Παραμονή των Φώτων σήμερα και σε πολλά ποντιακά σπίτια η ημέρα δεν είναι απλώς μια «παραμονή» αλλά ένα φορτωμένο τελετουργικό μνήμης και πίστης. «Πάππου προς πάππου» έχει περάσει το έθιμο Μνημοκέρε: ανάβουν κεριά μέσα στο σπίτι και μνημονεύουν τους κεκοιμημένους, με την αίσθηση πως αυτές οι Άγιες μέρες δεν είναι μόνο γιορτή, αλλά και δέηση για όσους έφυγαν.
Η ημέρα χαρακτηρίζεται και ως ημέρα νηστείας, ενώ η οικογενειακή παράδοση έχει τη δική της, γήινη συνέχεια: η γιαγιά «εποίεν το σινίν με τα κοκκία», έφτιαχνε πιροσκί, και το σπίτι έπαιρνε εκείνη τη γνώριμη μυρωδιά που δένει τις γενιές με μια κλωστή—όχι θεωρητικά, αλλά πρακτικά, στο τραπέζι και στη φωτιά.
Μέσα σε αυτή τη μέρα, ξεχωριστή θέση είχε πάντα και το καθιερωμένο πέρασμα από το δεξάμενο και δεξαμέντζα—τον νονό και τη νονά—ένα έθιμο που δεν είναι τυπικότητα, αλλά υπόμνηση δεσμών και «λογαριασμών καρδιάς» που κρατούν την κοινότητα όρθια.
Το μήνυμα του καλλιτέχνη Γιάννη Ταιλαχίδη, κλείνει όπως αρμόζει στην ημέρα: με ευχή και μνημόσυνο μαζί. «Καλόν παράδεισο να έχνε όλ’ οι φιλ’ και συγγενοί ατοι ντο άλλο κι ζούνε…» — μια φράση που κουβαλά όλο το βάρος της απουσίας, αλλά και την πίστη ότι η μνήμη, όταν γίνεται έθιμο, δεν αφήνει τους ανθρώπους να χαθούν.
Παρακολουθήστε το βίντεο στο κανάλι του:
