με το φεστιβάλ, δημιουργήθηκε ένα ολόκληρο «Ποντιακό Χωριό Γνώσης και Δημιουργίας», αποτελούμενο από θεματικούς εκπαιδευτικούς σταθμούς, σχεδιασμένους και υλοποιημένους από εξειδικευμένους επιστήμονες, εκπαιδευτικούς, καλλιτέχνες και επαγγελματίες του κάθε αντικειμένου.
Περισσότερα από 350 παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες και ακολούθησαν τη δική τους ξεχωριστή διαδρομή γνώσης και εμπειρίας. Μέσα από παιχνίδι, δημιουργία, συνεργασία και βιωματικές δράσεις, γνώρισαν πτυχές του Πόντου που συχνά παραμένουν έξω από την καθημερινή λειτουργία των συλλόγων.
Η φιλοσοφία των δράσεων βασίστηκε σε αξίες που αποτελούν διαχρονικά θεμέλια του Ποντιακού Ελληνισμού, την ενσυναίσθηση, τη συμπερίληψη, τον σεβασμό, την ομαδικότητα, την εμπιστοσύνη και φυσικά τη γνώση.
Γιατί η γνώση είναι δύναμη και η δύναμη ενός λαού βρίσκεται πάντοτε στα θεμέλιά του.
14 Σταθμοί – 14 διαφορετικά ταξίδια στον Πόντο και τον Πολιτισμό
Τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν:
- Την ποντιακή γαστρονομία και τη σοφία που κρύβεται πίσω από τις παραδοσιακές συνταγές
- Την ποντιακή διάλεκτο μέσα από γλωσσικά παιχνίδια και γρίφους
- Την ποντιακή ενδυμασία και τον συμβολισμό των φορεσιών
- Τον κόσμο των ποντιακών παραμυθιών και της προφορικής παράδοσης
- Την ιστορία και την προσφυγική διαδρομή των Ελλήνων του Πόντου
- Τη μουσική και τα παραδοσιακά όργανα
- Τα θρησκευτικά προσκυνήματα και τους Αγίους του Πόντου
- Τη ζωγραφική και τη ζωή στα παρχάρια μέσα από το εργαστήρι «Ρωμάνα»
- Τα Μωμοέρια
Παράλληλα, σημαντικοί κοινωνικοί φορείς της Δυτικής Μακεδονίας συμμετείχαν με δικές τους εκπαιδευτικές δράσεις, συνδέοντας τον πολιτισμό με την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, την κοινωνική προσφορά, τον εθελοντισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη.
• CluBE – Cluster Βιοοικονομίας & Περιβάλλοντος Δυτικής Μακεδονίας
• ΔΙΑΔΥΜΑ Α.Ε.
• Σύμπλευση
• ΚΔΑΠ Brain Drain
- Γέφυρα Ζωής – Σύλλογος Εθελοντών Αιμοδοτών Κοζάνης
350 παιδιά – 350 οικογένειες, χιλιάδες πολλαπλασιαστές του πολιτισμού
Το μεγαλύτερο ίσως κέρδος της πρωτοβουλίας δεν αποτυπώνεται μόνο στους αριθμούς.
Περισσότερα από 350 παιδιά επέστρεψαν στα σπίτια τους μεταφέροντας νέες γνώσεις, εμπειρίες και ερεθίσματα. Σε περισσότερες από 350 οικογένειες ο Πόντου μπήκε στα σπίτια τους με έναν διαφορετικό τρόπο, όχι μόνο ως χορός ή τραγούδι, αλλά ως ιστορία, γλώσσα, διατροφή, παράδοση, τέχνη και αξίες.
Όταν ένα παιδί μοιράζεται όσα έμαθε με την οικογένειά του, τους φίλους του και το περιβάλλον του, γίνεται ένας μικρός πολλαπλασιαστής πολιτισμού. Έτσι ισχυροποιούνται οι κοινότητες. Έτσι διατηρείται ζωντανή η συλλογική μνήμη. Έτσι δημιουργείται το μέλλον.
Όλες οι γενιές μαζί
Ιδιαίτερο συμβολισμό είχε η ενεργή συμμετοχή όλων των ηλικιών στη διοργάνωση. Από τα μικρά παιδιά που συμμετείχαν στις δράσεις, μέχρι εφήβους, φοιτητές, νέους επιστήμονες, εκπαιδευτικούς, εθελοντές και καταξιωμένους επαγγελματίες, το φεστιβάλ αποτέλεσε μια ζωντανή απόδειξη ότι ο Ποντιακός Ελληνισμός συνεχίζει να παράγει ενεργούς πολίτες και νέους ανθρώπους που συμμετέχουν ουσιαστικά στα κοινά.
Η Δυτική Μακεδονία απέδειξε για ακόμη μία φορά ότι αποτελεί έναν δυναμικό πυρήνα νέων ανθρώπων που δραστηριοποιούνται σε φοιτητικούς συλλόγους, πολιτιστικά σωματεία, εθελοντικές οργανώσεις και κοινωνικές πρωτοβουλίες.
Από την παρουσίαση της εκδήλωσης και τους εκπαιδευτικούς σταθμούς, μέχρι τη μουσική και τον χορό, κάθε γενιά είχε τον δικό της ρόλο, αποδεικνύοντας πως η πολιτιστική συνέχεια δεν είναι θεωρία αλλά πράξη.
Ένα πρότυπο για το μέλλον των συλλόγων
Η σκέψη των Παράλληλων Εκπαιδευτικών Δράσεων σχεδιάστηκαν, με στόχο να δημιουργηθεί ένα μοντέλο που μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα και για άλλους πολιτιστικούς συλλόγους.
Οι σύλλογοι δεν είναι μόνο χώροι διατήρησης της παράδοσης. Είναι κύτταρα πολιτισμού, γνώσης και κοινωνικής συνοχής. Μπορούν να καλλιεργούν την ιστορική συνείδηση, να δημιουργούν θετικά πρότυπα, να αναπτύσσουν δεξιότητες συνεργασίας και να διαμορφώνουν ενεργούς πολίτες.
Το 3ο Παιδικό Φεστιβάλ Ποντιακών Χορών απέδειξε ότι η παράδοση δεν διατηρείται μόνο όταν τη θυμόμαστε, αλλά όταν τη διδάσκουμε, τη βιώνουμε και τη μεταφέρουμε δημιουργικά στις επόμενες γενιές.
Γιατί το μέλλον του Ποντιακού Ελληνισμού δεν βρίσκεται μόνο στη σκηνή. Βρίσκεται στα παιδιά που γνωρίζουν, σκέφτονται, δημιουργούν και συνεχίζουν τον αγώνα της μνήμης και της πολιτιστικής συνέχειας.
Το σημαντικότερο ίσως μήνυμα του φεστιβάλ είναι ότι βρέθηκαν άνθρωποι που τόλμησαν να κάνουν το επόμενο βήμα. Το ΣΠοΣ Δυτικής Μακεδονίας & Ηπείρου πίστεψε σε μια νέα προσέγγιση, άνοιξε τον δρόμο και απέδειξε ότι η παράδοση δεν φοβάται την καινοτομία. Αντίθετα, μέσα από τη γνώση, την εκπαίδευση και τη συμμετοχή των παιδιών γίνεται ακόμη πιο ζωντανή και πιο ισχυρή. Για τον λόγο αυτό αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους όσοι στήριξαν και αγκάλιασαν αυτή την προσπάθεια.
Η Έφη Κατσόγιαννου-Τριανταφύλλου είναι Ιστορικός/Φιλόλογος με μεταπτυχιακές σπουδές στον Δημόσιο Λόγο και τα Ψηφιακά Μέσα. Έχει ολοκληρώσει τις σπουδές στην Παιδαγωγική Κατάρτιση, Συμβουλευτική και τον Προσανατολισμό, στην Ανώτατη Σχολή Παιδαγωγικής και Τεχνολογικής Εκπαίδευσης, καθώς και στον τομέα της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης και Αγωγής και είναι πιστοποιημένη Περιβαλλοντική Εκπαιδεύτρια. Παράλληλα, έχει εξειδικευτεί στο Social Media Marketing και στην Επικοινωνία, Τουριστικής Προβολής Δραστηριοτήτων, με εστίαση σε φεστιβάλ, αναβιώσεις και καινοτόμες καλλιτεχνικές δράσεις.
Η αγάπη της για τον Πολιτισμό και την Παράδοση την οδήγησε από νεαρή ηλικία σε ενεργή δράση στο πολιτιστικό πεδίο. Είναι μία εκ των ερευνητών για το δρώμενο «Μωμοέρια» ενταγμένο στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της UNESCO, διοργανώτρια φεστιβάλ και συνεδρίων και δημιουργός καινοτόμων πολιτιστικών και εκπαιδευτικών δράσεων, με ενεργά δύο εκπαιδευτικά προγράμματα «Μικροί Ιστορικοί» από το 2013 για παιδιά και εφήβους, ενώ το 2025 ξεκίνησε το πρότζεκτ ενηλίκων «Κλειώ – Project C», με στόχο τη βιωματική προσέγγιση της ιστορίας για ενήλικες.
Γεννημένη στο Πρωτοχώρι, μεγαλωμένη σε ποντιακή οικογένεια, είναι ομιλήτρια της ποντιακής διαλέκτου και πιστεύει βαθιά στη δύναμη της Ιστορίας όταν συναντά τη σύγχρονη δημιουργία και τις καινοτόμες μεθόδους έκφρασης.